Siber Güvenlik

BEC Nedir? İş E-postası Dolandırıcılığı ve Türleri

BEC (iş e-postası dolandırıcılığı) nedir, bağlantısız bir mail şirketten nasıl para çıkarır? Beş senaryo, gönderenin üç biçimi ve para gittiyse ilk saat.

İlker Pehlivan

BEC (Business Email Compromise, iş e-postası dolandırıcılığı), saldırganın bir yönetici, tedarikçi, avukat ya da çalışan kılığında yazdığı bir e-postayla şirketten para ya da bilgi çıkardığı sosyal mühendislik saldırısıdır. Mailin çoğu zaman ne bağlantısı ne eki vardır. İstek düz bir iş cümlesidir: “Bu faturayı bugün şu hesaba öde.”

Mahallenin manifaturacısını düşünün. Kumaşlarını yıllardır aynı dokuma atölyesinden alır. Her ay sonu atölyeden faturayla birlikte bir mektup gelir. Mektubu atölyenin kalfası yazar ve manifaturacı onun el yazısını yıllardır tanır.

Bir ay mektupta yeni bir satır vardır: “Bankamız değişti, bu ayın parasını aşağıdaki yeni hesaba yatırın. Sayım haftasındayız, atölyeyi aramayın.” Mektupta ne tehdit ne hile vardır, yalnız bir talimat. Manifaturacı talimata uyar, para gider. Sonradan anlaşılır ki mektubu atölye yazmamıştır. BEC maili de böyle gelir: tanıdık birinin ağzından, sıradan bir iş talimatı olarak.

BEC benzetmesi: manifatura dükkanının içi, solda raflarda katlanmış renkli kumaş topları, ortada yelekli, gri saçlı manifaturacı tezgahın arkasında ayakta durmuş elindeki mektubu okuyor, tezgahta açılmış bir zarf ve iple bağlı bir deste mektup, sağda vitrin camının ardında taş döşeli sokak, önde yan masada kiremit kapaklı bir defter ve lacivert döner telefon
Manifaturacı mektuptaki tanıdık el yazısına güveniyor, yanı başındaki telefon ve defter ise henüz kullanılmadı. BEC'e karşı kural da bu defterdedir: hesap değiştiren bir talimat, karşı tarafın sizde önceden kayıtlı numarasından aranarak doğrulanır.

Bu yazı Sosyal Mühendislik serisinin ödeme sürecine gelen saldırısını anlatıyor. BEC’in oltalamadan farkını, büyüklüğünü, şirkete gelen beş senaryoyu, sahte mailin gönderilebildiği üç biçimi ve para gittiyse ilk saatte yapılacakları ele alıyor. Sosyal mühendisliğin öbür kanallarını sosyal mühendislik nedir yazımızda haritaladık.

Yazı siber güvenlik hizmetimizin insan katmanına aittir. Muhasebe ve finans ekiplerini bu tür talimatlara nasıl hazırladığımızı Siber Güvenlik Farkındalık Eğitimi sayfamızda anlattık.

BEC Nedir? Bağlantısız ve Eksiz Gelen Dolandırıcılık

FBI’ın internet suçları şikayet merkezi IC3, BEC’i meşru para transferi talepleri yürüten şirketleri ve kişileri hedefleyen gelişmiş bir dolandırıcılık olarak tanımlıyor. IC3’ün Eylül 2024 duyurusuna göre dolandırıcılık çoğu zaman, birinin meşru bir şirket ya da kişi e-posta hesabını sosyal mühendislikle ya da bilgisayara izinsiz girişle ele geçirmesi ve bu hesapla izinsiz para transferi yaptırmasıyla yürür. IC3 bu yüzden adı iki parçalı yazıyor: BEC ve EAC (Email Account Compromise, e-posta hesabının ele geçirilmesi).

BEC’i phishing’den (oltalama) ayıran, istenen şeydir. Oltalama maili bir bağlantıya tıklatmak ya da bir eki açtırmak ister. BEC maili ise doğrudan işin kendisini ister: bir ödemeyi, bir banka bilgisi değişikliğini, bir dosyayı. IC3’e göre BEC’in bazı türlerinde istenen para değil, başka hesapları ele geçirmek için kullanılacak çalışan kişisel verileridir.

