BT Sistem Yönetimi

Domain Controller Yükseltme: Windows Server 2025'e Geçiş

Domain controller yükseltme yanına yeni DC ekleyerek yapılır: Windows Server 2025 DC ekleme, adprep, FSMO devri, demote, DNS kalıntıları ve functional level.

İlker Pehlivan

Domain controller yükseltme, eski bir Windows Server sürümünde çalışan DC’yi yeni sürüme taşımaktır. Microsoft’un önerdiği yol, eski DC’yi yerinde yükseltmek değil, yanına temiz kurulumlu yeni bir DC eklemek ve eskisini sonra kaldırmaktır. Bu yazıda o yolu bir Windows Server 2022 domain’inde baştan sona yürüttüm: Windows Server 2025 DC ekledim, FSMO rollerini taşıdım, eski DC’yi demote ettim ve functional level’ı yükselttim. Active Directory rehberimizin 19. adımı bu iştir.

Yazıda iki bölüm daha var: yerinde yükseltme ve çökmüş bir DC’nin temizliği (seize ve metadata cleanup). Bu ikisini örnek ağda ölçmedim. O bölümler Microsoft’un belgelerinden aktarılıyor ve her cümle kaynağını söylüyor.

AD serisinin otel benzetmesinde domain controller ön büro masasıdır, Active Directory veritabanı da misafir listesi. DC yükseltme ön büro masalarının yenilenmesine benzer. Yeni masa açılır, misafir listesi ona kopyalanır, yalnız tek masada yapılan işler yeni masaya devredilir ve eski masa en son kapanır. Eski masa kapanana kadar geri dönüş yolu açık kalır.

Bir otel lobisi. Solda pencerenin önünde lambası sönük, çekmeceleri açık, boşaltılmış eski bir ön büro masası. Ortada yeşil ceketli bir görevli elinde bir tepsiyle yürüyor, tepside bir masa saati ve bir mühür var. Sağda lambası yanan yeni bir masa, üstünde açık bir misafir defteri. En sağda saksıda bir palmiye.
Görevli eski masadan yalnız tek masada yürüyen işleri, saati ve mührü taşıyor: FSMO rolleri yeni DC'ye geçerken misafir listesi yeni masada zaten hazır. Eski masanın lambası en son söner.

Geçişi bir kurumda nasıl planladığımızı Active Directory kurulum hizmeti sayfamızda anlattık. Doğrudan uygulamaya geçmek isterseniz Windows Server 2025 DC ekleme bölümüne atlayabilirsiniz.

Domain Controller Yükseltme Nedir? Yerinde Değil, Yanına

Domain controller yükseltmenin iki yolu vardır. Yerinde yükseltmede (in-place upgrade) eski DC’nin üstüne yeni Windows Server kurulur, sunucunun adı, adresi ve rolleri aynı kalır. Yanına eklemede yeni sürüm ayrı bir sunucuya temiz kurulur, mevcut domain’e DC olarak promote edilir, sonra eski DC demote edilip kapatılır.

Microsoft ikinci yolu önerir ve gerekçesini tek cümleyle yazar: temiz kurulum, yeni sürümün Active Directory performans iyileştirmelerinin tamamını getirir (Microsoft Learn, Upgrade domain controllers, Nisan 2026). Windows Server 2025’te yerinde yükseltmenin kaçırdığı iyileştirmelerden biri 32k sayfadır. Yerinde yükseltilen DC eski 8k sayfada kalır ve bu özellik forest genelinde açıldığı için tek bir eski biçimli DC bütün forest’i bekletir.

Alt eşik yoktur. Tek DC’li küçük bir domain de aynı yolu izler: yeni DC geçiş boyunca ikinci DC olur, eski DC kapanınca tekrar tek DC kalır.

Geçişin Dört Kavramı

Geçiş dört kavramın üstünde yürür ve sonraki her bölüm bunlardan birini değiştirir:

  1. Şema ve adprep: şema, Active Directory’deki her nesne türünün ve özniteliğin tanımıdır. Yeni Windows Server sürümü yeni tanımlar getirir ve adprep (Active Directory preparation) şemayı ve domain’i bu tanımlara hazırlar. Şemanın sürümü objectVersion adlı bir sayıyla okunur.
  2. FSMO rolleri: domain’de beş iş aynı anda yalnız tek bir DC’de yürür (Flexible Single Master Operations). Rolleri ve kapsamlarını rehberde tablo olarak verdik. Eski DC kapanmadan önce bu beş rol yeni DC’ye devredilir.
  3. Demote: DC’nin Active Directory görevini bırakıp sıradan bir üye sunucuya dönmesidir, promote’un tersidir.
  4. Functional level: domain ve forest’te hangi Windows Server sürümlerinin DC olabileceğini ve hangi özelliklerin açılabileceğini belirleyen düzeydir. Bütün DC’ler yeni sürüme geçmeden yükseltilmez.

Örnekteki otelde bu dört kavramın karşılığı şöyledir:

  • Yeni DC yeni ön büro masasıdır, misafir listesinin kopyasıyla açılır.
  • adprep masaların kullandığı kayıt formuna yeni alanların eklenmesidir. Eski masalar da yeni formla çalışmaya devam eder.
  • FSMO rolleri yalnız tek masada yapılan işlerdir. Otelin saatini tutmak (PDC Emulator), yeni kayıtlara numara dağıtmak (RID Master) ve kayıt formunu değiştirmek (Schema Master) bunlardandır.
  • Demote eski masanın kapanmasıdır.
  • Functional level bütün masalar yeni model olunca açılabilen yeni hizmetlerdir.

Örnekteki otelde kapanan masanın numarası dahili telefon rehberinden silinir. Active Directory’de demote eski DC’nin bazı DNS kayıtlarını yerinde bırakıyor, bu yüzden demote’tan sonra DNS ayrıca temizlenir. Kalan kayıtları ve nasıl temizlendiklerini demote bölümünde tek tek göreceğiz.

Domain Controller Geçişi Nasıl Olmalı?

Doğru düzen şudur: yeni sürüm temiz kurulumla mevcut domain’e DC olarak eklenir, FSMO rolleri ve saat kaynağı yeni DC’ye taşınır, eski DC demote edilir ve DNS’te bıraktıkları temizlenir. Functional level en son, bütün eski DC’ler gittikten sonra yükseltilir. Her adımdan önce replikasyon hatasız olmalıdır.

Bu düzeni Microsoft’un üç belgesi birlikte tarif ediyor:

  1. Upgrade domain controllers (Nisan 2026): yeni sunucuyu promote edip eski DC’leri demote etmeyi yerinde yükseltmeye tercih eder. Yeni DC eklenirken adprep’in sihirbazın içinde çalıştığını, yerinde yükseltmede ise elle çalıştırılması gerektiğini yazar. Sıranın son adımı functional level’dır.
  2. AD DS functional levels (Ekim 2025): Windows Server 2025 düzeyinde yalnız Windows Server 2025 DC çalışır. Windows Server 2016 düzeyinde 2016, 2019, 2022 ve 2025 DC’ler birlikte çalışır.
  3. Database 32k pages (Ekim 2024): yerinde yükseltilen DC mevcut 8k biçiminde kalır. 32k sayfaya geçiş forest genelinde yapılır ve bütün DC’lerin 32k yetenekli olmasını ister.

