BT Sistem Yönetimi
RAID Controller Nedir? Donanım RAID ile Yazılım RAID Farkı
RAID controller nedir, donanım RAID ile yazılım RAID farkı ne? Yazma önbelleği ve bataryası, BIOS RAID, HBA modu, Linux md ve Storage Spaces arasında seçim.
- RAID Controller Nedir? Ayrı İşlemcili Disk Yöneticisi
- Yazma Önbelleği: Write-back ve Write-through
- Microsoft’un Önbellek Koşulları
- Kartın Bağımlılığı: Dizinin Bilgisi Kimin Biçiminde?
- Yazılım RAID Nedir? Hesabı İşletim Sistemi Yapar
- Parity Dizisinde Elektrik Kesintisi
- Firmware RAID: Anakarttaki RAID Aslında Yazılımdır
- HBA ve Kartın RAID Dışı Modu
- Donanım RAID mi, Yazılım RAID mi?
- Sonuç: Kartın Değeri Korumalı Önbelleğindedir
- Donanım RAID ve Yazılım RAID Hakkında Sık Sorulan Sorular
RAID controller, yani RAID kartı, diskleri sunucunun işlemcisinden bağımsız olarak yöneten ve RAID hesabını kendi işlemcisinde yapan donanımdır. İşletim sistemine dizinin tamamını hazır tek bir disk olarak verir. Yazılım RAID’de aynı hesabı işletim sistemi yapar: Linux’ta çekirdeğin md sürücüsü, Windows Server’da Storage Spaces. İki yol aynı RAID seviyelerini kurar. Fark hesabın nerede yapıldığında, yazmanın ne zaman “tamam” sayıldığında ve dizinin bilgisinin hangi biçimde saklandığındadır.
Kartın yazılım RAID’e göre getirdiği katkı yazma önbelleğidir. Bataryalı ya da flash korumalı önbellek küçük yazmaları hızlandırır ve elektrik kesildiğinde içindeki veriyi korur. Bu önbellek yoksa kart, yazılım RAID’e göre bir avantaj taşımaz, üstüne bir bağımlılık ekler. Sunucuda hangi yolun seçileceğini nasıl belirlediğimizi sunucu kurulumu hizmetimizde anlattık.
RAID seviyelerini RAID nedir yazımızda iş hanının çay ocağıyla anlatmıştık. Çaycı siparişleri birkaç deftere yazıyor, kaybolan bir defteri öteki defterlerle toplam defterinden geri hesaplıyordu. Bu yazıda o hesabı kimin yaptığını soracağız. Çaycı hesabı çay demlerken kendisi yapabilir. Ya da bina ayrı bir muhasebeci tutar ve defterleri ona bırakır.
RAID Controller Nedir? Ayrı İşlemcili Disk Yöneticisi
RAID controller, sunucuya takılan ya da anakarta gömülü gelen, kendi işlemcisi, kendi belleği ve kendi yazılımı (firmware) olan bir kart ya da yongadır. Diskler doğrudan bu karta bağlanır. Kart diskleri dizi halinde birleştirir, parity’yi kendisi hesaplar ve işletim sistemine her dizi için tek bir disk gösterir. İşletim sistemi dizinin içindeki diskleri görmez, karttan gelen diski görür.
Dizi kartın kendi arayüzünde kurulur. Bu arayüz sunucu açılırken bir tuşla girilen kurulum ekranıdır ya da kartın yönetim yazılımıdır. Diskin arızası, rebuild’in ilerlemesi ve önbelleğin durumu da oradan okunur. İşletim sistemi bu bilgileri kendiliğinden göstermez, bunun için kartın üreticisinin izleme aracı kurulur.
Örnekteki binada muhasebeci ayrı bir odada oturur. Çaycı siparişi ona söyler ve işine döner. Muhasebeci siparişi defterlere geçirir, toplamları kendisi tutar ve bir defter kaybolursa onu kendisi yeniden yazar. Çaycı defterleri hiç görmez, yalnız muhasebecinin “yazıldı” demesini bekler.
Yazma Önbelleği: Write-back ve Write-through
Kartın belleği yazmaları diske gitmeden önce tutan bir önbellektir. Kart iki biçimde çalışabilir:
- Write-through: kart yazmayı disklere yazdıktan sonra “tamam” der. Önbellek yazmayı hızlandırmaz, yalnız okumaya yardım eder.