Bağlantı ya da ek yerine işin kendisini istemek, filtre için önemlidir. E-posta güvenliği zararlı bağlantıyı ve zararlı eki aramaya göre kurulur. “Faturayı bugün öde” cümlesinde aranacak bir bağlantı ya da ek yoktur. Mail filtreden geçer ve kararı muhasebedeki çalışan verir.

BEC’in Büyüklüğü: On Yılda 55 Milyar Dolar

BEC, sosyal mühendisliğin en pahalı biçimidir. IC3’ün aynı duyurusundaki rakamlar Ekim 2013 ile Aralık 2023 arasını kapsıyor:

  • 305.033 olay dünya genelinde bildirildi.
  • 55,5 milyar doları aşan kayıp beyan edildi.
  • 186 ülkede dolandırıcılık bildirildi, 140’tan fazla ülke sahte transferlerin alıcısı oldu.
  • Aralık 2022 ile Aralık 2023 arasında beyan edilen kayıp yüzde 9 arttı.

IC3’ün 2024 yıllık raporuna göre yalnız o yıl BEC için 21.442 şikayet yapıldı ve bildirilen kayıp 2,77 milyar dolar oldu. IC3 hedefin büyüklüğü konusunda da açık: dolandırıcılık küçük yerel işletmelerden büyük şirketlere kadar herkesi hedefliyor.

Rakamlar ABD’deki şikayetlere ve bankaların bildirimlerine dayanır, Türkiye için benzer bir kamu istatistiği yayımlanmıyor. Yöntem ise sınır tanımaz: bir mail, bir talimat ve bir havale.

BEC Türleri: Şirkete Gelen Beş Senaryo

BEC senaryoları kimin kılığına girildiğine göre ayrılır. Şirketlere en sık gelen beş biçim şunlardır:

  1. Yönetici taklidi (CEO fraud): saldırgan genel müdür ya da şirket sahibi kılığında finans çalışanına yazar. İstek acil ve gizlidir: “Bir şirket satın alıyoruz, bugün kapanması gerek, kimseyle konuşma.” Bu türü para çıkmadan durduran kuralları ödeme talimatı doğrulama yazımızda anlattık.
  2. Tedarikçi faturası ve IBAN değişikliği: saldırgan gerçek bir tedarikçi kılığında “Banka hesabımız değişti, bu ayki faturayı yeni IBAN’a yatırın” diye yazar. İngilizcede bu türe vendor email compromise de denir. Fatura tutarı ve konu gerçektir, yalnız hesap değişmiştir.
  3. Avukat ya da danışman taklidi: saldırgan şirketin avukatı, mali müşaviri ya da bir danışmanı kılığında gizli ve acil bir işlem için ödeme ister. Gizlilik talebi, çalışanın başkasına danışmasını engellemek içindir.
  4. Maaş hesabı değişikliği: saldırgan bir çalışan kılığında insan kaynaklarına ya da muhasebeye yazar: “Maaşımı bu aydan itibaren yeni hesabıma yatırır mısınız?” Gerçek çalışan maaşının gelmediğini ay sonunda fark eder.
  5. Veri talebi: saldırgan yönetici kılığında personel listesi, kimlik numaraları ya da bordro ister. Para istenmez, ama toplanan veri sonraki saldırının malzemesi olur.

Beş senaryonun ortak noktası, isteğin şirketin günlük işlerinden biri gibi görünmesidir. Ödeme yapmak, IBAN güncellemek, maaş hesabı değiştirmek muhasebenin her ay yaptığı işlerdir. Saldırgan yeni bir iş icat etmez, var olan bir işin içine sahte bir talimat koyar.

BEC Maili Kimden Gelir? Gönderenin Üç Biçimi

BEC mailinin gönderen adresi üç biçimde gelir ve her biçimi başka bir kontrol durdurur. Hangi kontrolün nerede bittiğini bilmek, “DMARC’ımız var, korunuyoruz” yanılgısını önler.

