BT Sistem Yönetimi

Ubuntu Sürüm Yükseltme: 24.04'ten 26.04'e do-release-upgrade

Ubuntu sürüm yükseltme adım adım: 24.04'ten 26.04 LTS'e ön kontrol, snapshot, do-release-upgrade soruları, kaldırılan PHP'nin açtığı açık ve geri dönüş.

İlker Pehlivan

Ubuntu sürüm yükseltme, çalışan bir sunucuyu yeniden kurmadan bir sonraki sürüme taşımaktır. 24.04 LTS’ten 26.04 LTS’e geçişin komutu tektir: sudo do-release-upgrade. Komut paketleri yeni sürümünkilerle değiştirir, yeni sürümde karşılığı olmayan paketleri kaldırır ve sunucuyu yeniden başlatır. Ayarlar, veriler ve kullanıcılar yerinde kalır.

Bu yazıdaki her ölçümü lab’daki izleme sunucumuz mon01’de aldım. Sunucuda Ubuntu 24.04.5 ve onun üzerinde Apache, MariaDB ve PHP ile çalışan Cacti vardı. Yükseltme yarım saat sürdü ve sunucu sorunsuz açıldı. Bütün servisler active görünüyordu ve Cacti’nin adresi 200 dönüyordu. Ama yükseltme PHP 8.3’ü kaldırmış, yerine PHP 8.5’i kurmamıştı. Web sunucusu .php dosyalarını çalıştırmak yerine kaynak kodu olarak sunuyordu. Veritabanı parolasını taşıyan yapılandırma dosyası da bunlardan biriydi.

Serinin benzetmesinde Linux bir belediyedir. Temiz kurulum yeni bir hizmet binası yapmaktır, sürüm yükseltme ise aynı binayı boşaltmadan yenilemek. Masalar, dosyalar ve personel yerinde kalır. Yenileme ekibi yeni yönetmeliğe uymayan eski demirbaşları söker, ama hangi birimin hangi demirbaşa ihtiyaç duyduğunu bilmez ve yerine yenisini koymaz. Danışma masası sökülen binada ziyaretçi doğrudan arşiv dolabına yürür.

Yenilenen bir belediye binasının giriş salonu: solda memur masasında çalışmaya devam ediyor, arkada boyacı merdivende duvarı boyuyor, kapının yanında sökülmüş danışma masasının tahtaları bir el arabasında, ortada masanın durduğu yer zeminde açık renkli bir iz olarak kalmış, sağda ziyaretçi o izin üstünden geçip kapakları açık arşiv dolabına yürüyor.
Yükseltme binayı boşaltmaz, memur masasında, dosyalar dolapta kalır. Sökülen danışma masası kaldırılan PHP modülüdür: yerine bir şey konmayınca ziyaretçi doğrudan arşiv dolabına yürür, web sunucusu da PHP dosyasını çalıştırmak yerine kaynak kodunu sunar.

Ubuntu sürümlerinin ne kadar desteklendiğini ve yükseltmenin ne zaman yapılacağını Ubuntu Server rehberimizde anlattık. Bu yazı o gün geldiğinde yapılacak işi adım adım gösterir.

Ubuntu Sürüm Yükseltme mi, Temiz Kurulum mu?

Yükseltme, sunucunun kendisi değerliyse doğru yoldur. Yıllardır çalışan, ayarlarının bir kısmı hiçbir yerde yazılı olmayan bir sunucuyu yeniden kurmak, o ayarları bir bir hatırlamayı gerektirir. Kurulumu bir belgeyle ya da betikle tekrarlanabilen bir sunucuda ise temiz kurulum daha temiz bir sonuç verir: eski sürümden kalan paket ve ayar taşınmaz.

Acele de gerekmez. 24.04 LTS Mayıs 2029’a kadar standart güvenlik güncellemesi alır. Canonical’ın sürüm yükseltme belgesine göre iki kural yükseltmenin zamanını belirler:

  1. Yükseltme yalnız bir sonraki LTS sürümüne yapılır. 22.04 çalışan bir sunucu 26.04’e doğrudan geçemez, önce 24.04’e yükseltilir.
  2. LTS’ten LTS’e yükseltme, yeni sürümün ilk point release’i çıkınca açılır. Point release, o güne kadar çıkan güncellemeleri toplayan ve sürüm numarasına bir rakam ekleyen yayındır: 26.04’ün ilki 26.04.1’dir. 24.04 sunucuya 26.04 önerisi de 26.04.1 ile geldi. Lab sunucumuz da yükseltme anında 26.04.1 LTS sürümünü gördü.
Sunucunun durumuÖnerilen yol
Uzun süredir çalışan, ayarları belgelenmemiş bir servisSürüm yükseltme, önce snapshot ya da yedek
Kurulumu belgeyle ya da betikle tekrarlanabilen bir servisYeni 26.04 sunucu kurmak ve servisi taşımak
22.04 ya da daha eski sürümİki ardışık yükseltme ya da yeni sunucu
Snapshot alınamayan fiziksel sunucuÖnce tam yedek, sonra yükseltme

Temiz kurulumu seçtiyseniz adımlar Ubuntu Server kurulumu rehberimizde. Yazının geri kalanı yükseltme yolunu anlatır.

Yükseltmeden Önce: Snapshot, Yedek ve Ön Kontrol

Ubuntu’da yükseltmeyi geri alan bir komut yoktur. Bu yüzden ilk iş, dönülecek bir nokta bırakmaktır. İkinci iş, yükseltmenin neyi kaldıracağını o kaldırmadan önce görmektir.

Dönülecek Nokta: Snapshot ya da Yedek

mon01 bir sanal makine olduğu için onu kapatıp mon01-L12-yukseltme-oncesi adıyla bir snapshot aldım. Kapalı makinenin snapshot’ı çalışan servislerin yarım kalmış yazmalarını taşımaz. Fiziksel sunucuda snapshot’ın karşılığı tam yedektir. Yedeğin nasıl alınacağını ve geri yüklemenin neden denenmesi gerektiğini yedekleme rehberimizde anlattık. Canonical da yükseltmeden önce bütün verinin güvenli bir yere kopyalanmasını ister.

Sunucuyu Güncel ve Temiz Bırakmak

Yükseltme, güncel bir 24.04 sunucudan başlamalıdır. Önce bekleyen bütün güncellemeleri kurun:

Bash
sudo apt update
sudo apt full-upgrade

mon01’de 5 paket güncelleme bekliyordu ve kurulumu on saniye kadar sürdü. full-upgrade gerekirse yeni paket kurar ve eskisini kaldırır, düz upgrade ise bunu yapmaz. Farkı apt rehberimizde gösterdik. Güncellemeden sonra yeniden başlatma bekleyip beklemediğine bakın:

Bash
ls /var/run/reboot-required
Çıktı
ls: cannot access '/var/run/reboot-required': No such file or directory

Dosya yoksa yeniden başlatma gerekmiyor demektir. Dosya varsa sunucuyu önce yeniden başlatın, Canonical’ın belgesi de bunu ister. Sonra yükseltmeyi durdurabilecek iki engel aranır: sürümü sabitlenmiş paket ve yarım kalmış kurulum.

Bash
apt-mark showhold
sudo dpkg --audit

İki komut da mon01’de boş döndü. apt-mark showhold bir paket listelerse o paket yükseltmede eski sürümünde kalmaya çalışır ve yükseltme bunu çözemeyebilir. dpkg --audit bir paket listelerse önce o paketin kurulumu tamamlanır.

Üçüncü Taraf Depolar Yükseltmede Kapanır

Ubuntu’nun kendi depoları dışındaki her depo yükseltme sırasında devre dışı bırakılır. Canonical bu depoları yükseltme sorunlarının en sık nedeni olarak sayar. Hangi depoların tanımlı olduğuna bakın:

Bash
ls -l /etc/apt/sources.list.d/

mon01’de yalnız Ubuntu’nun kendi ubuntu.sources dosyası vardı. Sunucunuzda bir yazılım üreticisinin deposu varsa (bir veritabanı, bir izleme ajanı, bir PPA) o yazılım yükseltmeden sonra güncelleme almaz. Üreticinin 26.04 deposu çıkmış mı, yükseltmeden önce bakın.

