BT Sistem Yönetimi

Network İzleme Hizmeti: Sunucu, Hat ve Ağ Cihazları

Network izleme hizmeti: sunucu, internet hattı, switch ve firewall dakika dakika izlenir, alarm geldiğinde aynı ekip müdahale eder. Kapsam, süreç ve fiyat.

İlker Pehlivan

Network izleme hizmetimizde sunucularınızı, internet hatlarınızı, switch, firewall ve access point’lerinizi kesintisiz izliyoruz. Bir disk dolmaya, bir hat düşmeye ya da bir servis durmaya başladığında bunu kullanıcılarınız aramadan önce görüyor ve müdahaleye başlıyoruz. Network izleme, ağdaki cihazların ve servislerin durumunu kısa aralıklarla, çoğu ölçümde dakikada bir sorgulayıp belirlenen eşik aşıldığında bunu bir alarma çeviren sürekli iştir. Ağ izleme ya da network monitoring diye de aranır.

Bu hizmeti tek başına satmıyoruz. Network izleme, tam yönetilen BT hizmetimizin dört alanın tamamını kapsayan paketinin parçasıdır: sistem yönetimi, network, siber güvenlik ve BT danışmanlık. İzleme o paketin aylık bedelinin içindedir. Sebebi basit: alarmı okuyan ekiple arızayı gideren ekip ayrı olduğunda gece gelen alarm bir telefon zincirine dönüşür. Bu sayfa BT sistem yönetimi hizmetimizin izleme kolunu anlatıyor.

Bir işyerine alarm sistemi taktırdığınızı düşünün. Kapıya manyetik kontak, koridora hareket dedektörü, duvara bir panel ve bir siren takılır. Kurulum bir günde biter.

Ama gece üçte çalan sirenin işe yarayıp yaramayacağını kurulum belirlemez, panelin bağlı olduğu alarm izleme merkezi belirler. Merkezdeki görevli sinyali görür, hangi bölgeden geldiğine bakar, önce işyeri sahibini arayıp parolayı sorar, olay gerçekse ekibi yola çıkarır. Hiçbir merkeze bağlı olmayan alarm olsa olsa komşuları uyandırır. Network izlemede yazılımı kurmak dedektörü takmaktır. Bu sayfada anlattığımız şey merkezdir.

Network izleme hizmetinin alarm izleme merkezi benzetmesi: solda duvarda on iki lambalı ahşap sinyal panosu, orta sırada tek bir lamba yanıyor, sağda masasında oturan görevli yanan lambaya bakarak telefonla konuşuyor, arkadaki pencerede uyuyan kasabanın çatıları
Panodaki on bir lamba sessiz, biri yanıyor ve onu izleyen görevli hemen arıyor. Network izlemede lambalar ölçümlerdir. Satın alınan şey ise yanan lambaya cevap veren ekiptir.

Network İzleme Kapsamı: Neyi İzliyoruz, Neyi İzlemiyoruz?

Örnekteki alarm sisteminde her dedektörün bir yeri ve bir görevi vardır, kapıdaki kontak pencereyi korumaz. İzleme listesi de kurumdan kuruma değişir, ama keşifte hemen her yerde aynı beş katmanla başlıyoruz:

  • İnternet hatları. Her lokasyonda hattın kurum tarafındaki ilk port ve hattın dışarıya erişimi. Şubeden gelen “internet yok” telefonunun sorunu hat sağlayıcısında mı içeride mi, bu iki ölçüm ayırır.
  • Switch, firewall ve access point. Port durumu, port başına trafik, hata sayaçları, işlemci yükü ve sıcaklık. Bu cihazlar sayaçlarını SNMP protokolüyle verir. Cihaza yalnız okuma yetkisi olan bir kullanıcıyla bağlanırız.
  • Sunucular. İşlemci, bellek, disk doluluğu ve kurumun işini taşıyan servisler: domain controller, DNS, DHCP, dosya paylaşımı, veritabanı. Sunucudaki bu ölçümleri, sunucuya kurulan küçük bir agent yazılımı alır.
  • Yedekleme ve sertifikalar. Gece yedeğinin başarıyla bitip bitmediği, web ve e-posta sertifikalarının bitişine kaç gün kaldığı. İkisi de bozulduğu gün kimsenin fark etmediği arızalardır. Fark edildikleri gün ise bedelleri büyümüştür.
  • Enerji. Ağ kartı olan UPS’lerde akünün durumu ve elektrik kesildiğinde cihazın kaç dakika daha dayanacağı.