BiçimÖrnekDurduran kontrol
Taklit edilmiş adres (spoofing)Mail muhasebe@tedarikci.com.tr adresinden geliyormuş gibi görünür, ama o alan adının sunucusundan çıkmamıştırAlan adı sahibinin DMARC kaydı reject ya da quarantine ise alıcının sunucusu maili durdurur
Benzer alan adıMail muhasebe@tedarikci-com.tr ya da bir harfi değiştirilmiş bir alan adından gelirDMARC durdurmaz, saldırgan kendi alan adı için kayıtları geçer. Gönderen adresine dikkatle bakmak gerekir
Ele geçirilmiş gerçek hesap (EAC)Mail tedarikçinin gerçek posta kutusundan, gerçek imzasıyla, önceki yazışmanın devamı olarak gelirMail tarafındaki hiçbir kontrol durdurmaz. Yalnız isteği başka bir kanaldan doğrulamak durdurur

İlk biçimi durduran kayıtların nasıl çalıştığını SPF, DKIM ve DMARC yazımızda anlattık. İngiltere’nin ulusal siber güvenlik merkezi NCSC de DMARC’ın saldırganın sizin alan adınızı taklit etmesini durdurduğunu yazıyor. Kayıt sizin alan adınızı korur, tedarikçinizinkini tedarikçinin kendi kaydı korur.

İkinci biçimde bakılacak yer, görünen adın arkasındaki adrestir. Görünen ad “Tedarikçi Muhasebe” olabilir, adres başka bir alan adına ait olabilir. Cevap adresi (Reply-To) de gönderenden farklı olabilir. Mail tedarikçinin adresinden gelmiş gibi görünür, ama “Yanıtla”ya basıldığında cevap saldırgana gider. Gönderen, cevap adresi ve dönüş adresinin farkını mail başlığı yazımızda anlattık. IC3 de özellikle telefonda gönderen adresinin tam olarak kontrol edilmesini öneriyor, çünkü mobil uygulamalar çoğu zaman yalnız görünen adı gösterir.

Üçüncü biçim en tehlikelisidir, çünkü mail gerçekten gerçektir. Örnekteki manifaturacının mektubu da üç yoldan sahtelenebilirdi. Kalfanın el yazısı taklit edilebilir, atölyenin adı bir harf değiştirilerek yazılabilir ya da biri atölyeye girip mektubu atölyenin kendi kağıdına, kalfanın masasında yazabilirdi. Üçüncüsünde manifaturacının elindeki mektup, atölyenin gerçek kağıdıdır.

Ele Geçirilmiş Hesapta Gizlenen Cevaplar

Saldırgan bir posta kutusunu ele geçirdiğinde aceleyle saldırmaz. Önce yazışmaları okur. Hangi tedarikçiye hangi tarihte hangi faturanın gittiğini, kimin onayladığını ve yazışmanın dilini öğrenir. Sonra en doğal anı seçer, örneğin gerçek bir faturanın gönderildiği günü. Aynı yazışmanın içine “küçük bir düzeltme” ekler.

Hesabın gerçek sahibinin bunu görmemesi için saldırgan çoğu zaman bir gelen kutusu kuralı kurar. Kural, belirli sözcükleri taşıyan ya da belirli kişilerden gelen cevapları başka bir klasöre taşır, siler ya da dışarıdaki bir adrese yönlendirir. Hesap sahibi müşterisinin “Yeni IBAN’a gönderdik” cevabını hiç görmez.

Bu yüzden BEC şüphesinde hesap tarafında bakılacak üç yer vardır:

  1. Gelen kutusu kuralları: hesap sahibinin kurmadığı bir kural var mı?
  2. Yönlendirmeler: mailler dışarıdaki bir adrese otomatik gidiyor mu?
  3. Giriş kayıtları: hesaba alışılmadık bir ülkeden, saatten ya da cihazdan girilmiş mi?

BEC Nasıl Durdurulur? Maili Değil Talimatı Doğrulamak

BEC’e karşı mail tarafındaki kontroller üç biçimden yalnız birini güvenilir biçimde durdurur. Üç biçimin hepsini durduran tek kontrol, ödeme ve banka bilgisi isteğinin maille değil başka bir kanaldan doğrulanmasıdır. IC3’ün önerileri de buradan başlıyor:

  • Hesap bilgisi değişikliklerini ikinci bir kanaldan ya da iki faktörle doğrulayın. Tedarikçi maildeki numaradan değil, sizde önceden kayıtlı numarasından aranır.
  • Maildeki bağlantının, gönderdiğini söyleyen şirkete ait olduğundan emin olun. Gerçek alan adının yanlış yazılmış hallerine dikkat edin.
  • Gönderen adresini, özellikle telefonda, tam olarak kontrol edin. Görünen adın arkasındaki adres istenen kişiye uyuyor mu?
  • Maille hiçbir zaman parola ya da kişisel veri göndermeyin. Kişisel veri isteyen pek çok mail meşru görünebilir.
  • Her hizmet için ayrı parola kullanın. Başka bir yerde sızan parola, şirket posta kutusunu açmasın.

Hesabın ele geçirilmesini zorlaştıran şey ise oltalamaya dayanıklı ikinci faktördür. Hangi faktörün sahte giriş sayfasına karşı dayandığını 2FA yazımızda karşılaştırdık.

NCSC ikinci kanal ilkesini süreç diliyle söylüyor. Çalışanlar ödemenin normalde nasıl yapıldığını bilmeli ve önemli her e-posta isteği telefon, SMS, hesaba giriş ya da yüz yüze onay gibi ikinci bir iletişim türüyle doğrulanmalı. Tedarikçi IBAN değişikliğinde hangi adımların atılacağını ödeme talimatı doğrulama yazımızın IBAN bölümünde adım adım verdik.

Örnekteki manifaturacının yapması gereken de buydu: hesabı değiştiren talimatı, atölyeyi kendi telefon defterindeki numarasından arayarak sormak.

BEC ile Para Gittiyse İlk Saatte Ne Yapılır?

IC3’ün ilk cümlesi açık: sahte bir transfer fark edildiğinde zaman en önemli şeydir. Para alıcı hesaptan başka hesaplara aktarılmadan önce durdurulursa geri dönme ihtimali artar. İlk saatte atılacak adımlar şunlardır:

  1. Bankayı hemen arayın. Transferin geri çağrılmasını isteyin. IC3, bankaların bu konudaki kurallarının farklı olduğunu ve bankanızın nasıl yardım edebileceğini önceden bilmenin önemli olduğunu yazıyor.
  2. Gerçek kişiye doğru kanaldan haber verin. Tedarikçiyi ya da yöneticiyi kayıtlı numarasından arayın. Onun hesabı ele geçirilmişse o da bilmelidir, belki başka müşterilerine de aynı mail gitmiştir.
  3. Maili silmeyin. Mailin kendisi ve başlığı, olayı inceleyecek kişinin ilk kanıtıdır.
  4. Kendi tarafınızdaki hesabı kontrol ettirin. Mail şirketinizin bir posta kutusundan çıktıysa ya da yazışma sizin tarafınızda izlendiyse, BT ekibi o hesabın parolasını değiştirir, oturumlarını kapatır ve gelen kutusu kurallarına bakar.

Sonuç: BEC’te Talimatın Geldiği Kanalı Sorgulayın

BEC teknik bir saldırı değil, bir talimat saldırısıdır. Mail ne kadar gerçek görünürse görünsün, durdurulması gereken yer muhasebedeki çalışanın “öde” kararından hemen öncesidir.

Girişteki benzetmeye dönersek: manifaturacı kalfanın el yazısını tanıyordu, ama tanıdık bir el yazısı mektubu kimin yazdığını kanıtlamadı.

  • Dokuma atölyesi, kılığına girilen yönetici, tedarikçi ya da avukattır.
  • Manifaturacı, talimatı uygulayan muhasebe ya da finans çalışanıdır.
  • Kalfanın el yazısını taklit etmek, gönderen adresini taklit etmektir (spoofing). DMARC durdurur.
  • Atölyenin adını bir harf değiştirerek yazmak, benzer bir alan adından göndermektir. Dikkat durdurur.
  • Mektubu atölyenin kendi kağıdına, kalfanın masasında yazmak, gerçek posta kutusunu ele geçirmektir (EAC). Yalnız başka bir kanal durdurur.
  • Atölyeyi kendi telefon defterindeki numarasından aramak, talimatı kayıtlı numaradan aramaktır.

Konunun beklenenden farklı çıkan üç olgusu var:

  1. En pahalı sosyal mühendislik bağlantı taşımıyor. FBI’ın verisine göre on yılda 55,5 milyar doları aşan kayıp, çoğu zaman düz bir ödeme cümlesiyle geldi.
  2. Gerçek adresten gelen mail de sahte olabilir. Ele geçirilmiş bir posta kutusundan gelen mail adres kontrolünden de doğrulama kayıtlarından da geçer.
  3. Hedef yalnız büyük şirket değil. IC3, BEC’in küçük yerel işletmelerden büyük şirketlere kadar herkesi hedeflediğini yazıyor. Ödeme yetkisinin tek kişide olduğu küçük şirket, saldırgan için daha kolay bir hedeftir.