Yükseltmenin Kaldıracağı Paketleri Önceden Bulmak

Ön kontrolün en çok atlanan adımı budur ve mon01’deki kesintinin nedeni de buydu. Adında sürüm numarası taşıyan paketler yeni sürümde başka adla gelir. Örneğin php8.3-mysql’in 26.04’teki karşılığı php8.5-mysql’dir. Yükseltme eski adı kaldırır, yeni adı ise yalnız sürümsüz bir metapaket isterse kurar. Metapaket, içinde program taşımayan ve yalnız başka paketleri çeken pakettir: sürümsüz php-mysql adı, kurulu Ubuntu sürümünün varsayılan PHP’sine ait php8.x-mysql paketini çeker.

Aşağıdaki çıktıda php8.3 da metapaket yazıyor, ama adı sürüm taşıdığı için 8.5’i çekmez. PHP’yi sürümsüz metapaket yerine doğrudan php8.3-* adlarıyla kurduysanız yeni sürüm kendiliğinden gelmez. Sürümlü paketleri listeleyin:

Bash
dpkg -l | grep -E '^ii +php'
Çıktı
ii  php-common                            2:93ubuntu2                                      all          Common files for PHP packages
ii  php8.3                                8.3.6-0ubuntu0.24.04.13                          all          server-side, HTML-embedded scripting language (metapackage)
ii  php8.3-cli                            8.3.6-0ubuntu0.24.04.13                          amd64        command-line interpreter for the PHP scripting language
ii  php8.3-mysql                          8.3.6-0ubuntu0.24.04.13                          amd64        MySQL module for PHP
ii  php8.3-snmp                           8.3.6-0ubuntu0.24.04.13                          amd64        SNMP module for PHP

Çıktıyı kısalttım, mon01’de 16 PHP paketi vardı. Aynı aramayı sunucudaki uygulamaların bağlı olduğu öteki paketler için de yapın: python3.12, postgresql-16 gibi adında sürüm taşıyan her paket aynı riski taşır. Listeden 26.04’te kurulacak paketlerin komutunu şimdiden yazın. Yükseltmeden sonra o komutu çalıştırmak bir dakika sürer.

Disk Alanı ve Yeni Sürüm Kontrolü

Yükseltme gigabaytlarca paket indirebilir. mon01’de kök dosya sisteminde 11 GB boş alan vardı ve indirme 1.348 MB tuttu:

Bash
df -h / /boot
Çıktı
Filesystem                         Size  Used Avail Use% Mounted on
/dev/mapper/ubuntu--vg-ubuntu--lv   17G  5.6G   11G  35% /
/dev/nvme0n1p2                     1.7G  105M  1.5G   7% /boot

Son kontrol, sunucunun yeni sürümü görüp görmediğidir. -c seçeneği yükseltmeyi başlatmaz, yalnız bakar:

Bash
do-release-upgrade -c
Çıktı
Checking for a new Ubuntu release
New release '26.04.1 LTS' available.
Run 'do-release-upgrade' to upgrade to it.

Çıktı “No new release found” diyorsa iki neden olabilir:

  1. Yükseltme kapatılmıştır. /etc/update-manager/release-upgrades dosyasındaki Prompt satırı never’dır. LTS sunucuda bu satır Prompt=lts olmalıdır, mon01’de de öyleydi.
  2. Yeni LTS’in ilk point release’i henüz çıkmamıştır. Yükseltme önerisi ancak o zaman gelir.

do-release-upgrade ile Ubuntu 26.04’e Yükseltme

Ön kontrol bittiyse yükseltme tek komutla başlar. Komut tek, ama yükseltme etkileşimlidir: mon01’de yarım saat boyunca altı kez cevap bekledi. Başında durulmadan bırakılırsa ilk soruda bekler.

Bash
sudo do-release-upgrade

Konsoldan mı, SSH’ten mi?