- Write-back: kart yazmayı önbelleğe aldığı anda “tamam” der ve disklere sonra yazar. Küçük yazmalar diskin hızında değil belleğin hızında biter, RAID 5 ve RAID 6’nın küçük yazma cezası da büyük ölçüde gizlenir.
Write-back’in bedeli, “tamam” denmiş ama henüz diske yazılmamış veridir. Elektrik o anda kesilirse bu veri önbellekle birlikte kaybolur. Bu yüzden write-back ancak önbellek korunuyorsa açılır. Koruma ya karttaki bir bataryadır ya da elektrik kesildiğinde önbelleği bir kondansatörün gücüyle flash belleğe kopyalayan bir modüldür.
Örnekteki muhasebeci siparişi önce cebindeki not kağıdına yazar ve çaycıya hemen “tamam” der. Deftere sonra, sakin bir anda geçirir. Not kağıdı ışıklar sönünce kaybolabilecek bir yerdeyse, “tamam” denmiş siparişler defterlere hiç ulaşmaz. Kağıt kilitli ve yanmaz bir çekmecede duruyorsa ışıklar geri geldiğinde muhasebeci kaldığı yerden devam eder.
Microsoft’un Önbellek Koşulları
Önbelleğin ne zaman güvenli olduğunu en açık yazan kaynaklardan biri veritabanı tarafıdır. Microsoft’un SQL Server storage rehberi, write-back önbellekli kartın performansı artırabileceğini yazar ve üç koşul koyar:
- Önbellek korunur: bataryalı önbellek ya da kalıcı bellek, örneğin kondansatörle korunan flash.
- Kart veritabanı için onaylıdır: üretici kartı kritik veri taşıyan işlem veritabanları için onaylamıştır.
- Koruma her arızayı kapsar: yalnız elektrik kesintisini değil, sıfırlama ve donanım arızasını da.
Aynı rehber dış bir UPS’e tek başına güvenilmemesini ister, çünkü firmware hatası ya da donanım arızası da önbelleği kaybettirebilir. Önbellek bataryalı ya da kalıcı değilse, rehberin önerisi veritabanı disklerinde yazma önbelleğinin kapatılmasıdır.
Kartın Bağımlılığı: Dizinin Bilgisi Kimin Biçiminde?
Kart, hangi diskin hangi dizide olduğunu, stripe düzenini ve parity yerleşimini disklere kendi biçiminde yazar. Kart arızalandığında veri disklerde durur, ama o biçimi okuyabilen bir kart olmadan dizi açılmaz. Hangi kartın yerine geçebileceği, aynı modelin mi yoksa aynı ailenin mi gerektiği, kurulumdan önce üreticinin belgesinden okunur. Sunucuda tek bir kart varsa, o kart dizinin tek nokta arızasıdır.
Örnekteki muhasebeci defterleri kendi kısaltmalarıyla tutar. Muhasebeci işi bırakırsa defterler rafta durur, ama içini ancak aynı kısaltmaları bilen biri okur. Çaycı bu yüzden yerine kimin geçebileceğini muhasebeciyi işe alırken sorar, çünkü muhasebeci gittikten sonra soracak kimse kalmaz.
Yazılım RAID Nedir? Hesabı İşletim Sistemi Yapar
Yazılım RAID’de diskler sunucuya RAID işlevi olmayan bir bağlantı üzerinden takılır ve işletim sistemi her diski ayrı ayrı görür. Diziyi işletim sistemi kurar. Parity ve aynalama hesabını sunucunun kendi işlemcisi yapar. Linux’ta bu iş çekirdeğin md sürücüsündedir, Windows Server’da Storage Spaces’tedir.
Yazılım RAID’in getirdiği iki şey vardır:
- Kart bağımlılığı yoktur. Dizinin bilgisi disklere işletim sisteminin açık biçiminde yazılır. Linux’un md dizisi, diskleri başka bir Linux sunucuya taktığınızda o sunucuda da açılabilir.
- İzleme işletim sistemindedir. Dizinin durumu, rebuild’in ilerlemesi ve arızalı disk işletim sisteminin kendi araçlarıyla okunur ve izleme sistemine bağlanır.
İzlemenin işletim sisteminde olması, uyarının yolunu kurmanın da yöneticiye kaldığı anlamına gelir. Lab’daki Ubuntu 26.04 sunucusunda mdadm’ın izleme servisi dizi kurulduktan sonra açılışta kendiliğinden çalışıyordu ve olayları e-postayla root hesabına göndermeye ayarlıydı (MAILADDR root). Bir diski arızalı işaretlediğimde servis olayı log’a yazdı, ama sunucuda e-postayı teslim edecek bir posta programı yoktu. E-posta gitmedi ve bunu yalnız log’daki sh: 1: /usr/sbin/sendmail: not found satırı söyledi.