Yapmadıklarımız da en az bu kadar net:

  • Çalışan izlemesi yapmıyoruz. Ekran, web geçmişi, e-posta ya da yazışma okunmaz. Network izleme paketin içeriğine bakmaz, cihazın sayaçlarını okur. “Hangi port dolu?” sorusunun cevabı vardır, “Kim ne yazışıyor?” sorusununki yoktur.
  • Güvenlik izlemesi bu hizmetin konusu değil. Saldırı belirtisini loglardan yakalamak ve olayları birbirine bağlamak SIEM hizmetimizin işidir. Yasal log saklamayı 5651 log yönetimi sayfasında anlattık.
  • Yönetilemez switch’in portlarını göremeyiz. SNMP desteği olmayan bir cihaza yalnız “ayakta mı?” diye sorulabilir. Port düzeyinde görünürlük gerekiyorsa cihaz değişimini ayrı bir proje olarak öneririz.
  • Uygulamanın kendi kodunu ölçmüyoruz. Uygulamanın çalıştığı sunucuyu ve servisi izleriz. Kodun içindeki yavaşlığı (APM denen uygulama performans izlemesini) uygulamanın geliştiricisi ölçer.

Network İzleme Hizmeti Kime Uygun?

Kapsam belli. Peki bu hizmet kimin işine yarar? Aşağıdaki tablolardan birinde kendinizi tanıyorsanız izleme sizin için bir lüks değil, eksik bir parçadır:

  • Arızayı kullanıcıdan öğreniyorsunuz. Sunucunun diski dolduğunda ilk haber muhasebeden geliyor: “Program açılmıyor.”
  • Birden fazla lokasyonunuz var. Şubeden gelen “internet yok” telefonunun ilk yarım saati, sorunun hat sağlayıcısında mı sizde mi olduğunu anlamakla geçiyor.
  • Bir izleme paneliniz var ama kimse açmıyor. Kurulmuş, lisansı ödenmiş, alarmları bir e-posta klasörüne akan bir panel. Aşağıdaki vakanın başlangıç noktası buydu. Çözüm yeni bir yazılım değil, panelin bir sahibinin olmasıdır.
  • BT’niz tek kişiye bağlı. O kişi izindeyken ağ kör kalıyor ve ilk arıza onun dönüşünü bekliyor.

Kime uygun olmadığını da söyleyelim. Kendi BT ekibiniz panelin başında oturabiliyorsa sürekli izlemeyi dışarıdan almanız gerekmez. O durumda izleme zeminini ağ optimizasyonu projesinin parçası olarak kurar, ilk okumaları birlikte yapar ve ekibinize devrederiz. İzlemenin bundan sonraki sahibi sizin ekibinizdir.

Network İzlemeyi Nasıl Kuruyor ve Yürütüyoruz?

İzlemenin size uyduğuna karar verdiyseniz iş beş adımda yürür. İlk üçü devralmanın ilk haftalarına düşer, son ikisi her ay sürer:

  1. Liste, önce ilk suçlanan cihazla. Keşifte envanterinizi, lokasyonlarınızı ve iş için kritik servislerinizi çıkarırız. İzlemeye, arıza çıktığında ilk suçlanan cihazdan başlanır. Çoğu kurumda bu, hattın kurum tarafındaki ilk porttur. Her şeyi aynı gün izlemeye almak kimsenin okumadığı bir alarm yığını üretir.
  2. Kurulum, devralmanın ilk otuz gününde. İzleme sunucusu kurulur, sunuculara agent dağıtılır (Windows sunuculara domain üzerinden toplu olarak), ağ cihazlarında yalnız okuma yetkisi olan bir SNMPv3 kullanıcısı açılır. Bu adım okuma tarafındadır: ağınızın yapılandırmasına, firewall kurallarına ya da yönlendirmesine dokunulmaz, sunucu yeniden başlatılmaz.
  3. Eşik ayarı. İlk haftalarda gelen her alarm tek tek okunur ve iki soruya göre ya eşiği değişir ya bildirimi kapanır. Bu alarm geldiğinde biri bir şey yapacak mı? Kullanıcı bir şey hissediyor mu? İki soruya da cevabı “hayır” olan alarm ekranda kalır, kimseyi aramaz.
  4. Alarm bir çağrıya dönüşür. Bildirim gönderen her alarm helpdesk’te kayda girer ve destek sürecimizdeki dört önem seviyesinden birine yerleşir. İş durduysa (P1) ya da koruma katmanı düştüyse (P2) müdahale saate bakmaz. İşlerin çoğu uzaktan bağlanarak biter, bitmezse yerinde müdahaleye çevrilir.
  5. Aylık özet. Ayın kesintileri ve süreleri, en çok alarm üreten cihazlar, dolmaya giden diskler ve hatlar, tekrar eden alarmların kök nedeni. Bu özet bakım anlaşmasının aylık raporunun bir bölümüdür ve kapasite kararını tahminden çıkarır: “Hat yetmiyor” cümlesi grafiğiyle birlikte gelir.

Kurulumun teknik sırasını iki rehberde adım adım anlattık: ölçümü toplayan tarafı Zabbix rehberinde, ekran tarafını Grafana rehberinde.

Örnekteki alarm izleme merkezinde de dedektör bir kez takılır, merkezin işi ise her gece sürer.

Alarm Yorgunluğu: Network İzlemenin Görünmeyen İşi

Beş adımın en kolay atlananı üçüncüsüdür, ama bir izlemenin kullanılıp kullanılmayacağına kurulumda değil orada karar verilir. Örnekteki alarm sistemi her kedi geçişinde merkezi arasa, merkezdeki görevli bir hafta sonra o işyerinden gelen sinyali ciddiye almaz olur. Gerçek hırsızın geldiği gece de sinyal, önceki yüz yanlış alarmın arasında kaybolur. Network izlemede bunun adı alarm yorgunluğudur.

Sebebi çoğu zaman yazılımın kendisidir. İzleme araçları kuruldukları gün yüzlerce hazır kuralla gelir. Her disk yüzde 80 dolulukta uyarır, her port düştüğünde bildirim gider. Kurumun gerçeğine göre ayarlanmamış bir panel ilk haftadan günde onlarca e-posta üretebilir. İkinci hafta o e-postalar bir klasöre yönlendirilir. Bir ay sonra panel çalışıyor ama kimse onu dinlemiyordur.

Kurduğumuz izlemede alarmlar şu ilkelerle ayarlanır:

  • Bildirim yalnız iki üst seviyede gider. Alt seviyedeki alarmlar ekranda ve aylık özette görünür, kimseyi gece uyandırmaz.
  • Alarm nedene değil belirtiye kurulur. “İşlemci yüzde 90” tek başına kimseyi ilgilendirmez, “dosya sunucusu 30 saniyedir cevap vermiyor” ilgilendirir.
  • Her alarmın bir sahibi ve bir ilk adımı vardır. Geldiğinde kimsenin ne yapacağını bilmediği alarm bildirim listesinden çıkar.

Bu ilkelerin izleme yazılımında nasıl karşılık bulduğunu, yani eşiğin nasıl yazıldığını ve alarmın hangi seviyede kimi aradığını Zabbix’in trigger ve severity mantığını anlattığımız yazıda lab ölçümüyle gösterdik.