Komutu mon01’in konsolundan çalıştırdım. Sanal makinede en güvenli yol budur, çünkü ağ bağlantısı yükseltmenin ortasında değişse bile konsol açık kalır.

Komutu SSH ile çalıştırırsanız yükseltme aracı bunu anlar ve sorar. Aracın kaynak kodundaki uyarı, SSH üzerinden yükseltmenin önerilmediğini, çünkü hata olursa kurtarmanın zorlaştığını söyler. Devam ederseniz araç 1022 numaralı portta ikinci bir SSH servisi başlatır. Ana bağlantı koparsa bu porttan yeniden bağlanırsınız. Araç bu portu güvenlik duvarında kendisi açmaz. UFW ya da başka bir güvenlik duvarı varsa portu yükseltmeden önce siz açarsınız.

Yükseltme aracı kendini bir screen oturumunun içinde çalıştırır. Bu yüzden SSH bağlantısı düşse de yükseltme durmaz. mon01’deki ekran kaydı da /var/log/dist-upgrade/screenlog.0 dosyasına yazıldı.

Sürüm Notları ve Depo Güncellemesi

Araç önce 26.04’ün sürüm notlarını gösterir ve Continue [yN] diye sorar. Sonra depo adreslerini yeni sürüme çevirir ve paket listesini indirir. Bu adım mon01’de yaklaşık 10 dakika sürdü.

Yayın Dışı Paket Uyarısı

Paket listesi indikten sonra araç, Ubuntu deposunda karşılığını bulamadığı paketleri listeler:

Çıktı
Foreign Packages Installed
The following unofficial packages are currently installed:
libyaml-perl.............Installed from: unknown origin
It is recommended to install supported versions from the Ubuntu
archive, and try the upgrade again.
Do you want to continue the upgrade anyways?
Continue [yN]

Uyarı burada yanıltıcıydı. libyaml-perl Ubuntu’nun kendi paketiydi. Ama 24.04’e gelen güncellemesi, 26.04’teki sürümünden daha yeniydi ve araç onu hiçbir depoda bulamadı. y ile devam ettim ve paket yükseltmede yeni sürümüyle değişti. Listede bir yazılım üreticisinin paketi görürseniz durun ve o yazılımın 26.04 desteğine bakın.

Özet Ekranı: Neyin Kaldırılacağını Görmenin Son Yeri

Araç değişiklikleri hesaplar ve bir özet gösterir:

Çıktı
Do you want to start the upgrade?
21 packages are going to be removed. 99 new packages are going to be
installed. 791 packages are going to be upgraded.
You have to download a total of 1,348 M. This download will take
about 3 minutes with your connection.
Installing the upgrade can take several hours. Once the download has
finished, the process cannot be canceled.
 Continue [yN]  Details [d]

Bu ekran, yükseltmenin neyi kıracağını görebileceğiniz son yerdir. İndirme bittikten sonra işlem iptal edilemez. d ile ayrıntı listesini açın ve Remove satırlarını okuyun. mon01’de listenin başı şuydu:

Çıktı
Remove: libapache2-mod-php8.3 php8.3 php8.3-curl php8.3-gd php8.3-gmp
  php8.3-intl php8.3-ldap php8.3-mbstring php8.3-mysql php8.3-snmp
  php8.3-xml php8.3-zip

Kaldırılacak 21 paketin 20’si PHP’ydi ve Install listesinde hiçbir PHP paketi yoktu. Cacti’nin çalışması için gereken bütün PHP katmanı yükseltmeyle gidecekti. Ön kontrolde sürümlü paket listesini çıkardıysanız bu satırlar sürpriz olmaz. Listeyi q ile kapatıp y ile devam ettim.

Klavye, Eski Paketler ve Yeniden Başlatma

İndirme birkaç dakikada bitti, kurulum sürdü. Kurulumun ortasında keyboard-configuration paketi iki soru sordu: klavyenin ülkesi ve düzeni. İkisinde de sunucunun mevcut ayarı, Turkish, seçili geldi ve Enter ile geçtim.