Olay log’a arızadan yaklaşık bir dakika sonra düştü, yedek diskle başlayan rebuild o sırada çoktan bitmişti. Sunucuya yerel bir posta programı kurduğumda mdadm’ın test iletisi (mdadm --monitor --scan --oneshot --test) root hesabının posta kutusuna ulaştı. mdadm’ın belgesi bu seçeneği uyarıların gerçekten ulaştığını sınamak için tanımlar. Yazılım RAID kurulan bir sunucuda uyarının yolu bu yüzden kurulumla birlikte sınanır.
Bedeli de iki taneydir:
- Hesap sunucunun işlemcisindedir. Aynada bu hesap kopyalamadan ibarettir, parity’de ise her yazma bir XOR hesabı ister.
- Korumalı yazma önbelleği yoktur. Küçük yazmalar disklerin hızında biter. Elektrik kesintisinde parity dizisi, kart önbelleğinin vereceği korumadan yoksundur.
Örnekteki çaycı defterleri kendisi tutar. Toplamları çay demlenirken hesaplar ve defterleri herkesin okuyabileceği düz bir yazıyla doldurur. Çaycı bir gün gitse de yerine gelen herkes defterleri açıp okuyabilir. Karşılığında çaycı kalabalık saatte hem çay demler hem hesap yapar.
Parity Dizisinde Elektrik Kesintisi
Kart önbelleğinin karşıladığı risklerden biri, parity dizisinde veri ile parity’nin ayrı anlarda yazılmasıdır. Elektrik bu iki yazmanın arasında kesilirse stripe tutarsız kalır. md(4), degraded bir RAID 5 ya da RAID 6 dizisinin kirli kapanmadan sonra fark edilmeden bozulmuş veri taşıyabileceğini ve md’nin böyle bir diziyi elle müdahale olmadan başlatmadığını yazar. Ayrıntısını RAID 5 ve RAID 6 farkı yazımızın kirli kapanma bölümünde anlattık. Yazılım RAID’li parity dizisinde bu yüzden UPS ve düzgün kapanma, kart önbelleğinin yerini tutan önlemdir.
Firmware RAID: Anakarttaki RAID Aslında Yazılımdır
Birçok anakart ve bazı sunucular RAID özelliğiyle gelir ve dizi açılıştaki bir kurulum ekranından tanımlanır. Bu düzene firmware RAID ya da BIOS RAID denir. Görünüşü donanım RAID’e benzer, ama hesabı yapan ayrı bir işlemci yoktur. Açılış yazılımı yalnız diziyi tanımlar ve sistemin o diziden açılmasını sağlar. İşletim sistemi açıldıktan sonra parity ve aynalama hesabını işletim sistemindeki sürücü yapar.
Linux’ta bu diziler md sürücüsüyle çalışır. md(4), dizinin bilgisinin çekirdek dışında, kullanıcı alanındaki bir programla yönetildiği dizileri desteklediğini yazar. Linux’un RAID aracının belgesi de anakartların açılış yazılımının kullandığı bilgi biçimlerini ayrıca sayar. Yani firmware RAID’de hesabı yine işletim sistemi yapar, kart yalnız dizinin bilgisini kendi biçiminde tutar.
Örnekteki binada kapıda sabah yoklamasını okuyan bir görevli vardır. Hangi defterin hangi rafta durduğunu sabah bir kez söyler ve gider. Gün boyu siparişleri yazan ve toplamları tutan yine çaycıdır. Görevlinin tek katkısı defterlerin sırasını kendi listesinde tutmasıdır, o liste de onun biçimindedir.
Bu düzen yazılım RAID’in işlemci maliyetini taşır, kartın korumalı önbelleğini taşımaz ve üstüne açılış yazılımının bilgi biçimine bağlılık ekler. Sunucuda iki seçenekten biri seçilir: korumalı önbellekli gerçek bir kart ya da işletim sisteminin kendi yazılım RAID’i.
HBA ve Kartın RAID Dışı Modu
HBA (Host Bus Adapter), diskleri sunucuya bağlayan ama RAID yapmayan karttır. Her diski işletim sistemine olduğu gibi gösterir. Pek çok RAID kartı da RAID işlevleri kapatılarak HBA gibi çalıştırılabilir. Bu mod çoğu zaman “IT modu”, “JBOD modu” ya da “HBA modu” adıyla anılır.