Kanıt: Lisanslı Panelden Açık Kaynak İzlemeye Geçiş

Bu sayfadaki yaklaşımın sahadaki karşılığı bir vaka. Projeyi Sistem Kuşu kurulmadan önce, kurumun BT ekibindeyken ben yürüttüm. Kurumda lisans maliyeti taşıyan ama kurumun ihtiyacına göre yapılandırılmamış bir izleme platformu vardı. Bir lokasyondan “internet yok” denildiğinde sorunun hat sağlayıcısında mı switch, access point ya da DHCP gibi bir iç cihazda mı olduğunu ayıracak bağımsız bir görünürlük yoktu. Böyle bir kurumda arıza süresinin çoğu tamirle değil, sorunun kimin tarafında olduğunu anlamakla geçer.

Tüm lokasyonlardaki access point, switch, kamera ve sunucuları açık kaynak araçlarla izlemeye aldık: bant genişliğini ve darboğazı bir araç, cihazın ayakta olup olmadığını ikinci bir araç ölçtü, üçüncü araç ikisini tek bir yönetici panosunda topladı. Kurulum ve yapılandırma üç gün sürdü. Ayrıntısı merkezi altyapı izleme projesinde duruyor.

En çok işe yarayan gösterge en karmaşık pano olmadı. İşe yarayan, ISP kablosunun bağlı olduğu switch portunun durumuydu: o port ayaktaysa sorun içeride, değilse dışarıdadır. Belediyenin kazı çalışmasında bir lokasyonun ISP kablosu zarar gördüğünde tam günlük kesintinin kaynağı ilk bakışta belli oldu. Lokasyondaki personel içeride arıza aramadı, doğrudan hat sağlayıcısına yönlendirildi. Bant genişliğini ölçen aracın Ubuntu üzerinde nasıl kurulduğunu Cacti kurulum rehberinde adım adım gösterdik.

Network İzleme Hizmetinin Fiyatını Ne Belirler?

Vaka bir kurulumun ne kadar sürdüğünü gösterdi. Aylık bedel ise başka bir soruya bağlı. Network izleme ayrı bir fatura kalemi değildir, dört alanı kapsayan tam yönetilen paketin aylık bedelinin içindedir. Paketin kapsamı sabit olduğu için o bedeli iki şey belirler: kullanıcı sayısı ve lokasyon sayısı. İzlenen cihaz sayısı ve ay içinde gelen alarm sayısı faturayı değiştirmez.

Kurduğumuz izleme açık kaynak yazılımla çalışır, bu yüzden cihaz ya da ölçüm başına bir lisans bedeli faturanıza yansımaz. Bedelin dışında kalan iki kalem vardır:

  • İzleme sunucusunun kaynağı. İzleme sunucusu sanallaştırma ortamınızda küçük bir sanal makine olarak çalışır ve ölçüm verisi kurumunuzun içinde kalır. Ayrı bir donanım gerekmez, sanal makinenin kaynağı sizin ortamınızdan ayrılır. Sunucunun nasıl kurulduğunu Zabbix kurulum rehberimizde adım adım anlattık.
  • Toparlama işi. Keşifte SNMP desteği olmayan bir switch, yönetim erişimi kimsede olmayan bir firewall ya da yedeği hiç alınmamış bir sunucu çıkarsa bu iş aboneliğin içine gizlenmez. Sizin onayınızla ve proje olarak ayrı planlanır.

Dört alanlık paketin 50 kullanıcıya kadar ve tek lokasyondaki aylık bandı sayfanın sonundaki fiyat bloğunda duruyor. Kesin rakam keşiften sonra çıkar, çünkü kullanıcı sayısı ve lokasyonlar görülmeden verilen rakam bir tahminden öteye geçmez.

Sonuç: Network İzlemede Satın Alınan Şey Alarmı Okuyan Ekiptir

İzleme yazılımının kendisi açık kaynaktır ve kurulumu günlerle ölçülür. Zor olan, alarmların kurumun gerçeğine göre ayarlanması ve gece gelen alarmın karşısında bir sahibinin olmasıdır. Network izleme hizmetimiz bu yüzden dört alanlık tam yönetilen paketten ayrı satılmaz, çünkü alarmı okuyan ekip arızayı gideren ekiptir.

Girişteki benzetmeye dönersek: dedektörler izleme yazılımının ölçümleri, panel izleme sunucusudur. Alarm izleme merkezi ise alarmı gören, seviyesini koyan ve gerekirse ekibi yola çıkaran biziz. Merkezin değeri dedektör sayısında değil, gece üçteki aramanın doğru kişiye gitmesindedir.