Yapılandırma dosyası sorusu çıkmadı. Elle değiştirilmemiş yapılandırma dosyaları yeni sürümleriyle kendiliğinden değişti. Elle değiştirdiğiniz bir dosya varsa araç sorar ve Canonical’ın belgesine göre varsayılan seçenek mevcut dosyayı korumaktır. Cevaplamadan önce farkı görüntüleyin.

Kurulum bitince araç, yeni sürümde artık kullanılmayan paketleri listeler:

Çıktı
Remove obsolete packages?
64 packages are going to be removed.
 Continue [yN]  Details [d]

Listede eski Python 3.12, eski çekirdeğe ait araçlar ve php-common vardı. y ile kaldırdım. Son soru yeniden başlatmadır:

Çıktı
System upgrade is complete.
Restart required
To finish the upgrade, a restart is required.
If you select 'y' the system will be restarted.
Continue [yN]

Canonical’ın belgesine göre sistem bu yeniden başlatma olmadan yükseltilmiş sayılmaz. Komutun başından bu soruya kadar yaklaşık 30 dakika geçti. mon01 yeniden başlatmadan yarım dakika sonra SSH bağlantısı kabul ediyordu.

Yükseltmeden Sonra: Sürüm, Servis ve Uygulama Kontrolü

Sunucu açıldı. Şimdi üç şey doğrulanır: sürüm değişti mi, servisler ayakta mı ve uygulama gerçekten çalışıyor mu?

Bash
lsb_release -d
uname -r
systemctl --failed
Çıktı
Description:	Ubuntu 26.04.1 LTS
7.0.0-42-generic
  UNIT LOAD ACTIVE SUB DESCRIPTION

0 loaded units listed.

Sürüm 26.04.1, çekirdek 7.0 oldu ve başarısız servis yok. Apache, MariaDB, SNMP ve cron active durumdaydı. Cacti’nin veritabanı aynı sayılarla açıldı: 3 cihaz, 31 veri kaynağı, 25 grafik. Cacti’nin adresi de 200 döndü:

Bash
curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}\n' http://192.168.1.28/cacti/
Çıktı
200

Bu kontrollerin hepsi geçti ve hepsi yanıltıcıydı. Uygulamanın çalıştığını 200 değil, dönen sayfanın içeriği gösterir.

Yükseltmeden kalan iki iz daha vardır. Hiçbir depoda karşılığı kalmayan paketler apt list '~o' ile, kaldırılmış ama yapılandırma dosyaları silinmemiş paketler dpkg -l | grep '^rc' ile görünür. mon01’de ilk listede eski 6.8 çekirdeği, Python 3.12 kütüphaneleri ve yerel bir .deb dosyasından kurulmuş izleme ajanı vardı. İkinci listede php8.3 paketlerinin hepsi duruyordu: PHP’nin kaldırıldığının ilk kanıtı buydu.

Kaldırılan PHP: Kaynak Kodunu Açığa Çıkaran Web Sunucusu

Sayfanın içeriğine bakınca sorun göründü. Apache, Cacti’nin giriş sayfasını çalıştırmıyor, dosyanın kendisini gönderiyordu:

Bash
curl -s http://192.168.1.28/cacti/ | head -3
Çıktı
<?php
/*
 +-------------------------------------------------------------------------+

Apache bir .php dosyasını PHP modülü sayesinde çalıştırır. Modül kaldırılınca Apache o dosyayı sıradan bir metin dosyası gibi indirir. Örnekteki hizmet binasında bu, danışma masasının sökülmesidir. Ziyaretçinin isteğini karşılayıp cevabı hazırlayan masa gidince ziyaretçi dosyanın kendisini alır. En ağır sonuç, uygulamanın veritabanı bağlantı bilgilerini tutan dosyadaydı:

Bash
curl -s -o /dev/null -w 'config.php: %{http_code} %{content_type} %{size_download}\n' http://192.168.1.28/cacti/include/config.php
curl -s http://192.168.1.28/cacti/include/config.php | grep -c 'database_password'
Çıktı
config.php: 200  7169
2

config.php 7.169 baytlık düz metin olarak indi ve içinde database_password satırı vardı. Ağdan sunucuya ulaşan herkes Cacti’nin veritabanı parolasını okuyabilirdi. Cacti’nin csrf-secret.php dosyası ise 403 döndü, çünkü Cacti o klasörü Apache ayarıyla erişime kapatıyor. Erişimi Apache ayarıyla kapatılmamış her .php dosyası açıktaydı.

