Sunucu ve Kabinet Taşıma: Veri Merkezi Geçişi Planı

Sunucu ve kabinet taşıma, kurumun sunucu, storage, switch ve güvenlik duvarını barındıran kabinetin bir veri merkezinden ya da sistem odasından diğerine, planlı bir kesintiyle ve veri kaybı olmadan taşınmasıdır. Keşif, kesinti planı, söküm ve nakliye, yeni yerde montaj, ağ geçişi ve sistemlerin doğrulanması bu işin parçasıdır.

Biz bu işi uçtan uca üstleniyoruz. Kabinetteki her cihazı ve bağlantıyı önceden çıkarıyor, hedef tesisi taşıma gecesinden önce hazırlıyor, taşımayı duyurulmuş bir pencere içinde yapıyor ve sistemlerin ayağa kalktığını doğrulayıp yazılı olarak teslim ediyoruz. Bu sayfa BT sistem yönetimi hizmetimizin taşıma kolu.

Bu işi nasıl planladığımızı görmek isterseniz önce veri merkezi migration rehberimizi okuyabilirsiniz. Keşiften kesinti penceresine, taşıma gecesinin sırasından mimarinin taşımayı nasıl kolaylaştırdığına kadar kararları orada ayrıntısıyla yazdık.

Ilısu Barajı’nın suları yükselmeden önce Hasankeyf’teki Zeynel Bey Türbesi yerinden alınıp yeni alanına taşındı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın duyurusuna göre yapı 12 Mayıs 2017’de sekiz modüler taşıyıcının üzerinde yaklaşık üç buçuk saatte iki kilometre yol aldı ve yerine oturtulmasının üç gün sürmesi bekleniyordu. Taşıma birkaç saat sürmüştü; o saatlerin güvenle geçmesini sağlayan şey öncesinde yapılan hazırlıktı. Kabinet taşıma da aynı düzenle çalışır:

• Yapının ölçülüp belgelenmesi keşif ve envanterdir.
• Yeni alanın önceden hazırlanması hedef tesiste kurulabilen her şeyin taşımadan önce hazır edilmesidir.
• Taşıma gününün belli saati kesinti penceresidir.
• Taşıyıcı platform söküm, paketleme ve nakliyedir.
• Yerine oturtma yeni kabinette montaj ve sistemlerin doğrulanmasıdır.

Sunucu ve Kabinet Taşımada Ne Yapıyoruz, Ne Yapmıyoruz?

Kabineti yerinden kaldırıp götürmek işin kısa kısmıdır. Uzun kısım neyin nereye bağlı olduğunu çıkarmak, hedef tesisi hazırlamak ve sistemleri yeni yerde eksiksiz ayağa kaldırmaktır; o yüzden ikisini de kalem kalem yazıyoruz.

Yaptıklarımız:

• Keşif ve kesinti planı. Kabinetteki cihazları, bağlantıları ve sistemler arasındaki bağımlılıkları çıkarıyor, kesinti penceresini belirleyip kurum içinde duyuruyor, her adımın geri dönüşünü yazıyoruz.
• Fiziksel taşıma ve montaj. Cihazları sırasıyla kapatıyor, kabloları ve portları etiketliyor, söküp taşıyor ve yeni kabinette aynı düzende monte edip bağlantılarını yeniden kuruyoruz.
• Ağ ve ISP geçişi. Yeni tesiste değişen IP ve port ayarlarını hazırlıyor, mümkünse güvenlik duvarını hedef kabinete önceden kurup yapılandırıyor, bağlantıları taşımadan önce test ediyoruz.
• Doğrulama. Sistemleri belirli bir sırayla açıyor, servislerin çalıştığını ve kullanıcı tarafından erişildiğini kontrol ediyoruz.
• Raporlu teslim. Kabinet yerleşim şemasını, port ve kablo haritasını ve değişen ayarları yazılı olarak devrediyoruz.