Network İzleme Hizmeti Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hayır, sürekli izleme yalnız tam yönetilen paketin parçası olarak verilir. Paket dört alanı birlikte kapsar: sistem yönetimi, network, siber güvenlik ve BT danışmanlık. Sebebi alarmın sahibidir: alarmı okuyan ekip ile arızayı gideren ekip ayrı olduğunda gece gelen alarm bir telefon zincirine döner ve müdahale gecikir. Kendi BT ekibiniz varsa izleme zeminini ağ optimizasyonu projesinin parçası olarak kuruyor, ilk okumaları birlikte yapıyor ve ekibinize devrediyoruz.
Hayır. Kurulum okuma tarafındadır: ağ cihazlarında yalnız okuma yetkisi olan bir kullanıcı açılır, yapılandırmaya, kurallara ve yönlendirmeye dokunulmaz. Sunuculara kurulan agent yeniden başlatma gerektirmez. Dakikada bir alınan bir ölçüm günde 1.440 küçük kayıt üretir, bu trafik kurumsal bir ağda fark edilmez. İzlemenin kullandığı iki port (10050 ve 10051) firewall'da yalnız gereken adreslere açılır.
Alarm bir çağrıya dönüşür ve önem seviyesine yerleşir. İş durduysa (P1) ya da koruma katmanı düştüyse (P2) müdahale saat kaç olursa olsun başlar ve aylık bedele dahildir, sabaha ayrı bir fatura kalemi olarak çıkmaz. Orta seviyedeki arızalar ve talepler mesai içinde karşılanır. Hangi seviyenin ne zaman karşılandığı destek süreci sayfamızda tablo olarak duruyor.
İzleme sunucusu kurumunuzun içinde, kendi sanallaştırma ortamınızda çalışır ve ölçüm verisi dışarı taşınmaz. Anlaşma bittiğinde sunucu yerinde kalır. İzlenen cihaz listesi, eşikler ve alarm kuralları dokümantasyonla birlikte size teslim edilir. Kendi ekibiniz ya da sonraki sağlayıcı izlemeyi sıfırdan kurmadan kaldığı yerden sürdürür.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Grafana Rehberi: Kurulumdan Dashboard'a Adım Adım

Grafana rehberi: kurulumdan Zabbix bağlantısına, dashboard'dan yedeğe altı adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, lab'da hangi yazıda ölçüldü.

14 dk okuma

Zabbix Rehberi: Kurulumdan Alarma Adım Adım İzleme

Zabbix rehberi: kurulumdan agent'a, template'ten alarma ve dashboard'a on üç adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, lab'da hangi yazıda ölçüldü.

15 dk okuma

Cacti Kurulumu: Ubuntu'da SNMP ile Ağ İzleme

Ubuntu 26.04'te Cacti 1.2.31 kurulumu: depo paketi neden yamasız, web sihirbazı, SNMPv3 ile cihaz ekleme, trafik grafiği ve sıkılaştırma adım adım.

37 dk okuma

RAID 5 Nedir? RAID 6 ile Farkı ve Hangisi Seçilmeli

RAID 5 nedir, RAID 6'dan farkı ne? Kapasite, küçük yazma maliyeti, rebuild sırasında korumasız kalmak, okunamayan sektör ve hangi diziye hangisi seçilir.

16 dk okuma

RAID Controller Nedir? Donanım RAID ile Yazılım RAID Farkı

RAID controller nedir, donanım RAID ile yazılım RAID farkı ne? Yazma önbelleği ve bataryası, BIOS RAID, HBA modu, Linux md ve Storage Spaces arasında seçim.

9 dk okuma

RAID Nedir? Seviyeleri ve RAID 0, 1, 10 Farkı

RAID nedir, nasıl çalışır? Striping, mirroring ve parity, RAID 0, 1, 5, 6 ve 10 karşılaştırması, rebuild süresi, hot spare ve RAID'in neden yedek olmadığı.

26 dk okuma