PHP 8.5 ile Uygulamayı Geri Getirmek

Düzeltme, 26.04’ün PHP sürümünü aynı modül setiyle kurmaktır. 26.04’te PHP 8.5 gelir. Ön kontroldeki listeyi 8.3 yerine 8.5 yazarak kurmayı denedim:

Çıktı
E: Unable to locate package php8.5-opcache

php8.5-opcache diye ayrı bir paket yoktur, çünkü OPcache 8.5’te PHP’nin kendisine dahil edildi. Paketi listeden çıkarınca kurulum yarım dakika kadar sürdü:

Bash
sudo apt install libapache2-mod-php8.5 php8.5-cli php8.5-common php8.5-curl php8.5-gd php8.5-gmp php8.5-intl php8.5-ldap php8.5-mbstring php8.5-mysql php8.5-readline php8.5-snmp php8.5-xml php8.5-zip

Kurulum Apache’nin PHP modülünü kendisi etkinleştirdi ve Apache’yi yeniden başlattı. a2enmod gerekmedi. php -v çıktısı PHP 8.5.4 ve Zend OPcache v8.5.4 gösterdi. Aynı iki kontrol bu kez doğru sonuç verdi:

Çıktı
200 text/html; charset=UTF-8 15308
config.php: 200 text/html; charset=UTF-8 0
0

Giriş sayfası artık text/html olarak, 15.308 baytlık çalışmış haliyle dönüyordu. config.php boş geldi ve içinde parola satırı yoktu. Kaynak kodu yeniden başlatmadan düzeltmeye kadar yaklaşık iki dakika açıkta kaldı. Bu sürenin kısa olmasının tek nedeni, sunucunun başında olup sayfa içeriğine bakmamızdı.

Bu yüzden iki kural koyuyoruz:

  1. Bakım süresince sunucuya kullanıcı ağından erişilmez. Kontroller bitmeden açılan bir web sunucusu, eksik kalan katmanı herkese gösterir.
  2. Kurulum komutu yeniden başlatmadan hemen sonra çalışır. Ön kontrolde yazılan komut çalıştırılır ve uygulama durum koduyla değil, sayfanın içeriğiyle kontrol edilir.

26.04’ün Değiştirdikleri: sudo-rs, Rust coreutils ve chrony

PHP en görünür değişiklikti ama tek değişiklik değildi. Canonical’ın 24.04’ten gelenler için sürüm özeti değişiklikleri listeler. mon01’de ölçtüklerim:

Bileşen24.04.5’te26.04.1’e yükseltmeden sonra
Çekirdek6.8.0-1477.0.0-42
PHP8.3.6kaldırıldı, 8.5.4 elle kuruldu
MariaDB10.11.1411.8.6
Apache2.4.582.4.66
sudo komutusudo 1.9.15p5sudo-rs 0.2.13
ls ve temel komutlarGNU coreutils 9.4uutils coreutils 0.10.0
Zaman servisisystemd-timesyncdsystemd-timesyncd

Üç satır ayrıca bilinmeli:

  1. sudo artık sudo-rs. 26.04’te sudo komutu Rust ile yeniden yazılmış sudo-rs’tir, yükseltilen sunucuda da öyle oldu. Klasik sudo paketi kurulu kaldı. Canonical’ın notuna göre klasik araç sudo.ws adıyla durur. sudoers kurallarınızı yükseltmeden sonra bir kez deneyin. sudoers’ın nasıl yazıldığını sudo rehberimizde anlattık.
  2. Temel komutlar Rust coreutils’ten geliyor. ls --version çıktısı uutils coreutils dedi. GNU araçları da gnu-coreutils paketiyle kurulu kaldı. Canonical, Rust sürümü henüz tam uyumlu olmadığı için cp, mv ve rm komutlarının hala GNU’dan geldiğini yazar. Bir betiğiniz komut çıktısının biçimine bağlıysa yükseltmeden sonra onu deneyin.
  3. Zaman servisi değişmedi. 26.04’ün temiz kurulumunda zamanı chrony tutar, yükseltilen mon01’de ise systemd-timesyncd çalışmaya devam etti. Canonical’ın notuna göre chrony yalnız yeni kurulumların varsayılanıdır ve yükseltilen sistem için iki komut verir: sudo apt-mark auto systemd-timesyncd ve sudo apt install chrony. Bu geçişi mon01’de denemedim. Sunucunun saatini kurumun iç NTP sunucusuna bağlamak ayrı bir iştir, Linux NTP sunucusu rehberimizde chrony ile anlattık.

Aynı not, belirli servisler için ayrı uyarılar taşır. Örneğin MySQL 8.4’e geçişte eski kimlik doğrulama yöntemiyle açılmış hesaplar kilitlenir, apt-key komutu kaldırıldı, Squid ve OpenLDAP eski ayarlarla açılmayabilir. Sunucunuzda çalışan her servisin satırını yükseltmeden önce okuyun.

Geri Dönüş: Snapshot’a ya da Yedeğe Dönmek

Yükseltme bozulduysa ve sorun hızla çözülemiyorsa en kısa yol başa dönmektir. mon01’i ölçümler bittikten sonra yükseltme öncesi snapshot’a döndürdüm:

Çıktı
Description:	Ubuntu 24.04.5 LTS
6.8.0-147-generic
cacti 200
PHP 8.3.6 (cli) (built: Oct 19 2026 15:16:58) (NTS)

Sunucu 24.04.5 ve eski çekirdekle açıldı, PHP 8.3 yerindeydi ve Cacti çalışıyordu. Sanal makinede geri dönüş tek adımdır, ama snapshot’tan sonra sunucuya yazılan veri de geri gider. Yükseltmeyi bir bakım penceresinde yapmanın bir nedeni de budur.

Fiziksel sunucuda bu kolaylık yoktur. Canonical’ın belgesi de geri dönüş için bir yöntem vermez, güvence olarak yalnız yedeği gösterir. Bu yüzden fiziksel sunucuda yükseltmeden önce geri yüklemesi denenmiş bir yedek gerekir.

Sonuç: Yükseltmenin Riski Kaldırdığı Paketlerdedir

do-release-upgrade 791 paketi yükseltti ve sunucu ilk açılışta ayağa kalktı. Sorun yükseltilen paketlerde değil, kaldırılıp yerine konmayan paketlerdeydi. Ölçümde beklenenden farklı çıkanlar:

  1. PHP kaldırıldı ve yerine yenisi kurulmadı. Apache .php dosyalarını kaynak kodu olarak sundu, veritabanı parolası da açığa çıktı.
  2. Olağan sağlık kontrolü sorunu göstermedi. Bütün servisler active görünüyordu ve uygulama adresi 200 döndü.
  3. Ubuntu’nun kendi paketi “yayın dışı” uyarısı aldı. 24.04’teki güncellemesi 26.04’teki sürümünden yeniydi.
  4. sudo ve temel komutlar yükseltilen sunucuda da Rust sürümlerine geçti. Zaman servisi ise geçmedi, chrony yalnız yeni kurulumda geliyor.
  5. Yükseltmenin en uzun adımı indirme değil, depo güncellemesiydi. Sunucunun yavaş IPv6 bağlantısı yüzünden yaklaşık 10 dakika sürdü.

Girişteki benzetmeye dönersek: yenileme ekibi binayı yeni yönetmeliğe uydurdu, ama danışma masasını söküp yerine yenisini koymadı. Masayı yeniden kurmak bir dakika sürdü. Asıl iş, ekip gelmeden önce hangi masanın sökülecek listede olduğunu görmekti. O liste, özet ekranındaki Remove satırlarıdır.

Yükseltme ile temiz kurulum arasında karar verirken Ubuntu’nun genel yönetimini Linux işletim sistemi rehberimizde, yeni bir 26.04 sunucunun kurulumunu Ubuntu Server kurulumu rehberimizde bulabilirsiniz.

Ubuntu Sürüm Yükseltme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Lab sunucumuzda do-release-upgrade komutu yaklaşık 30 dakika sürdü, yeniden başlatma yarım dakika daha aldı. Sürenin yaklaşık 10 dakikası depo bilgisinin güncellenmesinde geçti, çünkü sunucunun IPv6 bağlantısı yavaştı. 1.348 MB'lık indirme birkaç dakikada bitti. Süreyi en çok kurulu paket sayısı ve internet bağlantısı belirler, bizim sunucuda 791 paket yükseltildi.
Hayır. Canonical yalnız bir sonraki LTS sürümüne yükseltmeye izin verir. 22.04 çalışan bir sunucu önce 24.04'e, sonra 26.04'e yükseltilir. Her adım ayrı bir yükseltme, ayrı bir yeniden başlatma ve ayrı bir kontroldür. Bu yüzden 22.04 sunucuda yeni bir 26.04 sunucu kurup servisi taşımak da değerlendirilmelidir.
Yapılabilir ama önerilmez. do-release-upgrade bir SSH oturumunda çalıştığını anlarsa uyarır ve devam ederseniz 1022 numaralı portta ikinci bir SSH servisi başlatır. Yükseltme kendini bir screen oturumunun içinde çalıştırır, bağlantı düşse de işlem sürer. Sanal makinede en güvenli yol komutu konsoldan çalıştırmaktır.
Ubuntu'nun yükseltmeyi geri alan bir komutu yoktur. Canonical'ın belgesi de güvence olarak yalnız yedeği gösterir. Sanal makinede yükseltmeden önce alınan snapshot tek adımda geri döner: lab sunucumuz snapshot'a dönünce yeniden 24.04.5 ile açıldı ve Cacti çalışıyordu. Fiziksel sunucuda geri dönüş, yedekten geri yüklemektir.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Ubuntu Server: LTS, Sıkılaştırma ve Dağıtım Seçimi

Kurumsal Ubuntu Server rehberi: dağıtım karşılaştırması, LTS ve Ubuntu Pro destek takvimi, paket yönetimi, sıkılaştırma ve Active Directory entegrasyonu.

22 dk okuma

Linux İşletim Sistemi Nedir? Sunucu Yönetimi Haritası

Linux nedir, kernel ile dağıtım farkı ne? Linux sunucu yönetiminin haritası: SSH, komutlar, /etc, izinler, systemd, journal, cron, disk, ağ ve apt ile bakım.

11 dk okuma

İşletim Sistemi Nedir? Sistem Yöneticisinin Gözünden

İşletim sistemi nedir, kernel, süreç, servis, dosya sistemi ve izin modeli nasıl çalışır? Windows ve Linux'u yöneten sistem yöneticisinin bilmesi gerekenler.

11 dk okuma

SMTP Relay Kurulumu: Postfix ile Google Workspace

SMTP relay kurulumu: Postfix'i Google Workspace'in smtp-relay.gmail.com hizmetine TLS ve SMTP AUTH ile bağladım, Zabbix alarmını eskalasyon grubuna yolladım.

30 dk okuma

Linux TFTP Sunucusu Kurulumu: tftpd-hpa Adım Adım

Ubuntu'da tftpd-hpa ile TFTP sunucusu kurulumu: --create, --secure ve --umask, dinlenen adres ve varsayılan kurulumun ilk yedeği neden almadığı, lab'da ölçüldü.

11 dk okuma

fail2ban Kurulumu ve Yapılandırması (Ubuntu 24.04)

Ubuntu 24.04'te fail2ban kurulumu, jail.local ve nftables ayarları. maxretry 5 iken ban neden üçüncü denemede düşüyor? Laboratuvarda ölçtüm, çıktılarıyla.

18 dk okuma