İki yol yan yana şöyle görünür:

ÖlçütYerinde yükseltmeYanına yeni DC
Veritabanı sayfa biçimiEski 8k biçiminde kalır, forest’i 32k’ya geçemez halde tutar32k yetenekli veritabanıyla kurulur
adprepElle çalıştırılır (/forestprep, /domainprep)Promotion sihirbazı kendisi çalıştırır
Geri dönüşKurulum yarıda kalırsa eski sistem yedekten dönerEski DC demote edilene kadar yerinde durur
Sunucu adı ve adresiAynı kalırYeni ad, eski adres devralınabilir
Değerlendirme sürümüyle kurulmuş DCPerakende sürüme çevrilemezYeni DC perakende sürümle kurulur

Tablonun son iki satırı yerinde yükseltmenin tek gerçek avantajını, adın ve adresin aynı kalmasını gösteriyor. Yanına eklemede de eski adres yeni DC’ye verilebilir, adres devralmayı demote bölümünde ölçtüm. Değerlendirme satırı Microsoft’un sürüm dönüştürme belgesinden: DC’yi değerlendirme sürümünden perakende sürüme çevirmek mümkün değildir, önerilen yol yine yanına yeni DC eklemektir (Convert Windows Server editions).

Sıra ve Geri Dönüş Noktası

Geçiş beş adımdır:

  1. Geçişten önce en az bir DC’nin System State yedeğini alın (Active Directory yedekleme) ve replikasyonu doğrulayın (sağlık kontrolü).
  2. Windows Server 2025’i kurun, domain’e katın ve DC olarak promote edin.
  3. Beş FSMO rolünü yeni DC’ye taşıyın, saat kaynağını yeni PDC Emulator’e verin.
  4. Eski DC’yi demote edin, kapatın ve DNS’te kalan kayıtlarını silin. Birden çok eski DC varsa bu adımı her biri için tekrarlayın.
  5. Bütün DC’ler Windows Server 2025 ise domain ve forest functional level’ı yükseltin.

Adımların her biri geri dönüş yolunu biraz daraltır:

  1. 1. Yeni DC eklendidc03 promote edildi, şema 88'den 91'egeri dönüşaçıkdc03 demote edilir. Eski DC yeni şemayla replikasyona devam etti.
  2. 2. Roller taşındıbeş FSMO dc03'tegeri dönüşaçıkRoller tek komutla eski DC'ye geri taşınır, ölçtüm.
  3. 3. Eski DC demote edildidc01 üye sunucugeri dönüşyeni promotiondc01'in DC olması yeniden promote edilmesini ister.
  4. 4. Düzey yükseltildidomain ve forest 2025geri dönüşkapalıMicrosoft'a göre geri alınmaz. 32k sayfa açılırsa kesin kapanır.
Yeni masa açıldığı andan eski masa kapanana kadar her adım geri alınabilir. Kapı functional level'da kapanır, bu yüzden o adım en sona kalır.

İlk iki adım boyunca eski DC çalışmaya devam eder, yani bir şey ters giderse yeni DC’yi kaldırmak yeter. Üçüncü adımdan sonra eski DC’yi geri getirmek onu yeniden kurmak demektir. Dördüncü adım ise Microsoft’un belgesine göre geri alınamaz, bu yüzden en sona kalır.

Hazırlık: Functional Level, SYSVOL ve FSMO Sahipleri

Yeni DC’yi eklemeden önce dört ön koşul doğrulanır:

  1. Functional level en az Windows Server 2016: Microsoft’un Windows Server 2025 yenilikler sayfası, var olan bir domain’e 2025 DC eklemek için domain’in en az bu düzeyde çalışmasını şart koşar (What’s new in Windows Server 2025).
  2. SYSVOL DFSR ile çoğaltılıyor: 2016 düzeyi SYSVOL için eski FRS’yi değil DFSR’yi ister.
  3. Replikasyon hatasız: yeni DC ilk kopyasını var olan DC’lerden alır.
  4. Rol sahipleri erişilebilir: forest hazırlığı için Schema Master, domain hazırlığı için Infrastructure Master ve her DC kurulumu için RID Master açık ve ağdan erişilebilir olmalıdır (Upgrade domain controllers belgesi).

Örnek ağın eski DC’si dc01, Windows Server 2022 ve forest’in ilk DC’si. Windows Server 2022’nin kendi functional level’ı olmadığı için forest Windows Server 2016 düzeyinde kuruldu. Durumu dört komutla okudum:

dc01PowerShell
Get-ADForest | fl Name,ForestMode,SchemaMaster,DomainNamingMaster,GlobalCatalogs
Get-ADDomain | fl DomainMode,PDCEmulator,RIDMaster,InfrastructureMaster
(Get-ADObject (Get-ADRootDSE).schemaNamingContext -Properties objectVersion).objectVersion
dfsrmig /getglobalstate
dc01PowerShell Çıktısı
Name               : ad.sistemkusu.com
ForestMode         : Windows2016Forest
SchemaMaster       : dc01.ad.sistemkusu.com
DomainNamingMaster : dc01.ad.sistemkusu.com
GlobalCatalogs     : {dc01.ad.sistemkusu.com}

DomainMode           : Windows2016Domain
PDCEmulator          : dc01.ad.sistemkusu.com
RIDMaster            : dc01.ad.sistemkusu.com
InfrastructureMaster : dc01.ad.sistemkusu.com

88

Current DFSR global state: 'Eliminated'
Succeeded.

Çıktının satırları sırayla şunu söylüyor:

  1. ForestMode ve DomainMode: ikisi de Windows2016 düzeyinde, yani 2025 DC eklenebilir.
  2. Rol sahipleri: beşi de dc01’de. Forest’in ilk DC’si rolleri böyle alır.
  3. 88: şemanın bugünkü sürümü. Yeni DC eklendikten sonra bu sayıya tekrar bakacağız.
  4. Eliminated: FRS’den DFSR’ye geçiş tamamlanmış, SYSVOL DFSR ile çoğaltılıyor.

Bu forest’te Get-ADOptionalFeature -Filter * yalnız iki satır döndü: Recycle Bin Feature ve Privileged Access Management Feature. 32k sayfa özelliği listede yoktu. Functional level bölümünde bu listenin değiştiğini göreceğiz.

Replikasyonun ve dcdiag’ın nasıl okunduğunu Active Directory sağlık kontrolü yazımızda anlattık. Geçişten önce o yazının günlük kontrolünü bir kez çalıştırmak yeter.

Windows Server 2025 DC Eklemek ve adprep

Yeni DC’yi eklemek, var olan bir domain’e ikinci DC eklemekle aynı iştir. Farkı tek bir sayfadadır: sihirbaz şemayı Windows Server 2025’e hazırlamak için yetkili bir hesap ister.

Bu bölüm, üzerine AD DS kuracağınız Windows Server 2025’i zaten ayağa kaldırdığınızı varsayar. İşletim sistemi kurulumu, disk düzeni ve ilk yapılandırma Windows Server 2025 kurulum rehberimizde anlatılıyor. Sunucunun domain’e katılması, AD DS rolünün kurulması ve sihirbazın bütün sayfaları da Active Directory kurulumu yazısının ikinci DC bölümünde ekranlarıyla duruyor. Burada yalnız geçişe özgü olanı anlatıyorum.

Ön koşullar:

  1. Sunucu adı: isimlendirme standardımız bir sunucu numarasını bir kez kullanır, bu yüzden yeni DC eski DC’nin adını değil sıradaki numarayı alır (Active Directory isimlendirme standardı). Örnek ağda dc03.
  2. Adres ve DNS: sabit IP 192.168.1.12, DNS sunucusu eski DC 192.168.1.10.
  3. Domain üyeliği: dc03 ad.sistemkusu.com’a katıldı ve yeniden başlatıldı.
  4. Hesap: Tier 0 yönetici hesabı t0.ilker.pehlivan, Domain Admins üyesi (Tier modeli).

Server Manager’da (Win + R → servermanager) bayrak simgesi → Promote this server to a domain controller → Add a domain controller to an existing domain yolunu izleyin. Domain Controller Options, DNS Options, Additional Options ve Paths sayfaları ikinci DC kurulumundakiyle aynıdır. Geçişe özgü sayfa bunlardan sonra gelen Preparation Options’tır.

Domain controller yükseltme için promotion sihirbazının Preparation Options sayfası: Forest and schema preparation, Domain preparation ve Enterprise Admins ile Schema Admins üyeliği isteyen yetki metni kırmızı çerçevede, Change düğmesi kırmızı okla işaretli
Sihirbaz şemayı kendisi hazırlıyor, ama Domain Admins üyesi hesapla değil. Forest hazırlığı Enterprise Admins ve Schema Admins üyeliği istiyor.

Sayfa üç şey söylüyor:

  1. Forest and schema preparation: sihirbaz şemayı Windows Server 2025’in tanımlarıyla genişletecek (adprep /forestprep).
  2. Domain preparation: domain’i de hazırlayacak (adprep /domainprep).
  3. Yetki uyarısı: oturumdaki hesap Domain Admins üyesi olduğu halde yetmiyor. Sihirbaz Enterprise Admins ve Schema Admins grubunun üyesi bir hesap istiyor.

Change düğmesine basın ve iki grubun da üyesi olan bir hesabın credential’ını (kimlik bilgisi) girin. Örnek ağda bu, forest kök domain’inin yerleşik Administrator hesabıydı. Microsoft’un grup belgesine göre iki grubun fabrika ayarındaki tek üyesi de odur (Active Directory security groups). Sihirbazın geri kalanı yalnız bu adım için o hesabı kullanır, DC kurulumunun kendisi oturumdaki hesapla yürür.

Aynı işin komut karşılığını Review Options sayfasındaki View script düğmesi verdi:

dc03PowerShellYönetici
Import-Module ADDSDeployment
Install-ADDSDomainController `
-ADPrepCredential (Get-Credential) `
-NoGlobalCatalog:$false `
-CreateDnsDelegation:$false `
-CriticalReplicationOnly:$false `
-DatabasePath "C:\WINDOWS\NTDS" `
-DomainName "ad.sistemkusu.com" `
-InstallDns:$true `
-LogPath "C:\WINDOWS\NTDS" `
-NoRebootOnCompletion:$false `
-SiteName "Default-First-Site-Name" `
-SysvolPath "C:\WINDOWS\SYSVOL" `
-Force:$true

-ADPrepCredential (Get-Credential) satırı Preparation Options sayfasının karşılığıdır. Komut şema hazırlığı için ayrı bir credential ister ve parolayı ekrana yazmadan pencerede sorar.

Prerequisites Check sayfası tek uyarı verdi, DNS delegation uyarısı. Bu uyarı ilk DC’de de çıkar ve kurulum yazısında açıkladık. adprep’e dair bir uyarı ya da soru gelmedi, çünkü iş bir önceki sayfada çözülmüştü. Install’a bastıktan sonra sunucu kendiliğinden yeniden başladı. Promotion, açılış dahil yaklaşık 5 dakika sürdü.

adprep Ne Değiştirdi?

Yeni DC açıldıktan sonra şemanın sürümüne ve DC listesine tekrar baktım:

dc03PowerShell
(Get-ADObject (Get-ADRootDSE).schemaNamingContext -Properties objectVersion).objectVersion
Get-ADDomainController -Filter * | ft Name,OperatingSystem,IPv4Address,IsGlobalCatalog -auto
dc03PowerShell Çıktısı
91

Name OperatingSystem                         IPv4Address  IsGlobalCatalog
---- ---------------                         -----------  ---------------
DC03 Windows Server 2025 Standard Evaluation 192.168.1.12            True
DC01 Windows Server 2022 Standard Evaluation 192.168.1.10            True

Şema 88’den 91’e çıktı. Domain’de artık iki sürüm yan yana çalışıyor ve ikisi de global catalog, yani forest’teki bütün nesnelerin aranabilir kopyasını tutuyor. Forest ve domain düzeyi Windows2016 olarak kaldı, rollerin beşi de hala dc01’de. Yeni DC eklemek tek başına hiçbir rolü taşımıyor.

adprep log’larını yeni DC’de C:\Windows\debug\adprep\logs altında buldum. İki klasör vardı: sihirbaz Prerequisites Check sırasında adının sonunda -test olan bir prova yapmış, asıl güncelleme ise Install’dan hemen sonra başlayıp on saniye kadar içinde bitmiş. Şema güncellemesi bir bakım penceresi gerektirecek kadar uzun sürmüyor.

repadmin /replsummary iki yönde de 0 / 5 hata gösterdi, yani yeni DC beş bölümün beşini eski DC’den aldı. Sıradaki iş, eski DC’nin taşıdığı rolleri yeni DC’ye vermek.

FSMO Rollerini Yeni DC’ye Taşımak

FSMO rollerini taşımak, beş tek-DC işini eski DC’den alıp yeni DC’ye vermektir. Sağlam bir DC’den yapılan bu işin adı transfer’dir. Arayüzde üç konsol gerekir: üç domain rolü tek pencerede, iki forest rolü ise ayrı ayrı iki konsolda durur. Rol sahibi taşınmadan önce hangi DC’de olduğunu netdom query fsmo gösterir:

dc03CMD
netdom query fsmo
dc03CMD Çıktısı
Schema master               dc01.ad.sistemkusu.com
Domain naming master        dc01.ad.sistemkusu.com
PDC                         dc01.ad.sistemkusu.com
RID pool manager            dc01.ad.sistemkusu.com
Infrastructure master       dc01.ad.sistemkusu.com
The command completed successfully.

Rolleri taşımadan önce replikasyona bir kez daha bakın. Rolün yeni sahibi, Microsoft’un belgesine göre kendi kopyası başarılı bir replikasyon turunu tamamlamadan rolü kullanmaya başlamaz.

Örnek ağda bu kontrol bir hata yakaladı. repadmin /replsummary yeni DC’den eski DC’ye giden yönde beş bölümün ikisinde 8524 hatası (DNS lookup failure) gösterdi. Yeni DC’de ipconfig /registerdns ve repadmin /syncall dc03 /AdeP çalıştırınca iki yön de sıfır hataya indi. Replikasyon iki yönde de sıfır hata göstermeden rol taşımaya geçmeyin.

Domain Rolleri: Active Directory Users and Computers

RID Master, PDC Emulator ve Infrastructure Master domain’e aittir ve aynı pencerede durur. Pencere, konsol hangi DC’ye bağlıysa rolü ona taşımayı önerir, bu yüzden konsolu yeni DC’de açın.

Active Directory Users and Computers’ta (Win + R → dsa.msc) domain adına sağ tık → Operations Masters yolunu izleyin.

FSMO rolleri: Active Directory Users and Computers'ta Operations Masters penceresinin RID sekmesi, mevcut rol sahibi dc01 kırmızı çerçevede, Change düğmesi kırmızı okla işaretli, hedef dc03
Üstteki alan rolün bugünkü sahibini, alttaki alan konsolun bağlı olduğu DC'yi gösteriyor. Change, rolü alttakine taşır.

Pencerenin alanları:

  1. Operations master: rolün bugünkü sahibi, dc01.ad.sistemkusu.com.
  2. Alttaki alan: rolün taşınacağı DC, dc03.ad.sistemkusu.com. Elle yazılmaz, konsolun bağlı olduğu DC’dir.
  3. Change: basınca “Are you sure you want to transfer the operations master role?” sorusu gelir, Yes deyince “The operations master role was successfully transferred.” yazar.

Aynı işi RID, PDC ve Infrastructure sekmelerinde tekrarlayın. Üç sekme aynı pencerede ve aynı metinle çalışır.

Domain Naming Master: Domains and Trusts

Domain Naming Master forest’e aittir. Active Directory Domains and Trusts’ta (Win + R → domain.msc) en üstteki Active Directory Domains and Trusts düğümüne sağ tık → Operations Master yolunu izleyin. Pencere aynı düzendedir: üstte dc01, altta dc03, Change ve onay. Domains and Trusts’ın onay metni bir sözcük farklıdır: “The operations master was successfully transferred.”

Schema Master: Active Directory Schema Konsolu

Schema Master’ın konsolu fabrika ayarında listede yoktur. Önce yükseltilmiş bir komut isteminde konsolun DLL’ini kaydedin:

dc03CMDYönetici
regsvr32 schmmgmt.dll

Komut DllRegisterServer in schmmgmt.dll succeeded. yazınca konsolu kurun:

  1. Win + R → mmc ile boş konsolu açın.
  2. File → Add/Remove Snap-in → Active Directory Schema → Add → OK deyin. Konsol açılırken Schema Master’a, yani dc01’e bağlanır.
  3. Active Directory Schema’ya sağ tık → Change Active Directory Domain Controller ile dc03’ü seçin. Konsol “Active Directory Schema snap-in is not connected to the schema operations master.” uyarısını verir. Konsol artık rolü alacak DC’ye bağlı olduğu için bu uyarı beklenen durumdur.
  4. Yine sağ tık → Operations Master yolunu izleyin.
Schema Master taşıma: Active Directory Schema konsolunda Change Schema Master penceresi, mevcut schema master dc01 ve gri, basılamayan Change düğmesi kırmızı çerçevede
Konsol dc03'e bağlı ve hedef doğru, ama Change basılamıyor. Oturumdaki hesap Schema Admins üyesi değil.

İlk denemede Change gri kaldı. Oturumdaki hesap yalnız Domain Admins üyesiydi ve schema master rolünü taşımak Schema Admins üyeliği ister. Hesabı Schema Admins ve Enterprise Admins’e ekledim, ama düğme aynı oturumda yine gri kaldı.

whoami /groups yeni grupları göstermedi, çünkü Windows grup üyeliğini oturum açılırken token’a yazar. Oturumu kapatıp açınca iki grup listeye girdi, Change etkinleşti ve onaydan sonra “Operations Master successfully transferred.” mesajı geldi. Hesabı bir gruba eklediyseniz oturumu kapatıp açmadan yeni yetkiyi beklemeyin.

Schema Admins ve Enterprise Admins forest’in tamamını değiştirebilen gruplardır. Microsoft Enterprise Admins için grubun bütün DC’lerin yapılandırmasına tam erişim verdiğini yazar. Rol taşıması bitince hesabı bu iki gruptan çıkarın.

Komut Karşılığı ve Doğrulama

Aynı beş rolü tek komut taşır. -Identity rolleri alacak DC’dir, rol numaraları sırayla PDC Emulator (0), RID Master (1), Infrastructure Master (2), Schema Master (3) ve Domain Naming Master’dır (4):

dc03PowerShellYönetici
Move-ADDirectoryServerOperationMasterRole -Identity dc03 -OperationMasterRole 0,1,2,3,4

Komut her rol için onay ister. A (Yes to All) beşini birden onaylar. Komutun sonucunu netdom query fsmo ile okuyun:

dc03CMD Çıktısı
Schema master               dc03.ad.sistemkusu.com
Domain naming master        dc03.ad.sistemkusu.com
PDC                         dc03.ad.sistemkusu.com
RID pool manager            dc03.ad.sistemkusu.com
Infrastructure master       dc03.ad.sistemkusu.com
The command completed successfully.

Beş satırın beşi de dc03’ü gösteriyorsa taşıma tamamdır. Rolleri komutla dc01’e geri taşıyıp yeniden dc03’e aldım: iki yön de tek komutla çalıştı, yani bu adımda geri dönüş açık.

Rollerin Dışında Kalanlar: Saat, DNS ve DHCP

FSMO rolleri taşındı, ama eski DC’nin üç işi rollerle birlikte gitmez: domain’in dış saat kaynağı, istemcilerin DNS ayarı ve varsa DHCP. Üçü de eski DC kapanmadan yeni DC’ye geçmelidir.

PDC Emulator Taşınınca Saat Kaynağı Taşınmaz

Domain’de saat bir hiyerarşiyle akar: üyeler saati bir DC’den, DC’ler PDC Emulator’den, PDC Emulator de elle verilen bir dış kaynaktan alır (Active Directory kurulumu, saat kaynağı). Dış kaynak bir rol değil, PDC’nin kendi w32tm ayarıdır ve rolle birlikte taşınmaz.

PDC rolü dc03’e geçtikten birkaç dakika sonra iki DC’de saatin kaynağına baktım:

  1. Yeni PDC dc03: w32tm /query /source hala dc01.ad.sistemkusu.com diyordu. Yeni PDC saatini eski PDC’den almaya devam ediyordu.
  2. Eski PDC dc01: kaynak Local CMOS Clock, yani sunucunun kendi donanım saatiydi. Forest’in ilk DC’si saati fabrika ayarında böyle alır.

Hiyerarşiyi iki komut düzeltir. Yeni PDC’ye dış kaynağı verin. Komuttaki pool.ntp.org örnektir, kurumunuzun seçtiği NTP sunucusunu yazın (NTP nedir):

dc03PowerShellYönetici
w32tm /config /manualpeerlist:"pool.ntp.org" /syncfromflags:manual /reliable:yes /update
w32tm /query /configuration | Select-String "Type|NtpServer|AnnounceFlags"
dc03PowerShell Çıktısı
The command completed successfully.
AnnounceFlags: 5 (Local)
Type: NTP (Local)
NtpServer: pool.ntp.org (Local)
NtpServer (Local)

Ayardan önce Type: NT5DS yazıyordu, yani “saati domain hiyerarşisinden al”. Şimdi NTP ve kaynağı elle verilmiş. AnnounceFlags 10’dan 5’e döndü, çünkü /reliable:yes sunucuyu güvenilir saat kaynağı olarak ilan eder. Yeni PDC’nin dış kaynaktan eşitlendiğini bu turda ölçmedim. Eşitlendiğinde w32tm /query /source çıktısında NTP sunucusunun adı görünür.

Eski PDC’yi domain hiyerarşisine döndürün:

dc01PowerShellYönetici
w32tm /config /syncfromflags:domhier /update
w32tm /resync /force
w32tm /query /status | Select-String "Source|Stratum|Last Successful"
dc01PowerShell Çıktısı
The command completed successfully.
Sending resync command to local computer
The command completed successfully.
Stratum: 3 (secondary reference - syncd by (S)NTP)
ReferenceId: 0xC0A8010C (source IP:  192.168.1.12)
Last Successful Sync Time: 10/13/2026 7:46:57 PM
Source: dc03.ad.sistemkusu.com

Eski PDC artık saatini 192.168.1.12’den, yani dc03’ten alıyor. Örnekteki otelde saat, masayla birlikte taşınan bir eşya değildir: yeni masanın saatini dışarıdaki resmi saate ayarlamak ayrı bir iştir.

DNS ve DHCP

Promotion yeni DC’yi DNS sunucusu yaptı, ama istemciler hala eski DC’nin adresini DNS sunucusu olarak kullanıyor. dc03’ün kendi DNS ayarı da {192.168.1.10, 127.0.0.1} idi: birinci sırada eski DC, ikinci sırada sihirbazın eklediği loopback adresi. Eski DC kapanınca birinci adres cevapsız kalır.

İki yol vardır: istemcilerin ve DC’nin DNS ayarını yeni DC’nin adresine çevirmek ya da eski DC kapandıktan sonra eski adresi yeni DC’ye vermek. İkinci yolu demote bölümünde ölçtüm. DNS ayarının ilkeleri Active Directory DNS yapılandırması yazımızda duruyor.

Eski DC DHCP de dağıtıyorsa rol demote’tan önce taşınır. Örnek ağdaki eski DC’de DHCP rolü yoktu, taşımayı burada ölçmedim. DHCP sunucusunun kurulumu ve kapsamı Windows Server DHCP kurulumu yazımızda anlatılıyor.

Eski DC’yi Kaldırmak (Demote)

Rolleri, saati ve DNS’i yeni DC’ye verdikten sonra eski DC’nin domain’de işi kalmaz. Demote, onu DC olmaktan çıkarıp üye sunucuya döndürür. Demote eski DC’nin üstünde, kendi Server Manager’ından başlar.

Server Manager’da (Win + R → servermanager) Manage → Remove Roles and Features → Server Roles sayfasında Active Directory Domain Services kutusunun işaretini kaldırın. Sihirbaz önce AD DS’e bağlı yönetim araçlarını da kaldırmayı önerir, sonra rolü doğrudan kaldırmayı reddeder. Validation Results penceresi “The Active Directory domain controller needs to be demoted before the AD DS role can be removed.” der ve altındaki Demote this domain controller bağlantısı demote sihirbazını açar.

Sihirbazın sayfaları:

  1. Credentials: demote’u yapacak hesap. Örnek ağda domain’in yerleşik Administrator hesabı. Bu sayfadaki Force the removal of this domain controller kutusu boş kalır. O kutu yalnız DC öbür DC’lere ulaşamıyorsa kullanılır ve çökmüş DC bölümünde anlatılıyor.
  2. Warnings: DC’nin taşıdığı ve demote’la birlikte gidecek roller.
  3. New Administrator Password: demote’tan sonra sunucunun yerel Administrator hesabının parolası. DC’de yerel hesap yoktur, demote onu yeniden açar.
  4. Review Options: “When the process is complete, this server will be a member of the domain “ad.sistemkusu.com”.”
Domain controller demote sihirbazının Warnings sayfası: eski DC'nin taşıdığı DNS Server ve Global Catalog rolleri kırmızı çerçevede, Proceed with removal kutusu kırmızı okla işaretli
Sihirbaz DNS sunucusu ve global catalog rollerinin gideceğini söylüyor. Yeni DC ikisini de taşıdığı için kutu işaretlenir.

Warnings sayfasında listelenen iki rol, DNS sunucusu ve global catalog, yeni DC’de zaten var. Proceed with removal kutusunu işaretleyin. Kutu işaretlenmeden Next basılamaz. Review Options’taki View script düğmesi aynı işin komutunu verdi:

dc01PowerShellYönetici
Import-Module ADDSDeployment
Uninstall-ADDSDomainController `
-DemoteOperationMasterRole:$true `
-Force:$true

Komutta yerel yönetici parolası görünmez. Komutu elle çalıştırırsanız parolayı kendisi sorar. Demote’a bastıktan sonra sunucu kendiliğinden yeniden başladı. Demote, açılış dahil birkaç dakika sürdü.

Demote rolleri sunucudan kaldırmaz. AD DS ve DNS rolü kurulu kaldı. Sihirbazın Credentials sayfası da bunu söyler, rolün kendisi açılıştan sonra Remove Roles and Features ile ayrıca kaldırılır.

Demote Ne Sildi, Ne Bıraktı?

Demote’tan sonra yeni DC’den baktım. Domain’de tek DC kaldı:

dc03PowerShell
Get-ADDomainController -Filter * | ft Name,OperatingSystem,IPv4Address -auto
Get-ADComputer dc01 | ft Name,DistinguishedName -auto
dc03PowerShell Çıktısı
Name OperatingSystem                         IPv4Address
---- ---------------                         -----------
DC03 Windows Server 2025 Standard Evaluation 192.168.1.12

Name DistinguishedName
---- -----------------
DC01 CN=DC01,CN=Computers,DC=ad,DC=sistemkusu,DC=com

Demote eski DC’nin bilgisayar nesnesini silmedi, Domain Controllers OU’sundan Computers konteynerine taşıdı. Sunucu artık sıradan bir üye bilgisayar. DNS’te ise iş yarım kaldı. Demote dc01’in A kaydını ve zone’un @ NS kaydındaki dc01 satırını sildi. Ama eski DC’yi gösteren başka kayıtlar duruyordu:

dc03PowerShell
Get-DnsServerResourceRecord -ZoneName ad.sistemkusu.com -RRType SRV |
  Where-Object { $_.RecordData.DomainName -like "dc01*" } |
  ForEach-Object { $_.HostName + " -> " + $_.RecordData.DomainName }
dc03PowerShell Çıktısı
_ldap._tcp.Default-First-Site-Name._sites.DomainDnsZones -> dc01.ad.sistemkusu.com.
_ldap._tcp.DomainDnsZones -> dc01.ad.sistemkusu.com.
_ldap._tcp.Default-First-Site-Name._sites.ForestDnsZones -> dc01.ad.sistemkusu.com.
_ldap._tcp.ForestDnsZones -> dc01.ad.sistemkusu.com.

Kalan kayıtlar üç gruptur:

  1. Dört SRV kaydı: DNS’in kendi uygulama bölümlerini (DomainDnsZones, ForestDnsZones) barındıran sunucuları ilan eden kayıtlar hala dc01’i gösteriyor.
  2. İki A kaydı: DomainDnsZones ve ForestDnsZones adları hala 192.168.1.10’a çözülüyor.
  3. _msdcs delegasyonu: ad.sistemkusu.com zone’undaki _msdcs NS kaydı yalnız eski DC’yi gösteriyor. Kayıt yeni DC eklendiğinde de güncellenmemişti.

_msdcs zone’unun içi ise temizdi. İstemcilerin DC bulmak için sorduğu _ldap._tcp.dc._msdcs kaydı yalnız dc03’ü gösterdi. Yani istemciler eski DC’ye yönlenmiyor, kalan kayıtlar DNS’in kendi bölümlerine ait.

Kalanları DNS Manager’da (Win + R → dnsmgmt.msc) şu sırayla temizleyin. Temizliğin sonucunu bu turda ölçmedim.

  1. ad.sistemkusu.com zone’u altındaki DomainDnsZones ve ForestDnsZones klasörlerinde eski DC’yi gösteren dört SRV kaydını silin.
  2. Eski adresi yeni DC’ye vermeyecekseniz DomainDnsZones ve ForestDnsZones adlarının 192.168.1.10’u gösteren A kayıtlarını da silin.
  3. _msdcs delegasyonunun Properties penceresindeki Name Servers listesinde eski DC’nin yerine yeni DC’yi yazın.

Örnekteki otelde masa kapandı, ama dahili telefon rehberinde eski masanın numarası iki sayfada hala duruyor. Rehberi masayı kapatan değil, sonra gelen temizlik düzeltir.

Eski Adresi Yeni DC’ye Vermek

Yüzlerce istemcinin, yazıcının ve uygulamanın DNS ayarında eski DC’nin adresi yazılıysa bu adresi değiştirmek ayrı bir projedir. Yerine eski adres yeni DC’ye ikinci adres olarak verilebilir, böylece istemcinin ayarı hiç değişmez.

Ön koşul eski sunucunun kapalı olmasıdır, aksi halde aynı adres ağda iki kez durur. Network Connections’ta (Win + R → ncpa.cpl) bağdaştırıcının Properties → Internet Protocol Version 4 (TCP/IPv4) → Properties → Advanced → IP Settings sekmesinde Add ile 192.168.1.10 / 255.255.255.0 eklenir. Aynı işin komut karşılığı:

dc03PowerShellYönetici
New-NetIPAddress -InterfaceAlias Ethernet0 -IPAddress 192.168.1.10 -PrefixLength 24
ipconfig /registerdns

ipconfig /registerdns yeni adresi DNS’e yazdırır. On saniye sonra dc03’ün iki A kaydı vardı: 192.168.1.12 ve 192.168.1.10.

Geriye asıl soru kalır: DNS ayarında hala eski adres yazan bir istemci yeni DC’yi bulur mu? İstemci DC’yi adıyla aramaz. DNS sunucusuna domain’in SRV kaydını sorar: “bu domain’de oturum açtıracak DC hangisi?” (SRV kaydı). Aynı soruyu dc03’ten, istemcinin yerine sordum ve DNS sunucusu olarak eski adresi verdim (-Server 192.168.1.10):

dc03PowerShell
Resolve-DnsName _ldap._tcp.dc._msdcs.ad.sistemkusu.com -Type SRV -Server 192.168.1.10 | ft Name,NameTarget,Port -auto
dc03PowerShell Çıktısı
Name                                   NameTarget             Port
----                                   ----------             ----
_ldap._tcp.dc._msdcs.ad.sistemkusu.com dc03.ad.sistemkusu.com  389
...

Eski adrese giden soru cevabını yeni DC’den aldı ve cevap yeni DC’yi gösterdi. dc01.ad.sistemkusu.com adı ise artık çözülmüyor. Eski adı bir uygulamanın ayarında arayan kalmışsa o ayar düzeltilmelidir, çünkü adres yaşıyor ama ad yaşamıyor.

Functional Level’ı Yükseltmek ve 32k Sayfa

Eski DC gitti ve domain’deki bütün DC’ler Windows Server 2025. Functional level artık yükseltilebilir. Önce domain, sonra forest yükseltilir, çünkü Microsoft’un düzey belgesine göre domain düzeyi forest düzeyinden düşük olamaz.

Active Directory Users and Computers’ta (Win + R → dsa.msc) domain adına sağ tık → Raise domain functional level yolunu izleyin. Current domain functional level Windows Server 2016 gösterdi, listede tek seçenek vardı: Windows Server 2025. Forest için Active Directory Domains and Trusts’ta (Win + R → domain.msc) en üstteki düğüme sağ tık → Raise Forest Functional Level yolunu izleyin.

Functional level yükseltme: Active Directory Domains and Trusts'ta Raise forest functional level penceresi, Windows Server 2025 seçimi ve geri alınamama uyarısı kırmızı çerçevede, Raise düğmesi kırmızı okla işaretli
Listede yalnız Windows Server 2025 var. Uyarı geri alınamayabileceğini söylüyor, Raise'ten sonra ikinci bir onay daha geliyor.

Pencerenin alanları:

  1. Current forest functional level: bugünkü düzey, Windows Server 2016.
  2. Select an available forest functional level: yükseltilebilecek düzey, Windows Server 2025.
  3. Uyarı: “After you raise the forest functional level, it is possible that you may not be able to reverse it.”

Raise’e basınca “This change affects the entire forest.” diye ikinci bir onay gelir. OK deyince düzey yükselir ve replikasyonla öbür DC’lere yayılır. Aynı işin komut karşılığı:

dc03PowerShellYönetici
Set-ADDomainMode -Identity ad.sistemkusu.com -DomainMode Windows2025Domain
Set-ADForestMode -Identity ad.sistemkusu.com -ForestMode Windows2025Forest

Sonra forest’in isteğe bağlı özelliklerine yeniden baktım:

dc03PowerShell
Get-ADOptionalFeature -Filter * | ft Name,EnabledScopes,RequiredForestMode -auto
dc03PowerShell Çıktısı
Name                                 EnabledScopes  RequiredForestMode
----                                 -------------  ------------------
Recycle Bin Feature                  {}            Windows2008R2Forest
Privileged Access Management Feature {}              Windows2016Forest
Database 32k Pages Feature           {}              Windows2025Forest

Hazırlık bölümünde iki satır vardı, şimdi üçüncüsü geldi: Database 32k Pages Feature, gereken düzey Windows2025Forest. EnabledScopes boş, yani özellik listede var ama açık değil.

Microsoft’un İki Belgesi Düzeyde Çelişiyor

Microsoft’un yükseltme belgesi, Nisan 2026 tarihli sürümünde hala “Windows Server 2016’dan beri yeni forest ya da domain functional level eklenmedi” diyor. Düzey belgesi ve Windows Server 2025 yenilikler sayfası ise Windows Server 2025 düzeyini tanımlıyor (DomainLevel 10, ForestLevel 10).

Ölçüm düzey belgesini doğruluyor. Sihirbaz Windows Server 2025 düzeyini sundu ve Get-ADForest yükseltmeden sonra Windows2025Forest döndürdü. Yükseltme belgesinin o notu Windows Server 2019 ve 2022 için hala doğrudur, çünkü o iki sürümün kendi düzeyi yoktur.

Düzeyi Geri Almak: Belge ve Ölçüm

Microsoft’un yükseltme belgesine göre forest functional level bir kez yükseltilince düşürülemez. İki istisna eski düzeylerdir. Windows Server 2012 R2 ve 2008 R2 düzeyinden yapılan yükseltme o düzeye geri alınabilir. Pencerenin uyarısı ise daha yumuşak: “it is possible that you may not be able to reverse it”.

Belgenin kesinliğini sınadım. Forest’i Set-ADForestMode ile Windows Server 2016 düzeyine indirmeyi denedim:

dc03PowerShellYönetici
Set-ADForestMode -Identity ad.sistemkusu.com -ForestMode Windows2016Forest
Get-ADForest | fl ForestMode
Get-ADDomain | fl DomainMode
dc03PowerShell Çıktısı
Confirm
Are you sure you want to perform this action?
Performing the operation "Set" on target "CN=Partitions,CN=Configuration,DC=ad,DC=sistemkusu,DC=com".
[Y] Yes  [A] Yes to All  [N] No  [L] No to All  [S] Suspend  [?] Help (default is "Y"): A

ForestMode : Windows2016Forest

DomainMode : Windows2025Domain

Komut hata vermedi ve forest düzeyi Windows2016Forest’e indi. Domain düzeyi Windows2025Domain’de kaldı. Bu ölçümün iki sınırı var: 32k sayfa özelliği kapalıydı ve tek DC’li bir forest’te alındı. Ölçüm “geri alınabilir” demek için yetmez, yalnız belgenin söylediği kadar kesin olmadığını gösterir. Forest’i aynı komutla yeniden Windows2025Forest’e çıkardım.

Bu yazıda özelliği açmadım. Açmanın kararı yedekleme yazılımının 32k desteğine bağlıdır ve o kararın yeri Active Directory yedekleme yazısıdır.

Yerinde Yükseltme Neden Önerilmez?

Yerinde yükseltme desteklenir ama önerilmez. Bu bölümü örnek ağda ölçmedim, aşağıdaki her bilgi Microsoft’un belgelerinden aktarılıyor.

Microsoft’un yükseltme planlama sayfasına göre Windows Server 2025, kümelenmemiş sunucularda dört sürüme kadar atlayabilir (Plan your Windows Server upgrade, Nisan 2026):

  1. Kurulum medyasıyla: Windows Server 2012 R2, 2016, 2019 ve 2022’den doğrudan 2025’e.
  2. Windows Update ile: gerekli toplu güncelleme kuruluysa Windows Server 2019 ve 2022’den 2025’e.

İkinci yol bir DC için özellikle dikkat ister. Microsoft 32k belgesinde Windows Update’ten gelen bu yükseltmeyi adıyla anar: “Feature Update, also known as an in-place upgrade”. Yani güncelleme ekranından kabul edilen bir sürüm yükseltmesi de DC’yi 8k biçiminde bırakır.

Yerinde yükseltmenin üç bedeli var:

  1. adprep elle çalıştırılır: Microsoft’a göre yerinde yükseltmede adprep /forestprep forest başına, adprep /domainprep domain başına bir kez elle çalıştırılır. /forestprep Schema Admins, Enterprise Admins ve Domain Admins üyeliği ister.
  2. Veritabanı 8k’da kalır: yükseltilen DC mevcut veritabanı biçimini korur. 32k sayfa bütün DC’lerin 32k yetenekli olmasını istediği için o DC demote edilip yeniden kurulana kadar forest 32k’ya geçemez.
  3. Değerlendirme sürümü: değerlendirme sürümüyle kurulmuş bir DC perakende sürüme çevrilemez. Microsoft bu durumda yine yanına perakende sürümle yeni DC eklemeyi önerir.

Yerinde yükseltmenin tek gerçek kazancı, sunucunun adının ve adresinin değişmemesidir. Yukarıda ölçtüğüm gibi eski adres yanına ekleme yolunda da yeni DC’ye verilebiliyor. Ad ise uygulama ayarlarında aranıp düzeltilir.

Eski DC Çöktüyse: Seize ve Metadata Cleanup

Şimdiye kadarki her adım eski DC’nin çalıştığını varsaydı. Eski DC donanım arızasıyla kapandıysa ve geri gelmeyecekse iki iş farklı yapılır. Roller transfer edilmez, zorla alınır (seize). DC’nin dizindeki kaydı da metadata cleanup ile silinir. Bu bölümü de örnek ağda ölçmedim, Microsoft’un belgelerinden aktarıyorum.

FSMO Rollerini Zorla Almak (Seize)

Microsoft seize’ı yalnız bir durumda önerir: rolün sahibi bir daha domain’e dönmeyecekse (Transfer or seize Operation Master roles, Nisan 2025). Seize, rolleri taşıyan aynı komuta -Force eklenerek yapılır:

dc03PowerShellYönetici
Move-ADDirectoryServerOperationMasterRole -Identity dc03 -OperationMasterRole 0,1,2,3,4 -Force

Komutun belgesine göre -Force önce normal transfer’i dener, olmazsa rolü zorla alır. Aynı iş ntdsutil ile rol başına bir komutla yapılır. Microsoft’un belgesindeki sıra, RID Master örneğiyle:

dc03CMDYönetici
ntdsutil
roles
connections
connect to server dc03
q
seize rid master

Öbür rollerin komutları seize schema master, seize infrastructure master, seize pdc ve seize naming master’dır.

Microsoft iki sonucu ayrıca yazar:

  1. RID havuzu atlar: RID Master zorla alınınca yeni sahibi, eski sahibin dağıttığı numaralarla çakışmamak için sonraki numarayı ileri atar. Move-ADDirectoryServerOperationMasterRole 30.000, ntdsutil 10.000 numara atlar.
  2. Eski DC ağa dönmez: rolleri zorla alınan sunucu onarılsa bile DC olarak geri bağlanmaz. Diski biçimlendirilip Windows yeniden kurulur ya da zorla demote edilir, kaydı metadata cleanup ile silinir, ancak ondan sonra yeniden promote edilebilir.

Metadata Cleanup: Ölü DC’nin Kaydını Silmek

Metadata cleanup, demote edilmeden kaybolan bir DC’nin replikasyon kayıtlarını dizinden silmektir. Microsoft onu zorla kaldırmadan sonra zorunlu bir adım sayar (Clean up AD DS server metadata, Mayıs 2025). Windows Server 2008’den beri bu iş Active Directory Users and Computers’tan yapılır:

  1. Active Directory Users and Computers’ı (Win + R → dsa.msc) açın ve Domain Controllers OU’suna gidin.
  2. Ölü DC’nin bilgisayar nesnesine sağ tık → Delete → Yes deyin.
  3. Deleting Domain Controller penceresinde “This Domain Controller is permanently offline and can no longer be demoted using the Active Directory Domain Services Installation Wizard (DCPROMO)” kutusunu işaretleyin ve Delete’e basın.
  4. DC global catalog idiyse Yes ile devam edin.
  5. DC’de hala rol varsa pencere rolleri gösterdiği DC’ye taşımayı önerir, OK deyin. Rolü başka bir DC’ye vermek isterseniz bunu temizlikten sonra yapın.

Microsoft’a göre bu işlem için Domain Admins üyeliği yeter. Access is denied hatası gelirse nesnenin Object sekmesindeki Protect object from accidental deletion kutusu işaretlidir. O sekme View → Advanced Features açıkken görünür. Aynı temizlik Active Directory Sites and Services konsolunda (Win + R → dssite.msc) önce NTDS Settings nesnesini, sonra sunucuyu silerek ya da ntdsutil’in metadata cleanup → remove selected server komutuyla da yapılır.

Microsoft’un temizlik belgesi DNS’ten söz etmiyor. Sağlam bir demote bile DNS’te dört SRV kaydı, iki A kaydı ve bir delegasyon bıraktığına göre, ölü bir DC’nin daha fazlasını bırakması beklenir. Demote bölümündeki sorgu ölü DC’nin adıyla tekrar çalıştırılır.

Demote sihirbazındaki zorla kaldırma kutusu bu bölümün öbür ucudur. DC çalışıyor ama öbür DC’lere ulaşamıyorsa demote o kutuyla yapılır, o zaman da kayıt öbür DC’lerde kalır ve metadata cleanup gerekir.

Domain controller demote sihirbazının Credentials sayfası: Force the removal of this domain controller kutusu kırmızı çerçevede
Bu kutu demote'u öbür DC'lere haber vermeden yapar. Kutu işaretlenirse öbür DC'lerdeki kaydı metadata cleanup siler.

Doğrulama: Geçiş Bitti mi?

Geçiş, her maddesi bu yazıda ölçülmüş şu altı kontrolle doğrulanır:

  1. Get-ADDomainController -Filter * yalnız yeni DC’leri listeler. Eski DC listede yoksa demote tamamdır.
  2. netdom query fsmo beş satırda da yeni DC’yi gösterir. Biri eski DC’de kaldıysa yalnız o rolü yeniden taşıyın.
  3. Yeni PDC’de w32tm /query /configuration Type: NTP ve kurumun NTP sunucusunu gösterir. Öbür DC’lerde w32tm /query /source PDC’yi gösterir.
  4. DNS’te eski DC’yi gösteren kayıt kalmaz. Demote bölümündeki SRV sorgusu boş döner, _msdcs delegasyonu yeni DC’yi gösterir.
  5. repadmin /replsummary hata göstermez. Tek DC kalmışsa tablo boş döner, bu da beklenen sonuçtur.
  6. Get-ADForest ve Get-ADDomain Windows2025Forest ve Windows2025Domain döndürür. Yalnız bütün DC’ler Windows Server 2025 olduktan sonra.

Kontrollerden biri beklenen sonucu vermezse ilgili bölüme dönün. Replikasyon hatalarının okunuşu Active Directory sağlık kontrolü yazısında.

Sonuç: Geçiş Demote’la Değil, Temizlikle Biter

Domain controller yükseltmede sihirbazlar işin çoğunu kendisi yapıyor. adprep promotion’ın içinde çalışıyor, demote DC’yi listeden çıkarıyor. Sizin işiniz sihirbazların bıraktığı yerdedir.

Ölçümde beş şey beklenenden farklı çıktı:

  1. adprep kendiliğinden çalıştı, ama Domain Admins yetmedi: sihirbaz Enterprise Admins ve Schema Admins üyesi bir hesap istedi. Şema 88’den 91’e on saniye kadar içinde çıktı.
  2. Grup üyeliği aynı oturumda işlemedi: Schema Admins’e eklenen hesap, oturumu kapatıp açana kadar Schema Master’ı taşıyamadı.
  3. Rol komutu yarım kaldı: beş rolü taşıyan komut 8207 hatasıyla üç rolü taşıdı, iki rolü bıraktı. Tekrar çalıştırmak yetti.
  4. Saat kaynağı rolle gitmedi: yeni PDC saatini eski PDC’den, eski PDC kendi donanım saatinden almaya devam etti.
  5. Demote DNS’i yarım temizledi: dört SRV kaydı, iki A kaydı ve _msdcs delegasyonu eski DC’yi göstermeye devam etti.

Girişteki benzetmeye dönersek: yeni ön büro masası açıldı, misafir listesi ona kopyalandı, yalnız tek masada yapılan işler devredildi ve eski masa en son kapandı. Masayı kapatmak yetmedi. Saat yeni masaya ayrıca ayarlandı, dahili telefon rehberindeki eski numaralar da elle temizlenecek. Geçişi bitiren şey masayı kapatmak değil, masanın arkasında bıraktıklarını toplamaktır.

Domain controller yükseltme Active Directory rehberimizin son adımıdır. Serinin öbür adımlarına rehberden ulaşabilirsiniz.

Domain Controller Yükseltme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Evet, Microsoft destekler ama önermez. Windows Server 2025'e kurulum medyasıyla 2012 R2 ve sonrasından, Windows Update ile 2019 ve 2022'den yükseltilir. Yerinde yükseltmede adprep elle çalıştırılır ve yükseltilen DC eski veritabanı biçiminde, 8k sayfada kalır. 32k sayfa özelliği forest genelinde açıldığı için tek bir yerinde yükseltilmiş DC bütün forest'i 8k'da tutar. Microsoft'un önerdiği yol yanına temiz kurulumlu yeni bir DC eklemektir.
Hayır, promotion sihirbazı Preparation Options sayfasında forest ve domain hazırlığını kendisi yapar. Ama Domain Admins üyeliği yetmez: sihirbaz Enterprise Admins ve Schema Admins üyesi bir hesap ister. Örnek ağda Windows Server 2022 forest'ine 2025 DC eklenince şema sürümü 88'den 91'e çıktı, adprep yaklaşık 14 saniye sürdü.
Microsoft'un belgesine göre geri alınamaz, iki eski düzey istisnadır. Örnek ağda Set-ADForestMode forest düzeyini Windows Server 2025'ten 2016'ya hatasız indirdi. 32k sayfa özelliği açılmamıştı ve domain düzeyi 2025'te kaldı. 32k sayfa açıldıktan sonra Microsoft'a göre geri dönüş yoktur. Planı geri alınamaz diye yapın.
Kısmen. Örnek ağda demote eski DC'nin A kaydını ve zone'un NS kaydını sildi. DomainDnsZones ve ForestDnsZones altında eski DC'yi gösteren dört SRV kaydı, iki A kaydı ve _msdcs delegasyonu kaldı. Bunları DNS Manager'da elle temizlemek gerekir.
Rol zorla alınır (seize): Move-ADDirectoryServerOperationMasterRole komutuna -Force eklenir ya da ntdsutil'in seize komutu kullanılır. Microsoft seize'ı yalnız eski rol sahibi geri dönmeyecekse önerir. Sonra eski DC'nin kaydı metadata cleanup ile silinir, Active Directory Users and Computers'ta DC nesnesini silmek bunu kendiliğinden yapar.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Active Directory Rehberi: Mimari, Kurulum ve Yönetim

Active Directory nedir, nasıl kurulur ve yönetilir? Sunucudan güvenliğe on dokuz adımlık kontrol listesi, her adım lab'da ölçülen kendi yazısına bağlı.

19 dk okuma

Active Directory Kurulum Hizmeti: Domain Altyapısı

Kurumsal domain altyapısı kurulumu: domain adı, DC sayısı, OU ve GPO temelinin doğru kurulması, mevcut yapıdan geçiş ve devir. Anahtar teslim kuruyoruz.

10 dk okuma

Active Directory İsimlendirme Standardı: PC, Grup ve GPO

Active Directory isimlendirme standardı: bilgisayar, sunucu, kullanıcı, grup, GPO, OU ve yazıcı için kalıp, kod tablosu ve lab'da ölçülen yeniden adlandırma.

39 dk okuma

Active Directory Nasıl Kullanılır? ADUC ile Günlük Yönetim

Active Directory kullanımı ADUC ile: kullanıcı açma, şablondan kopyalama, parola sıfırlama, kilidin kaynağı, hesabı kapatma, geri alma ve helpdesk'in RSAT'ı.

32 dk okuma

Active Directory Password Policy: Parola ve Hesap Kilitleme

Active Directory password policy: parola kuralı, hesap kilitleme ve Fine-Grained Password Policy. NIST'in önerisi ve Windows Server 2025 lab'ında ölçülenler.

15 dk okuma

Active Directory Sağlık Kontrolü: dcdiag ve repadmin

Active Directory sağlık kontrolü dcdiag ve repadmin ile: hangi test neye bakar, kapalı DC çıktıda nasıl görünür, SYSVOL ve saat kontrolü, günlük betik.

23 dk okuma