BEC Hakkında Sık Sorulan Sorular

Phishing çoğu zaman bir bağlantı ya da ek taşır ve alıcıdan parolasını yazmasını ya da bir dosyayı açmasını ister. BEC ise çoğu zaman ne bağlantı ne ek taşır, doğrudan bir iş ister: bir faturanın ödenmesi, bir IBAN'ın değiştirilmesi, bir listenin gönderilmesi. Bu yüzden zararlı bağlantı ya da dosya arayan filtreye takılmaz. İki saldırı çoğu zaman birlikte de çalışır: oltalamayla ele geçirilen bir posta kutusu, BEC mailinin gönderildiği hesap olur.
CEO fraud, BEC'in türlerinden biridir. Saldırgan genel müdür ya da şirket sahibi kılığında yazıp bir çalışandan acil ve gizli bir havale ister. BEC'in öbür türleri tedarikçi kılığında sahte fatura ya da IBAN değişikliği, avukat ya da danışman taklidi, çalışan kılığında maaş hesabı değişikliği ve kişisel veri talebidir. Hepsinin ortak noktası, saldırganın tanıdık bir kişinin ya da şirketin kimliğine bürünmesidir.
Kısmen korunuyorsunuz. DMARC, policy reject ya da quarantine olarak ayarlıysa saldırganın sizin alan adınızı taklit ederek mail göndermesini durdurur. Saldırganın size benzeyen başka bir alan adı kaydedip ondan yazmasını durdurmaz, gerçekten ele geçirilmiş bir posta kutusundan gelen maili de durdurmaz. Bu iki biçime karşı işe yarayan kontrol, ödeme ve banka bilgisi isteklerinin başka bir kanaldan doğrulanmasıdır.
Bazen alınabilir, belirleyici olan hızdır. FBI'ın şikayet merkezi IC3, sahte bir havale fark edildiğinde zamanın kritik olduğunu yazıyor ve bankanın hemen aranıp paranın geri çağrılmasının istenmesini öneriyor. Para alıcı hesaptan başka hesaplara aktarılmadan önce durdurulursa geri dönme ihtimali artar. Bankaların bu konudaki imkanları farklıdır, bu yüzden IC3 bankanızın nasıl yardım edebileceğini önceden bilmenizi öneriyor.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Sosyal Mühendislik Nedir? Saldırı Türleri ve Örnekleri

Sosyal mühendislik nedir, saldırgan bir çalışanı hangi kaldıraçlarla ikna eder? Phishing, BEC, telefon ve fiziksel türler, örnekleri ve üç savunma katmanı.

12 dk okuma

Siber Güvenlik Farkındalık Eğitimi: Sınav ve Sertifika

Siber güvenlik farkındalık eğitimi: kurumunuza özel, en az 45 dakikalık uzaktan oturum, sınırsız katılım, sonunda sınav ve sertifika. Oltalama, parola, KVKK.

10 dk okuma

Ödeme Talimatı Doğrulama: CEO Fraud'u Durduran Kurallar

Ödeme talimatı doğrulama: CEO fraud'a karşı geri arama, IBAN değişikliği, çift onay, kod kelime ve istisna yolu. Tek sayfalık örnek kural metniyle birlikte.

14 dk okuma

Baiting (Yemleme) Saldırısı Nedir? USB Bellek Tuzağı

Baiting nedir? Yerde bırakılan USB bellek, ücretsiz program ve hediye gibi yemlerle yapılan saldırı, klavye gibi davranan bellek ve şirkette alınacak önlemler.

7 dk okuma

Pretexting Nedir? Bahaneyle Bilgi İsteyen Saldırgan

Pretexting nedir, bahane kuran saldırgan nasıl tanınır? Denetçi, yeni çalışan ve teknisyen kurguları, parça parça toplanan bilgi, quid pro quo ve doğrulama.

8 dk okuma

Spoofing Nedir? E-posta, Numara, IP ve DNS Taklidi

Spoofing nedir, phishing'den farkı ne? E-posta, arayan numara, SMS, IP, ARP ve DNS spoofing türleri, neden mümkün oldukları ve şirkette alınacak önlemler.

7 dk okuma