Yazılım RAID’in diskleri doğrudan görmesi gerekir. Kart araya girip kendi dizisini kurarsa, yazılım RAID tek bir disk görür ve kendi korumasını kuramaz. Microsoft’un Storage Spaces belgesi bunu şart olarak yazar. RAID işlevi olmayan basit HBA’ları önerir. RAID yetenekli bir kartın RAID dışı modda, bütün RAID işlevleri kapalı çalışmasını ister. Kartın diskleri soyutlamamasını, veriyi önbelleğe almamasını ve bağlı hiçbir aygıtı gizlememesini de ekler.
Bu şart yüzünden aynı diskler üstünde iki RAID katmanı kurulmaz. Kart RAID yapıyorsa işletim sistemi yalnız onun diskini kullanır. İşletim sistemi RAID yapacaksa kart HBA modunda kalır.
Donanım RAID mi, Yazılım RAID mi?
Seçimi iş yükü, işletim sistemi ve sunucunun nasıl izleneceği birlikte belirler. Aşağıdaki eşlemeler bu ölçütlere göre kurulmuştur.
| Senaryo | Uygun yol | Gerekçe |
|---|---|---|
| Veritabanı ya da sık küçük yazan iş yükü, parity dizisi | Korumalı yazma önbellekli RAID kartı | Write-back önbellek küçük yazmayı hızlandırır, batarya ya da flash elektrik kesintisinde korur |
| Linux sunucu, dosya ya da uygulama verisi | Linux md, kart HBA modunda | Kart bağımlılığı yok, diskler başka bir Linux’ta açılır, izleme işletim sisteminde |
| Windows Server dosya sunucusu | Storage Spaces, kart HBA modunda | Microsoft’un şartı, havuz ve izleme Windows’un kendi araçlarında |
| Sunucu korumasız önbellekli bir kartla gelmiş | Kartı HBA moduna alıp yazılım RAID kurmak ya da önbellek koruma modülü eklemek | Korumasız write-back elektrik kesintisinde veri kaybettirir, write-through ise kartın katkısını siler |
| Anakartın BIOS RAID’i | Sunucuda kullanılmaz, yerine işletim sisteminin yazılım RAID’i | Hesap yine işletim sisteminde, üstüne açılış yazılımının biçimine bağlılık |
Kart seçilirse üç şey kurulumdan önce yazılı hale gelir:
- Önbelleğin koruması: kartın write-back önbelleği bataryayla ya da flash modülüyle korunur mu?
- Yedek kart: kart arızalanırsa dizinin bilgisini hangi kart okuyabilir?
- Uyarının yolu: disk arızası ve rebuild uyarısı işletim sistemine ya da izleme sistemine nasıl ulaşır?
Bu soruların sunucu alımında nasıl cevaplandığını sunucu ve storage satışı sayfamızda anlattık.
Sonuç: Kartın Değeri Korumalı Önbelleğindedir
Donanım RAID ile yazılım RAID aynı seviyeleri, aynı mantıkla kurar. Kartı değerli yapan korumalı write-back önbelleğidir. Bu önbellek küçük yazmaları hızlandırır ve elektrik kesintisinde “tamam” denmiş veriyi korur. Bu önbellek yoksa kart, yazılım RAID’e bir bağımlılık ekler. Anakarttaki BIOS RAID ise görünüşte donanım, işleyişte yazılımdır.
Girişteki benzetmeye dönersek: muhasebeci RAID kartıdır, kilitli çekmecedeki not kağıdı ise korumalı yazma önbelleğidir. Defterleri kendisi tutan çaycı yazılım RAID’dir. Kapıda sabah yoklamasını okuyup giden görevli firmware RAID’dir. Muhasebeci tutulacaksa üç soru işe alırken sorulur: not kağıdı nerede duruyor, giderse yerine kim gelecek ve bir defter kaybolunca bunu çaycıya kim söyleyecek.
Donanım RAID ve Yazılım RAID Hakkında Sık Sorulan Sorular
BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi
İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.
LinkedInBenzer Makaleler
RAID Nedir? Seviyeleri ve RAID 0, 1, 10 Farkı
RAID nedir, nasıl çalışır? Striping, mirroring ve parity, RAID 0, 1, 5, 6 ve 10 karşılaştırması, rebuild süresi, hot spare ve RAID'in neden yedek olmadığı.
Sunucu Kurulumu: Fiziksel, Sanal ve Raporlu Teslim
Sunucu kurulumu: fiziksel ve sanal sunucu, rol kurulumu, yedekleme ve temel sıkılaştırma. Kurulum yerinde bitiyor, teslim ölçülmüş ve raporlu oluyor.
RAID 5 Nedir? RAID 6 ile Farkı ve Hangisi Seçilmeli
RAID 5 nedir, RAID 6'dan farkı ne? Kapasite, küçük yazma maliyeti, rebuild sırasında korumasız kalmak, okunamayan sektör ve hangi diziye hangisi seçilir.
Grafana Alert: SQL Sorgusuna E-posta Alarmı ve Silence
Grafana alert kurulumu: SMTP, salt okunur MySQL data source, eşik ve pending period, DatasourceError ve silence, lab'da saatle ölçülen bildirimlerle.
Grafana Upgrade: Yedek, 12'den 13'e Geçiş ve Geri Dönüş
Grafana güncellemesi adım adım: grafana.ini, eklenti ve PostgreSQL yedeği, geri yükleme provası, önce eklentiler, 12.4'ten 13.3'e geçiş ve doğru geri dönüş.
Zabbix 8.0 Upgrade: 7.0 LTS'den Yedekli Geçiş
Zabbix 7.0 LTS'den 8.0'a güncelleme adım adım: sürüm notları, veritabanı ve dosya yedeği, geri yükleme provası, depo paketi, otomatik veritabanı yükseltmesi ve kontrol.
Zabbix Health Check: Kuyruk, Poller ve Housekeeper
Zabbix health check lab ölçümüyle: sağlık panosu, queue, poller doluluğu, önbellek ve housekeeper. Agent, poller ve server durunca ne görünür?
Grafana Dashboard Oluşturma: Panel, Değişken ve USE
Grafana dashboard oluşturma: USE yöntemiyle panel seçimi, Zabbix verisiyle değişkenler, tekrarlayan panel, yenileme yükü ve Viewer sınırı, lab ölçümüyle.
Grafana Kurulumu: Ubuntu 26.04'te PostgreSQL ve Apache
Ubuntu 26.04'e Grafana kurulumu: APT deposu, PostgreSQL veritabanı, Apache arkasında /grafana, admin hesabını kapatmak ve sıkılaştırma adım adım.
Grafana Nedir? Ne İşe Yarar, Zabbix'ten Farkı Ne?
Grafana nedir: Zabbix, Prometheus ve veritabanlarındaki veriyi okuyup tek ekranda gösteren açık kaynak araç. Data source, panel, sürüm ve Zabbix farkı.
Grafana Rehberi: Kurulumdan Dashboard'a Adım Adım
Grafana rehberi: kurulumdan Zabbix bağlantısına, dashboard'dan yedeğe altı adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, lab'da hangi yazıda ölçüldü.
Zabbix Grafana Bağlantısı: Eklenti, API Token, Salt Okuma
Zabbix Grafana bağlantısı: eklenti kurulumu, salt okuma Zabbix rolü, API token, Apache'de Authorization başlığı, data source ve ilk Zabbix paneli adım adım.
Zabbix Rehberi: Kurulumdan Alarma Adım Adım İzleme
Zabbix rehberi: kurulumdan agent'a, template'ten alarma ve dashboard'a on üç adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, lab'da hangi yazıda ölçüldü.
SMTP Relay Kurulumu: Postfix ile Google Workspace
SMTP relay kurulumu: Postfix'i Google Workspace'in smtp-relay.gmail.com hizmetine TLS ve SMTP AUTH ile bağladım, Zabbix alarmını eskalasyon grubuna yolladım.
Zabbix Dashboard: Widget, Network Map ve NOC Ekranı
Zabbix dashboard tasarımı: hangi widget neyi söyler, network map, Host navigator ile ayrıntı sayfası, slideshow ve kiosk, arıza anında ölçülen gecikmeler.
Zabbix Proxy: Şube İzleme, Kurulum ve Hat Kopukluğu
Zabbix proxy kurulumu: şubede ne zaman gerekir, aktif proxy, PSK ve agent ayarı, hat koptuğunda ölçülen davranış: yerel tampon, geç gelen veri ve alarm.
Zabbix Template ile Sunucu İzleme: CPU, RAM, Disk ve Servis
Zabbix template ile Windows ve Linux sunucuda CPU, RAM, disk ve servis izleme: makroyla eşik, disk keşfi ve trigger'ın açılma süresi lab ölçümüyle anlatılıyor.
Zabbix Trigger ve Alarm: E-posta, Eskalasyon ve Bakım
Zabbix trigger ve alarm ayarı: e-posta bildirimi, eskalasyon, acknowledge, histerezis ve bakım penceresi, lab'da ölçülen saatleriyle adım adım anlatılıyor.
Network İzleme Hizmeti: Sunucu, Hat ve Ağ Cihazları
Network izleme hizmeti: sunucu, internet hattı, switch ve firewall dakika dakika izlenir, alarm geldiğinde aynı ekip müdahale eder. Kapsam, süreç ve fiyat.
Zabbix Agent 2 Kurulumu: GPO, Autoregistration ve PSK
Zabbix Agent 2 kurulumu: Windows'a GPO betiğiyle toplu dağıtım, Linux'a apt, PSK'lı autoregistration ve lab'da ölçülen tuzaklar adım adım anlatılıyor.
Zabbix Kurulumu: Ubuntu 26.04'te 8.0 LTS ve PostgreSQL
Ubuntu 26.04'e Zabbix 8.0 LTS kurulumu: neden Zabbix deposu, PostgreSQL şeması, Apache hatası, web sihirbazı, Admin hesabını kapatmak ve ufw adım adım.
Zabbix Nedir? Nasıl Çalışır, PRTG'den Farkı Ne?
Zabbix nedir: ölçüm toplayan, eşik aşılınca sorun açıp bildiren açık kaynak izleme yazılımı. Server, agent ve trigger mantığı, PRTG ve Nagios ile farkı.
apt Nedir? Linux Paket Yönetimi: apt, dpkg ve Depo
apt nedir, Ubuntu'da paket nasıl kurulur ve kaldırılır? Depo ve imza anahtarı, apt ile dpkg farkı, apt remove'un metapaketi silmesi, upgrade ile full-upgrade, kurulum geçmişi.
chmod ve Linux Dosya İzinleri: 777 Neden Yanlış?
chmod, chown ve umask ile Linux dosya izinleri: rwx nasıl okunur, paylaşılan klasör setgid 2770 ile nasıl kurulur, chmod 777 neden dosyayı silinebilir bırakır?
Crontab Nedir? Linux'ta cron ile Zamanlanmış Görev
Crontab nedir, cron görevi nasıl yazılır? Beş zaman alanı, crontab -e, -l, -r, cron logu, cron ortamı ve görevin elle çalışıp cron'da çalışmamasının iki ölçülmüş sebebi.
IIS Application Pool Nedir? Kimlik, İzin ve 503 Hatası
IIS application pool nedir, siteyi neden ayırır ve hangi kimlikle çalışır? 401.3 izin hatası, IUSR ve havuz kimliği farkı, 503 ve fabrika ayarları lab'da ölçüldü.
IIS SSL Sertifikası: HTTPS Binding, SAN ve SNI
IIS'te HTTPS nasıl açılır? İç CA'dan SAN'lı sertifika certreq ile alınır, 443 binding'e bağlanır, SNI ile iki site ayrılır. Windows Server 2025'te ölçüldü.
journalctl ile Linux Log Okuma: Filtre ve Kalıcı Log
journalctl kullanımı: servis, zaman ve öncelik süzgeci, önceki açılışın logu (-b -1), kalıcı journal ayarı, disk sınırı ve /var/log/syslog ile ilişkisi, ölçümlerle.
Linux Disk Yönetimi: lsblk, df, LVM ve Disk Büyütme
Linux'ta disk yönetimi: lsblk, df ve du ile doluluk, LVM ile PV, VG ve LV, mkfs, fstab'a UUID ile bağlama, lvextend ile büyütme ve -r unutulunca olan, ölçümlerle.
Linux Dizin Yapısı: /etc, /var, /proc Ne İşe Yarar?
Linux dizin yapısı ve dosya sistemi: kök dizindeki klasörler ne tutar, /etc yapılandırması, /var/log, /proc ve /dev neden dosyadır, disk ağaca nasıl bağlanır?
Linux İşletim Sistemi Nedir? Sunucu Yönetimi Haritası
Linux nedir, kernel ile dağıtım farkı ne? Linux sunucu yönetiminin haritası: SSH, komutlar, /etc, izinler, systemd, journal, cron, disk, ağ ve apt ile bakım.
Linux Komutları: Sistem Yöneticisinin Temel Komut Listesi
Linux komutları açılımlarıyla: systemctl, chmod, ls -lh ne demek? