BT Sistem Yönetimi

Win + R Çalıştır Komutları: msc, cpl ve ms-settings Listesi

Win + R ile açılan Çalıştır kutusunun msc, cpl, ms-settings ve exe komutları: hangisi neyi açar, yönetici olarak nasıl açılır, ClickFix'e karşı ne yapılır.

İlker Pehlivan

Win + R tuşları Windows’un Run (Çalıştır) kutusunu açar. Kutuya bir programın, konsolun ya da ayar sayfasının kısa adı yazılır ve Enter’a basılınca o pencere doğrudan açılır. Sistem yöneticisinin her gün yazdığı adlar dört aileye ayrılır:

  • .msc uzantılı MMC konsolları (compmgmt.msc, services.msc),
  • .cpl uzantılı Control Panel öğeleri (ncpa.cpl, sysdm.cpl),
  • ms-settings: ile başlayan Settings sayfaları (ms-settings:windowsupdate),
  • doğrudan program adları (cmd, regedit, mstsc).
Windows 11 Run kutusu: Open alanına compmgmt.msc yazılmış, alan kırmızı çerçevede
Run kutusunun tek alanı Open'dır. Yazılan ad Enter'la açılır, Ctrl + Shift + Enter ile yönetici olarak açılır.

Run kutusunu belediye binasının girişindeki başvuru masasına benzetebiliriz. Vatandaş koridorlarda kapı kapı dolaşmak yerine masaya birimin adını söyler. Görevli adı rehberinde bulur ve vatandaşı doğrudan o birimin kapısına götürür. compmgmt.msc yazmak da Start menüsünde ve Settings sayfalarında dolaşmak yerine Computer Management’a doğrudan gitmektir.

Win + R Run kutusu benzetmesi: belediye binasının holünde başvuru masası, görevlinin arkasında çekmeceli rehber dolabı, görevli kolunu sağ koridordaki tek açık kapıya uzatıyor, vatandaş o yöne dönüyor, öteki kapılar kapalı
Görevli adı rehberinden bulur ve vatandaşı koridorlarda dolaştırmadan doğru kapıya gönderir. Run kutusu da yazılan adı arar ve doğrudan o konsolu açar.

Bu yazı listeyi verir, ama önce görevlinin adı nasıl bulduğunu anlatır, çünkü bir komutun bir makinede açılıp ötekinde açılmamasının sebebi oradadır. Komutları bir Windows 11 Pro (26H2) istemcide ve bir Windows Server 2025 domain controller’da tek tek çalıştırıp her birinin hangi pencereyi açtığını ölçtüm. Son iki bölüm sistem yöneticisini ilgilendiren tarafı anlatır: Run kutusundan yönetici yetkisiyle açmak ve aynı kutunun ClickFix saldırılarındaki yeri. Yalnız listeyi arıyorsanız doğrudan MMC konsollarına geçebilirsiniz. Yazı, BT sistem yönetimi hizmetimizin Windows yönetimi koluna aittir.

Çalıştır Kutusu Bir Komutu Nasıl Bulur?

Run kutusu yazılanı komut istemi gibi çalıştırmaz, Windows’un dosya açma işlevine (ShellExecuteEx) verir. Explorer’da bir dosyaya çift tıklandığında çalışan da bu işlevdir. Microsoft’un Application Registration belgesine göre işlev bir adı şu sırayla arar:

  1. O anki çalışma klasörü.
  2. Windows klasörü (alt klasörleri aranmaz).
  3. C:\Windows\System32 klasörü.
  4. PATH ortam değişkenindeki klasörler.
  5. Registry’deki App Paths anahtarı: bütün kullanıcılar için HKLM\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\App Paths, yalnız o kullanıcı için aynı yolun HKCU karşılığı.

Bulunan dosya bir program değilse Windows uzantısına bakar ve dosyayı o uzantıya kayıtlı programa verir. compmgmt.msc kendi başına çalışan bir program değildir. Onu Microsoft Management Console (mmc.exe) açar ve bu ilişki komut isteminde okunabilir:

CMD
assoc .msc
ftype MSCFile
Çıktı
.msc=MSCFile
MSCFile=%SystemRoot%\system32\mmc.exe "%1" %*

Her ailenin kendi açıcısı vardır. Windows 11 istemcide her komutun başlattığı süreç zincirini izledim:

Yazılan adÖrnekAçan program
ProgramregeditProgramın kendisi (regedit.exe)
.msc dosyasıservices.mscmmc.exe
.cpl dosyasıncpa.cplcontrol.exe, o da rundll32.exe ile yükletir
ms-settings: adresims-settings:aboutSettings uygulaması (SystemSettings.exe)
Klasör ya da shell: adıshell:startupFile Explorer (explorer.exe)

Run kutusuna yazılan her ad ya bir programdır ya da bir programın açacağı bir dosya, adres veya klasördür.

Run’da Açılıp Komut İsteminde Açılmayan Programlar: App Paths

Arama sırasındaki son basamak, Run kutusuyla komut istemi arasındaki farkı doğurur. Wireshark kurulu Windows 11 istemcide Run kutusuna yazılan wireshark Wireshark’ı açtı. Aynı ad komut isteminde şu cevabı aldı:

Çıktı
'wireshark' is not recognized as an internal or external command,
operable program or batch file.

Wireshark’ın klasörü PATH’te değildir, ama kurulum programı App Paths altına Wireshark adlı bir anahtar açıp tam yolu oraya yazmıştır. msedge adı da aynı sebeple Run kutusunda açılır, komut isteminde açılmaz. Microsoft, uygulama geliştiricilere sistem PATH’ini büyütmek yerine bu anahtarı kullanmalarını öneriyor. Bir program Run kutusunda açılıp komut isteminde “is not recognized” hatası veriyorsa yolu App Paths’te kayıtlıdır.

MMC Konsolları: .msc Komutları Listesi

Run kutusunun en çok açtığı aile MMC konsollarıdır. Her .msc dosyası Microsoft Management Console’un kaydedilmiş bir görünümüdür: hangi yönetim parçasının (snap-in) hangi düzende yükleneceğini söyleyen bir XML dosyası. RSAT kurulmamış bir Windows 11 Pro’nun System32 klasöründe 21 konsol dosyası var. Active Directory ve Group Policy araçları kurulunca sayı 28’e çıktı. Aşağıdaki konsollar Windows 11’le birlikte gelir:

KomutAçılan konsolNe için açılır
compmgmt.mscComputer ManagementDisk, servis, yerel kullanıcı, paylaşım ve event log tek pencerede
devmgmt.mscDevice ManagerSürücü durumu, sarı ünlemli aygıt, sürücü güncelleme ve geri alma
diskmgmt.mscDisk ManagementBölüm, birim genişletme, sürücü harfi
eventvwr.mscEvent ViewerSystem, Application ve Security log’ları, Security log’una ne yazıldığı
services.mscServicesServisin durumu, başlangıç türü, hangi hesapla çalıştığı
taskschd.mscTask SchedulerZamanlanmış görevler ve geçmişleri
perfmon.mscPerformance MonitorSayaçlarla işlemci, bellek ve disk ölçümü
lusrmgr.mscLocal Users and GroupsYerel hesaplar ve yerel Administrators grubu, parolası LAPS ile yönetilen yerel yönetici
gpedit.mscLocal Group Policy EditorO bilgisayarın yerel policy’si
secpol.mscLocal Security PolicyParola, denetim ve kullanıcı hakkı ayarları
rsop.mscResultant Set of PolicyBilgisayara gerçekte uygulanan policy’nin dökümü
wf.mscWindows Defender Firewall with Advanced SecurityGelen ve giden kurallar, profiller, firewall log’u
certmgr.mscCertificates - Current UserOturum açan kullanıcının sertifikaları
certlm.mscCertificates - Local ComputerBilgisayarın sertifikaları
fsmgmt.mscShared FoldersPaylaşımlar, paylaşıma bağlı oturumlar, açık dosyalar
printmanagement.mscPrint ManagementYazıcılar, sürücüler, yazdırma kuyrukları
tpm.mscTrusted Platform Module (TPM) ManagementTPM’in durumu
WmiMgmt.mscWMI ControlWMI deposunun güvenliği ve yedeği
comexp.mscComponent ServicesCOM+ uygulamaları ve DCOM ayarları

Konsolun adı ile dosyanın adı çoğu zaman örtüşmez, ama kuralı ezberlemek gerekmez. Bütün liste bir PowerShell satırıyla çıkar ve makinedeki gerçek listeyi verir:

PowerShell
Get-ChildItem C:\Windows\System32\*.msc | Select-Object Name

Sunucu ve RSAT Konsolları

Active Directory, DNS ve DHCP konsolları Windows’la birlikte gelmez. Bir rol kurulunca ya da RSAT araçları eklenince System32’ye yazılırlar. Aşağıdaki komutları Windows Server 2025 domain controller’da çalıştırdım:

KomutAçılan konsolAyrıntılı yazı
dsa.mscActive Directory Users and ComputersKullanıcı açma, parola sıfırlama, hesap kapatma
dsacActive Directory Administrative CenterAynı işler, yaptığı her işlemi PowerShell komutu olarak da gösteren yeni arayüz
gpmc.mscGroup Policy ManagementGPO oluşturma, bağlama ve kalıtım
dssite.mscActive Directory Sites and ServicesSite, subnet ve replikasyon
domain.mscActive Directory Domains and TrustsGüven ilişkileri ve UPN suffix
adsiedit.mscADSI EditDizinin ham hali, formda olmayan öznitelikler
dnsmgmt.mscDNS ManagerZone, forwarder ve kayıtlar
dhcpmgmt.mscDHCPScope, rezervasyon ve failover

Bir konsolun dosyası yoksa Run kutusu onu bulamaz. Bu yüzden aynı komut bir makinede açılıp ötekinde açılmaz. İki makinenin farkı bunu gösterdi:

  • Windows 11 istemcide yalnız Active Directory ve Group Policy araçları kuruluydu. dsa.msc ve gpmc.msc açıldı, dnsmgmt.msc ve dhcpmgmt.msc dosyası System32’de yoktu.
  • Domain controller’da DHCP sunucu rolü kurulu değildi, ama DHCP yönetim aracı kuruluydu. dhcpmgmt.msc orada açıldı. Konsolu açan rol değil, araçtır.
  • Sertifika yetkilisinin konsolu certsrv.msc domain controller’da yoktu, çünkü AD CS rolü ayrı bir sunucuda çalışıyor. Bu konsol ve rolün öteki konsolları AD CS kurulumu yazısında.

Günlük yönetimde bu konsollar domain controller’da oturum açılarak değil, yönetim makinesine kurulan RSAT araçlarıyla açılır. Gerekçe bir sonraki bölümün konusu olan yetki meselesine dayanır.

Control Panel Komutları: .cpl ve control /name

MMC konsollarından eski olan aile Control Panel öğeleridir. Bir .cpl dosyası kendi başına açılmaz: Windows onu control.exe’ye verir, control.exe de rundll32.exe ile yükletir. Microsoft’un belgesi .cpl’i bu yükleme işlevini taşıyan bir DLL olarak tanımlar. Bugün bazı öğeler yalnız bir yönlendirmedir: dosya açıldığında başka bir program ya da Settings sayfası açılır. Windows 11 istemcide System32’deki 18 dosyanın hepsini çalıştırdım:

KomutAçılan pencereNot
ncpa.cplNetwork ConnectionsAğ kartları, IPv4 ayarı, domain’e katılmadan önce DNS adresi
sysdm.cplSystem PropertiesComputer Name sekmesiyle açılır: bilgisayar adı, domain’e katılma
appwiz.cplPrograms and FeaturesKlasik program kaldırma listesi
firewall.cplWindows Defender FirewallProfillerin özeti, kural düzenlemek için wf.msc gerekir
powercfg.cplPower OptionsGüç planları
timedate.cplDate and TimeSaat dilimi ve internet saati, saat eşitlemenin mantığı
intl.cplRegionBölge biçimi, tarih ve sayı gösterimi
inetcpl.cplInternet PropertiesProxy ve sertifika ayarları
mmsys.cplSoundSes aygıtları
main.cplMouse PropertiesFare ayarları
wscui.cplSecurity and MaintenanceGüvenlik ve bakım uyarıları
hdwwiz.cplDevice ManagerAdı Add Hardware sihirbazından gelir, Windows 11’de Device Manager konsolunu açar
desk.cplSettings > System > DisplayKlasik pencere yok, Settings sayfasına yönlendirir
joy.cplGame ControllersOyun kumandaları
TabletPC.cplPen and TouchKalem ve dokunma ayarları
telephon.cplLocation InformationModem çevirme ayarları
bthprops.cplPencere açılmadıBluetooth donanımı olmayan sanal makinede ölçüldü
irprops.cplPencere açılmadıKızılötesi donanımı olmayan sanal makinede ölçüldü

Control Panel’in kendisi ve dosya adı olmayan sayfaları control komutuyla açılır. Vista’dan beri her yerleşik öğenin dilden bağımsız bir canonical name’i var ve control /name bu adı alır:

KomutAçılan pencere
controlControl Panel
control admintoolsWindows Tools (eski adı Administrative Tools)
control userpasswords2User Accounts (netplwiz ile aynı pencere)
control netconnectionsNetwork Connections (ncpa.cpl ile aynı pencere)
control printersSettings > Bluetooth & devices
control /name Microsoft.SystemSettings > System > About
control /name Microsoft.ProgramsAndFeaturesPrograms and Features
control /name Microsoft.NetworkAndSharingCenterNetwork and Sharing Center
control /name Microsoft.WindowsFirewallWindows Defender Firewall
control /name Microsoft.DeviceManagerDevice Manager

Tablodaki üç satır aynı yöne işaret ediyor: desk.cpl, control printers ve control /name Microsoft.System eski Control Panel penceresini değil, Settings uygulamasını açtı. Control Panel’in sayfaları birer birer Settings’e taşınıyor. Bu yüzden yeni bir alışkanlık edinecekseniz Settings’in kendi adreslerini öğrenmek daha uzun ömürlüdür.

Settings Sayfaları: ms-settings Komutları

Settings uygulamasının her sayfasının bir adresi var. Microsoft bu adres biçimini ms-settings: URI scheme olarak belgeler. Run kutusuna adres yazıldığında Settings doğrudan o sayfada açılır. Pencere başlığı her sayfada aynıdır (“Settings”), bu yüzden tablodaki sayfa adını sayfanın kendi başlığından okudum:

KomutAçılan sayfa
ms-settings:windowsupdateWindows Update
ms-settings:aboutSystem > About: bilgisayar adı, sürüm, donanım
ms-settings:activationSystem > Activation: lisans durumu
ms-settings:optionalfeaturesSystem > Optional features: RSAT araçlarının eklendiği sayfa
ms-settings:appsfeaturesApps > Installed apps
ms-settings:defaultappsApps > Default apps
ms-settings:network-statusNetwork & internet: bağlantı ve ağ profili
ms-settings:network-ethernetNetwork & internet > Ethernet
ms-settings:workplaceAccounts > Access work or school: domain üyeliği
ms-settings:otherusersAccounts > Other users
ms-settings:remotedesktopSystem > Remote Desktop
ms-settings:dateandtimeTime & language > Date & time
ms-settings:regionlanguageTime & language > Language & region
ms-settings:displaySystem > Display
ms-settings:powersleepSystem > Power
ms-settings:storagesenseSystem > Storage
ms-settings:windowsdefenderPrivacy & security > Windows Security
ms-settings:privacyPrivacy & security
ms-settings:troubleshootSystem > Troubleshoot
ms-settings:recoverySystem > Recovery

Settings sunucuda da var. Windows Server 2025’te bu listeden on adresi denedim, onu da kendi sayfasını açtı. ms-settings:remotedesktop sunucuda bilgisayar adını tam domain adıyla (dc01.ad.sistemkusu.com) gösterdi.

Program ve Klasör Komutları: exe, shell: ve Ortam Değişkenleri

Dördüncü aile doğrudan programlardır. Bu programlar System32’de ya da PATH’te durduğu için uzantısız yazılır. Sistem yöneticisinin en çok kullandıkları:

KomutAçılan pencereNe için
cmdCommand PromptKomut istemi
powershellWindows PowerShellPowerShell konsolu
wtWindows TerminalSekmeli terminal
regeditRegistry EditorRegistry’yi elle okumak ve düzenlemek
msconfigSystem ConfigurationAçılış seçenekleri ve güvenli mod
msinfo32System InformationDonanım, sürücü ve BIOS dökümü
mstscRemote Desktop ConnectionUzak masaüstü bağlantısı
taskmgrTask ManagerSüreçler, başlangıç uygulamaları, servisler
resmonResource MonitorHangi süreç hangi dosyaya ve porta erişiyor
perfmon /relReliability MonitorGün gün çökme, güncelleme ve hata geçmişi
winverAbout WindowsSürüm ve build numarası
netplwizUser AccountsYerel hesaplar ve otomatik oturum açma
optionalfeaturesWindows FeaturesHyper-V, Telnet Client gibi Windows bileşenleri
cleanmgrDisk CleanupGeçici dosya ve güncelleme artıklarını silmek
rstruiSystem RestoreGeri yükleme noktasına dönmek
systempropertiesadvancedSystem Properties > AdvancedPerformans, profil, ortam değişkenleri
systempropertiesremoteSystem Properties > RemoteUzak masaüstü izni
rundll32 sysdm.cpl,EditEnvironmentVariablesEnvironment VariablesOrtam değişkenleri penceresi, doğrudan

Eski bir alışkanlık burada boşa düşer: write ve wordpad bu Windows 11 sürümünde açılmadı (“The system cannot find the file specified”), çünkü WordPad artık Windows’la gelmiyor.

Run kutusu klasör de açar. shell: ile başlayan adlar Windows’un özel klasörlerine, % işaretleri arasındaki adlar ortam değişkenlerine gider. İkisinin de yolu kullanıcıya göre değişir, ad değişmez:

KomutAçılan klasör
shell:startupKullanıcının Startup klasörü: oturum açılınca çalışan kısayollar
shell:common startupBütün kullanıcıların Startup klasörü (C:\ProgramData\...\Startup)
shell:sendtoSağ tık Send to menüsünün klasörü
shell:appsfolderKurulu bütün uygulamalar, Store uygulamaları dahil
shell:downloadsKullanıcının Downloads klasörü
%temp%Kullanıcının geçici dosya klasörü
%appdata%AppData\Roaming: kullanıcıyla birlikte dolaşan uygulama verisi
%localappdata%AppData\Local: o makinede kalan uygulama verisi
%programdata%C:\ProgramData: bütün kullanıcıların uygulama verisi
\\dc01\NETLOGONBir sunucudaki paylaşım, UNC yoluyla

shell:startup ve shell:common startup sorun gidermede sık açılır, çünkü oturum açılınca kendiliğinden başlayan bir programın kısayolu çoğu zaman bu iki klasörden birindedir.

Çalıştır Kutusundan Yönetici Olarak Açmak

Run kutusundan açılan bir program, hesap yönetici olsa bile yönetici yetkisiyle açılmaz. Bunu sağlayan, Windows’un yönetici yetkisini her iş için ayrıca isteten katmanı User Account Control’dür (UAC, Kullanıcı Hesabı Denetimi). Microsoft’un UAC belgesine göre yönetici oturum açtığında Windows ona iki access token verir. Biri yönetici yetkileri çıkarılmış standart kullanıcı token’ı, öteki yönetici token’ıdır.

Masaüstünü çizen explorer.exe standart token’la çalışır ve Run kutusundan açılan her program bu token’ı devralır. Bir program yönetici token’ını isteyince UAC araya girer. Yönetici hesabına onay penceresi (consent prompt), standart hesaba kullanıcı adı ve parola soran pencere (credential prompt) çıkar.

Run kutusunda yönetici token’ını istemenin yolu, adı yazdıktan sonra Enter yerine Ctrl + Shift + Enter’a basmaktır. Bu kısayol Microsoft’un Windows klavye kısayolları sayfasında yok, davranışını Windows 11’de ölçtüm. Yerel Administrators grubuna bir domain grubu üzerinden üye olan t2.ilker.pehlivan hesabıyla şunları gördüm:

  1. cmd yazıp Enter’a basınca açılan komut isteminde whoami /groups çıktısında BUILTIN\Administrators grubu yoktu. Windows’un sürece verdiği güven düzeyi, yani bütünlük düzeyi (integrity level) Mandatory Label\Medium Mandatory Level idi.
  2. cmd yazıp Ctrl + Shift + Enter’a basınca UAC onay penceresi çıktı: “Do you want to allow this app to make changes to your device?” Kullanıcı adı ya da parola sormadı (aşağıdaki pencere).
  3. Yes’e basınca pencerenin başlığı Administrator: C:\Windows\system32\cmd.exe oldu. Aynı komutun çıktısında BUILTIN\Administrators grubu göründü, bütünlük düzeyi Mandatory Label\High Mandatory Level oldu.
Run kutusunda cmd için Ctrl + Shift + Enter sonrası UAC onay penceresi: Windows Command Processor, Verified publisher Microsoft Windows, Yes ve No düğmeleri
Yönetici hesabında Ctrl + Shift + Enter onay ister, parola sormaz. Standart hesapta aynı tuşlar kullanıcı adı ve parola alanı açar.

Medium standart token’ı, High yönetici token’ını gösterir. Bir komut isteminin yükseltilmiş olup olmadığını pencere başlığındaki Administrator: önekinden ya da whoami /groups çıktısının son satırından anlarsınız.

Windows’un Kendi Konsolları Onay İstemeden Yükseliyor

Aynı hesapla compmgmt.msc yazıp yalnız Enter’a bastığımda UAC hiç çıkmadı, ama Computer Management yönetici token’ıyla açıldı. Konsolun içindeki Event Viewer, yalnız yöneticinin okuyabildiği Security log’unu sorunsuz gösterdi. Task Manager’ın Details sekmesine Elevated sütununu ekledim. Düz Enter ile açılan compmgmt.msc, services.msc, eventvwr.msc ve devmgmt.msc konsollarının mmc.exe süreçlerinin hepsinde değer Yes idi. Dört konsol da hiçbir pencere çıkmadan tam yetki almıştı.

Task Manager Details sekmesi: t2.ilker.pehlivan hesabının beş mmc.exe sürecinde Elevated sütunu Yes, sütun kırmızı çerçevede, aynı hesabın explorer.exe süreçlerinde No
Aynı hesabın explorer.exe süreçleri No, Run kutusundan açılan konsolların mmc.exe süreçleri Yes. Elevated sütunu Details sekmesinde sütun başlığına sağ tıklanarak eklenir.

Davranışın sınırını ayırmak için aynı yönetici hesabıyla dört deneme daha yaptım:

Run kutusuna yazılanSonuç
compmgmt.msc (System32’deki dosya)UAC yok, konsol yükseltilmiş açıldı
C:\Users\Public\kopya.msc (aynı dosyanın kopyası)UAC onay penceresi çıktı
mmc (boş konsol)UAC onay penceresi çıktı
regeditUAC onay penceresi çıktı

Dosyanın içeriği ve adı aynıydı, değişen yalnız konumuydu: Windows, System32’deki kendi konsol dosyasını yönetici hesabında onay istemeden yükseltiyor. Makinenin UAC ayarı fabrika değerindeydi (ConsentPromptBehaviorAdmin = 5) ve hiçbir GPO onu değiştirmiyordu. Microsoft bu değere “Prompt for consent for non-Windows binaries” diyor. Ölçülen davranış bu addan dardır, çünkü cmd ve regedit de Windows’un kendi programlarıdır ama onay istedi.

Bu ayrımın kuralını Mark Russinovich’in Microsoft arşivindeki Windows 7 UAC makalesi anlatıyor. Bir .msc dosyasının onaysız yükselmesi için üç koşul gerekir: Windows imzası taşımalı, System32 gibi standart kullanıcının değiştiremediği bir klasörde durmalı ve Windows’un iç listesinde olmalı. Aynı dosyanın C:\Users\Public altındaki kopyasının onay istemesi ikinci koşuldan. cmd’nin onay istemesi ise bilinçli bir tercih: betik çalıştırabildiği için otomatik yükselme listesine alınmamış. Kendi makinenizde sonucu Task Manager’ın Elevated sütunuyla doğrulayın.

Standart Kullanıcıda Aynı Komutlar

Aynı makinede yerel yönetici olmayan ilker.pehlivan hesabıyla aynı adımları tekrarladım. Sonuç tersine döndü:

  • compmgmt.msc UAC olmadan açıldı, ama Elevated değeri No idi. Event Viewer’da Security log’unu açınca şu hata geldi:
Çıktı
Event Viewer cannot open the event log or custom view. Verify that Event Log service is running or query is too long.  Access is denied. (5)
  • services.msc da yükseltilmeden açıldı, servis listesini gösterdi.
  • cmd için Ctrl + Shift + Enter onay penceresi değil credential prompt açtı: “To continue, enter an admin username and password.” Pencere yöneticinin kullanıcı adını ve parolasını istedi.

Standart hesapta konsol açılır ama yönetici yetkisi gerektiren her iş ya hata verir ya da başka bir hesabın parolasını ister. Yönetici hesabında ise Windows’un kendi konsolları hiçbir pencere çıkmadan tam yetkiyle açılır.

Hangi Hesapla Açmalı?

Microsoft’un önerisi açık: Windows’u kullanmanın önerilen ve daha güvenli yolu, birincil hesabın standart kullanıcı olmasıdır. Ölçüm bu önerinin Run kutusundaki karşılığını gösterdi. Gün boyu yerel yönetici hesabıyla çalışan kişinin yazdığı her .msc sessizce tam yetki alır. Aynı oturumda çalışan zararlı bir komut da o hesabın yetkisini kullanır. Doğru düzen üç parçadır:

  1. Günlük oturum (e-posta, tarayıcı, belge) yerel yönetici olmayan bir hesapla açılır.
  2. Yönetim işi o makinenin katmanına ait ayrı bir yönetici hesabıyla yapılır. İstemci için Tier 2, sunucu için Tier 1 hesabı kullanılır. Bu ayrımın kuralları Active Directory tier modeli yazısında.
  3. Domain konsolları domain controller’da oturum açılarak değil, yönetim makinesine kurulan RSAT araçlarıyla açılır. Hangi konsolun hangi hesapla açılacağı RSAT yazısında, sunuculara tek kapıdan geçmek de jump server yazısında.

Standart hesapta da Run kutusundan yönetici işi yapılır. Ctrl + Shift + Enter credential prompt’u açar ve yönetici hesabının adı ile parolası yazılır. O program yönetici token’ıyla açılır, oturumun geri kalanı standart kalır.

Çalıştır Kutusu ve ClickFix: Kurumda Ne Yapılmalı?

Run kutusunun yöneticiye kazandırdığı hız saldırganın da işine yarar. Microsoft Threat Intelligence’ın Ağustos 2025’te yayımladığı ClickFix analizi, kullanıcıyı kendi eliyle zararlı bir komut çalıştırmaya ikna eden bu tekniği anlatır. Saldırı şöyle ilerler:

  1. Kullanıcı sahte bir CAPTCHA, sahte bir hata mesajı ya da sahte bir destek sayfasıyla karşılaşır.
  2. Sayfadaki bir düğme, kullanıcının haberi olmadan panoya bir PowerShell komutu kopyalar.
  3. Sayfa “doğrulamayı tamamlamak” için Win + R, Ctrl + V ve Enter’a basmasını ister.
  4. Kullanıcı bunu yapınca komut onun yetkisiyle çalışır ve zararlı yazılımı indirir.

Microsoft’a göre bu kampanyalar her gün dünya genelinde binlerce kurumsal ve bireysel cihazı hedefliyor. Örnekteki başvuru masasıyla söylersek, biri vatandaşın eline “masaya aynen bunu söyle” yazılı bir kağıt tutuşturur. Görevli kağıdı kimin yazdığını sormaz, vatandaşı söylenen kapıya götürür.

RunMRU: Run Kutusuna Ne Yazıldı?

Run kutusuna yazılan her komut, kullanıcının registry kolunda RunMRU anahtarına bir harfle kaydedilir. Windows 11 istemcide yönetici hesabının geçmişi şuydu:

CMD
reg query HKCU\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer\RunMRU
Çıktı
HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer\RunMRU
    a    REG_SZ    logoff\1
    MRUList    REG_SZ    gfedcba
    b    REG_SZ    powershell\1
    c    REG_SZ    powershell Start-Process powershell -Verb RunAs\1
    d    REG_SZ    compmgmt.msc\1
    e    REG_SZ    ncpa.cpl\1
    f    REG_SZ    ms-settings:windowsupdate\1
    g    REG_SZ    cmd\1

Anahtarı okumak için iki kural yeter. MRUList değeri harfleri en yeniden en eskiye dizer, yani gfedcba sırasında g (cmd) en son yazılan komuttur. Aynı komut ikinci kez yazıldığında yeni harf açılmaz, yalnız MRUList’teki sırası değişir. Değerlerin sonundaki \1 komutun parçası değildir, Windows’un eklediği bir işarettir.

Bir ClickFix şüphesinde bakılacak ilk yer bu anahtardır. İçinde powershell, mshta, curl ya da bir internet adresi geçen bir değer, kullanıcının bir komutu kendi eliyle çalıştırdığını gösterir. Anahtarın bir sınırı da var. Microsoft’a göre başlatılamayan bir komut buraya kayıt bırakmaz.

NoRun Policy’si: Run Kutusunu Kapatmak Neyi Engeller?

Microsoft’un önerilerinden biri, günlük işinde Run kutusuna ihtiyaç duymayan kullanıcıda kutuyu Group Policy ile kapatmaktır. Ayar şurada durur:

User Configuration > Administrative Templates > Start Menu and Taskbar > Remove Run menu from Start Menu

Policy registry’de HKCU\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Policies\Explorer altına NoRun değerini 1 olarak yazar. Windows 11 istemcide değeri yazıp ne değiştiğini ölçtüm:

  • Win + R kutuyu açmadı, şu uyarıyı verdi: “This operation has been cancelled due to restrictions in effect on this computer. Please contact your system administrator.”
  • Start düğmesinin sağ tık menüsünde Run satırı durmaya devam etti, tıklanınca aynı uyarı geldi.
  • Explorer’ın adres çubuğuna yazılan services.msc açılmadı: “Accessing the resource ‘services.msc’ has been disallowed.”
  • Start aramasına yazılan cmd komut istemini açtı.
  • Değer yazıldıktan sonra Win + R aynı oturumda çalışmaya devam etti. Değişiklik oturum kapatılıp açılınca etkili oldu, değer silindiğinde de aynısı oldu.
  • Standart yetkili komut istemi bu anahtara yazamadı (ERROR: Access is denied.). Kullanıcı policy’yi kendisi kaldıramaz.
NoRun policy açıkken Win + R sonrası Restrictions penceresi: This operation has been cancelled due to restrictions in effect on this computer
NoRun açıkken Win + R kutuyu değil bu uyarıyı açar. Start araması ise çalışmaya devam eder.

Ölçüm, Microsoft’un policy belgesindeki notla örtüşüyor. Belgeye göre NoRun yalnız belirtilen arayüzü kapatır, programların başka yollarla çalışmasını engellemez. Yani NoRun bir güvenlik sınırı değildir. ClickFix’in ezberlettiği üç tuşlu yolu keser ve sahte sayfanın talimatını boşa düşürür, ama kararlı bir saldırgan kullanıcıyı Start aramasına ya da terminale yönlendirebilir.

ClickFix’e Karşı Beş Önlem

Microsoft’un ClickFix önerileri ile ölçüm birlikte okununca şu sıra çıkıyor:

  1. Kullanıcıyı eğitin. Bir web sayfasının klavyeden komut yazdırması hiçbir meşru doğrulamanın parçası değildir. Bu tek cümle farkındalık eğitiminin konusudur.
  2. Run kutusunu ihtiyacı olmayanlarda kapatın. Muhasebe, satış ve resepsiyon gibi Run kutusunu hiç kullanmayan gruplara NoRun policy’sini uygulayın. BT ekibini ve yönetim hesaplarını kapsam dışında bırakın.
  3. Asıl kilidi uygulama denetimine koyun. App Control, bir makinede hangi programın ve betiğin çalışabileceğini Windows’a kuralla söyleyen denetimdir. Microsoft, PowerShell gibi Windows programlarının Run kutusundan başlatılmasını engelleyen bir App Control policy’si öneriyor. NoRun’ın kapatmadığı yolları bu denetim kapatır.
  4. PowerShell’i kayda alın. Script block logging açık olduğunda kodlanmış ya da gizlenmiş komutlar da event log’a düşer.
  5. Olayda RunMRU’ya bakın. Şüpheli bir indirme görüldüğünde kullanıcının RunMRU anahtarı komutun Run kutusundan mı geldiğini söyler.

Sonuç: Run Kutusu Adı Bulur, Yetkiyi Hesap Belirler

Run kutusu bir adı açmanın en kısa yoludur, ama hangi yetkiyle açılacağına karar vermez. Ad önce System32’de, PATH’te ve App Paths’te aranır, sonra uzantısına kayıtlı programa verilir. Açılan pencerenin ne yapabileceğini ise oturumu açan hesap ve UAC belirler.

Girişteki benzetmeye dönersek: görevli adı rehberinde bulur ve vatandaşı doğru kapıya götürür. Rehber System32, PATH ve App Paths’tir, kapı da açılan konsoldur. Kapının arkasındaki odaya kimin girebileceğini ise görevli değil, vatandaşın giriş izni, yani hesabın token’ı belirler. Örnekteki görevli eline tutuşturulan kağıdı da sorgusuz okur. ClickFix’e karşı savunma bu yüzden masada değil, giriş izninde ve kapıda durur. Giriş izni standart hesaptır, kapıdaki kilit uygulama denetimidir.

Ölçümde beklenenden farklı çıkanlar:

  1. Yönetici hesabında System32’deki konsollar UAC sormadan yükseltilmiş açıldı. cmd, regedit, boş mmc ve kopyalanmış bir .msc ise onay istedi.
  2. Adı Control Panel’den gelen üç komut eski pencereyi açmadı: hdwwiz.cpl Device Manager’ı, desk.cpl ve control /name Microsoft.System Settings sayfalarını açtı.
  3. NoRun policy’si oturum kapatılıp açılınca etkili oldu ve Start aramasından açılan komut istemini durdurmadı.
  4. Bir konsolu açan rol değil araçtır: DHCP rolü olmayan domain controller’da dhcpmgmt.msc açıldı, çünkü yönetim aracı kuruluydu.
  5. write ve wordpad Windows 11’de artık açılmıyor.

Listedeki konsolların her birinin kendi yazısı var. Run kutusuna en sık yazdığınız domain konsollarını domain controller’a bağlanmadan açmak için RSAT kurulumu ile başlayın.

Win + R Çalıştır Komutları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Makineye Remove Run menu from Start Menu policy'si uygulanmış. Bu policy registry'de HKCU altındaki Policies\Explorer anahtarına NoRun değerini yazar ve Run kutusu yerine "This operation has been cancelled due to restrictions" uyarısını çıkarır. Policy kurumunuzun GPO'sundan geliyorsa kaldırma kararı BT ekibinindir. Değişiklik oturum kapatılıp açıldığında etkili olur.
Bu iki konsol Windows'la birlikte gelmez, RSAT araçlarıyla gelir. Windows 11'de RSAT, Settings'teki Optional features sayfasından eklenir. Bu sayfa Run kutusuna ms-settings:optionalfeatures yazılarak doğrudan açılır. Araç kurulunca konsol dosyası System32'ye yazılır ve Run kutusu onu bulur.
Her kullanıcının kendi registry kolunda, HKCU\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer\RunMRU anahtarında tutulur. Her komut bir harfe yazılır, MRUList değeri de en yeniden en eskiye sırayı tutar. Bir güvenlik olayında ilk bakılacak yerlerden biridir. Microsoft'a göre başlatılamayan bir komut buraya kayıt bırakmaz.
Adı yazdıktan sonra Enter yerine Ctrl + Shift + Enter'a basın. Hesabınız yerel yöneticiyse UAC onay ister, onaydan sonra program yönetici yetkisiyle açılır. Standart bir kullanıcı hesabında UAC, yönetici hesabının kullanıcı adını ve parolasını sorar.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Windows İşletim Sistemi Yönetimi: Konsollar ve Araçlar

Windows işletim sistemi nasıl yönetilir? Run komutları, PowerShell, registry, Local GPO, Görev Yöneticisi, servisler, disk ve ağ ayarları tek haritada.

11 dk okuma

İşletim Sistemi Nedir? Sistem Yöneticisinin Gözünden

İşletim sistemi nedir, kernel, süreç, servis, dosya sistemi ve izin modeli nasıl çalışır? Windows ve Linux'u yöneten sistem yöneticisinin bilmesi gerekenler.

11 dk okuma

Event Viewer Nedir? Windows Log'larını Okumak ve Süzmek

Event Viewer (Olay Görüntüleyicisi) nedir? Log kanalları, Kernel-Power 41, Filter Current Log, Custom View, Get-WinEvent ve doğru log boyutu, lab ölçümüyle.

20 dk okuma

gpedit.msc: Local Group Policy Editor ve Domain GPO Önceliği

gpedit.msc ile yerel policy yazmak, Registry.pol dosyası ve domain GPO ile çakışınca hangisinin kazandığı: Windows 11 Pro'da gpresult ve reg query ile ölçüldü.

17 dk okuma

MMC Nedir? .msc Konsolları ve Snap-in Mantığı

MMC nedir, snap-in ne işe yarar, .msc dosyasında ne var? Kendi konsolunuzu kurmak, uzak bilgisayara bağlamak ve user mode ile ekibe vermek, lab ölçümüyle.

12 dk okuma

Performance Monitor ve Resmon: Windows'ta Darboğaz Bulmak

Performance Monitor ve Resource Monitor ile Windows'ta darboğaz bulmak: süreç süzme, sayaç, logman ile Data Collector Set, Reliability Monitor ve eşikler.

18 dk okuma