Bu işin bittiği yer:

• Yeni odanın elektrik, pano ve iklimlendirme tesisatı ilgili yüklenicinin işidir. Odanın kurgusu, yani yük hesabı, kabinet düzeni ve ortam izleme, sistem odası kurulumu hizmetimizin konusudur.
• Sanal sunucuların başka bir platforma geçişi ayrı bir iştir ve sanallaştırma kurulumu ve geçişi kapsamına girer.
• Yeni tesisteki kablo altyapısının baştan çekilmesi gerekiyorsa o iş yapısal kablolama tarafında planlanır.

Sunucu ve Kabinet Taşıma Kime Gerekir?

Kabinet taşıma çoğunlukla bir sözleşme ya da bina kararının sonucu olarak gündeme geliyor. En sık karşılaştığımız durumlar şunlar:

• Veri merkezi ya da internet sağlayıcısı değişiyor. Kabinet eski sağlayıcının tesisinde duruyor ve sözleşme bitince yeni tesise gitmesi gerekiyor.
• Ofis taşınıyor. Sistem odası da yeni binaya gidiyor ve iş günü kaybı istenmiyor.
• Mevcut oda yetmiyor. Enerji, soğutma ya da alan sınırına dayanılmış ve daha uygun bir tesise geçiliyor.
• Donanım yenilemesiyle birlikte düzen baştan kuruluyor. Eski kabinet boşaltılırken yeni cihazlar baştan planlanmış bir düzenle kuruluyor.

Alt sınırı da açıkça çizelim. Tek bir sunucu ve birkaç ağ cihazından oluşan küçük bir kabinette de aynı sıra işler, yalnız plan kısalır. Sıranın atlandığı küçük taşımalarda da sorun nakliyede değil, yeniden açılışta çıkar.

Kabinet Taşımada Asıl İş: Taşınmayacak Olanı Önceden Hazırlamak

Kamyon kapıya geldiğinde işin kolay yarısı bitmiş olur. Taşımayı kısa ve güvenli kılan şey taşınacak parça sayısını azaltmak değil, taşınmayacak olanı önceden hazırlamaktır.

Keşif ve Envanter: Yapıyı Ölçmeden Yerinden Kaldırmamak

Tarihi bir yapı yerinden kaldırılmadan önce ölçülüp belgelenir. Kabinet taşımada da ilk iş, kabinetin içinde neyin durduğunu ve neyin neye bağlı olduğunu kâğıda dökmektir:

1. Cihaz listesi. Her cihazın modelini, konumunu ve görevini yazar.
2. Bağlantı haritası. Hangi kablonun hangi porta takılı olduğunu gösterir.
3. Bağımlılıklar. Hangi sistemin hangisi olmadan açılamayacağını belirler.
4. Dış bağlantılar. İnternet hatlarını, şube bağlantılarını ve dışarıdan erişilen servisleri listeler.

Envanterin nasıl eksiksiz çıkarıldığını rehberin keşif bölümünde anlattık. Bu bilginin taşımadan sonra da kaybolmaması için BT dokümantasyonuna işlenmesi gerekir.

Hedef Tesisi Önceden Hazırlamak

Türbe yola çıkmadan önce yeni alanı hazırdı. Kabinet taşımada da taşıma gecesi yapılacak iş sayısını azaltmanın yolu, hedef tarafta önceden kurulabilen her şeyi kurmaktır.

Mümkünse güvenlik duvarını taşımak yerine hedef kabinete önceden bir cihaz kurup yapılandırmak bu hazırlığın en etkili örneğidir. Böylece taşıma gecesinde güvenlik duvarı bir taşıma kalemi değil, hazır bekleyen bir bileşen olur. Ama bu her zaman mümkün değildir: ikinci bir cihaz için bütçe olmayabilir ya da cihaz zamanında temin edilemeyebilir. O durumda güvenlik duvarı da taşınacak cihazların arasına girer.

Hedef tesisin ağı bu durumda da taşımadan önce sınanabilir. Testin yolunu, internet sağlayıcısının bize teslim ettiği portun nasıl planlandığı belirler:

• Port access olarak planlandıysa hatta dizüstü bilgisayar gibi taşınabilir bir cihazı doğrudan uç nokta olarak bağlıyor, hattın çalıştığını ve yeni adres ayarlarının tuttuğunu onunla test ediyoruz.
• Port trunk olarak planlandıysa dizüstü bilgisayar tek başına yetmez, çünkü hat birden fazla VLAN’ı etiketli taşır. Bu durumda yanımızda bir test switch’i getiriyor, VLAN’ları onun üzerinde karşılıyor ve uç noktayı switch’in arkasından bağlıyoruz.

İki port türünün farkını ve sağlayıcı bağlantısında hangisinin neden seçildiğini VLAN rehberimizin saha bölümünde anlattık. Geçişin sıradan bir ağ değişikliği olmadığını güvenlik duvarı kurulumu tarafında da ele alıyoruz.

Kesinti Penceresi ve Geri Dönüş

Kesinti penceresini nakliye süresine göre değil, sistemlerin yeniden ayağa kalkma süresine en kötü senaryoyu ekleyerek belirliyoruz. Pencere yalnız yola göre planlanırsa ters giden ilk şeyde mesai saatine taşar.

Duyuru haftalar öncesinden yapılır, çünkü pencerenin gece olması yetmez: o gece kimsenin işinin o sistemlere bağlı olmaması gerekir. Her adımın bir geri dönüşü olmalıdır; bunun nasıl kurulduğunu rehberin kesinti penceresi bölümünde yazdık.

Kapatma ve Açılış: Riskin Asıl Olduğu An

Benzetmenin koptuğu yer burası. Taş bir yapı yolda sarsılmadıkça yeni yerinde de aynı yapıdır; aylardır kesintisiz çalışan bir sunucu ise yolda değil, kapatılıp yeniden açılırken arıza verebilir. Önyükleme ortamı, uzun süredir dönmemiş bir disk ya da yerine oturmuş bir kart ilk soğumada kendini gösterir.

Bu yüzden taşımadan önce yedeklerin geri yüklenebildiğini kontrol ediyor, işletim sistemi kurulum ortamını ve kritik cihazların yedeğini hazır tutuyoruz. Açılışı da bağımlılık sırasına göre yapıyoruz: önce storage, sonra sanallaştırma sunucuları, ardından kimlik ve ad çözümleme servisleri, en son uygulamalar.

Sunucu ve Kabinet Taşımayı Nasıl Yapıyoruz?

Sıra, taşıma gecesine en az işin kaldığı düzene göre kurulur.

1. Uzaktan ön görüşme, ücretsiz. Kabinette neler olduğunu, nereye taşınacağını ve kesintiye ne kadar tahammül edildiğini konuşuyoruz. Görüşmenin sonunda işin mertebesini söylüyoruz.
2. Yerinde keşif. Cihaz listesini, bağlantı haritasını ve bağımlılıkları çıkarıyoruz.
3. Plan ve duyuru. Kesinti penceresini, açılış sırasını ve geri dönüş adımlarını yazıyor, kurum içinde duyuruyoruz.
4. Hedef tesis hazırlığı. Yeni tesiste ağ bağlantısını kuruyor, mümkünse güvenlik duvarını önceden yerleştiriyoruz. Yerleştirilemiyorsa hattı taşınabilir bir cihazla, port trunk ise bir test switch’i üzerinden test ediyoruz.
5. Yedek kontrolü. Kritik sistemlerin yedeğinin geri yüklenebildiğini doğruluyoruz.
6. Taşıma gecesi. Cihazları sırasıyla kapatıyor, etiketliyor, taşıyor ve yeni kabinette monte ediyoruz.
7. Açılış ve doğrulama. Sistemleri bağımlılık sırasıyla açıyor, servisleri ve kullanıcı erişimini kontrol ediyoruz.
8. Raporlu teslim. Teslim dosyası yazılı olarak elinize geçer.

Teslim dosyasının içinde şunlar var:

• Kabinet yerleşim şeması. Her cihazın yeni kabinetteki yerini gösterir.
• Port ve kablo haritası. Hangi kablonun hangi porta bağlandığını ve etiketini yazar.
• Değişen ayarlar. Yeni tesiste değişen IP adreslerini, port yönlendirmelerini ve hat bilgilerini kaydeder.
• Açılış sırası. Bir sonraki planlı kapatmada kullanılacak sırayı belirtir.
• Taşıma gecesi kaydı. Planlanan ve gerçekleşen adımları, çıkan sorunları ve çözümlerini listeler.
• Bilerek yapmadığımız işlerin listesi. Taşıma sırasında gördüğümüz ama kapsam dışında kalan eksikleri bu listeyle size bırakırız.

Sahada Ne Yaptık?

Bu sayfadaki iki tasarım kararı, yani hedef tesisin önceden hazırlanması ve açılış anının riskin asıl olduğu an sayılması, yürüttüğüm bir veri merkezi taşımasından geliyor.

İnternet sağlayıcısı değişince kurumun bütün sistem altyapısını eski sağlayıcının veri merkezinden yenisine taşıdık. Güvenlik duvarını taşımak yerine yenisini hedef kabinete önceden kurduk ve eski cihazı yedek olarak araçta götürdük.

Kesintiyi bir cumartesi gecesi dört saate aldık. Tek sorun sunucu tarafında çıktı: hipervizör taşıma sırasında bozuldu. Muhtemel sebebi, yıllar önce sunucunun dahili SD kartına kurulmuş olmasıydı. Hazırda tutulan kurulum ortamıyla sıfırdan kuruldu ve sanal sunucular storage ünitesinde durduğu için veri kaybı yaşanmadı.

Taşımanın bütün adımları veri merkezi taşıma vakamızda, bu taşımanın son adımı olduğu operatör değişikliği kurumsal MPLS geçişi vakamızda duruyor.

Sunucu ve Kabinet Taşıma Fiyatını Ne Belirler?

Bedel, taşınacak kabinetin ve kabul edilen kesintinin şekline göre değişir. Teklifleri karşılaştırırken bakacağınız kalemler şunlar:

• Kabinetin büyüklüğü. Taşınacak sunucu, storage ve ağ cihazı sayısı söküm ve montaj işçiliğini doğrudan belirler.
• Cihazların sağlığı. Yaşı ilerlemiş donanım, yeniden açılışta daha fazla hazırlık ve yedek ister.
• Taşınacak hacim. Hedef tesiste yeniden kurulacak bağlantı ve ayar sayısı işi büyütür.
• Kabul edilebilir kesinti süresi. Pencere daraldıkça hedef tesiste önceden yapılması gereken hazırlık artar.

Teklif toplarken tek bir soru çoğu şeyi ayırır: teklifte açılış sırası ve geri dönüş planı yazılı mı? Yazılı değilse o teklif kabineti taşıyor, yeni yerde açılmayan sistemin ne olacağını ise o geceye bırakıyor demektir.

Sonuç: Kabinet Taşıması Taşıma Gecesinden Önce Kazanılır

Bir kabinet taşımasının ne kadar iyi yapıldığı, taşımanın kaç saat sürdüğünden değil üç sorunun cevabından anlaşılır: neyin neye bağlı olduğu yazılı mı, hedef tesis önceden hazır mı ve açılmayan bir sistemin geri dönüşü var mı? Üçünün cevabı da taşıma gecesinden önce yazılır.

Taşıma bittikten sonra düzeni korumak süreklilik isteyen bir iştir. Kabinete yeni cihazlar girer, kablo haritası güncellenir, açılış sırası bir sonraki bakım kapatmasında yeniden sınanır. Bunu teslim dosyasıyla kendi ekibiniz sürdürebilir; bize bırakmak isterseniz kurumsal bakım anlaşmasıyla taşımayı yapan ekip yönetime de devam eder.

Yazan İlker Pehlivan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn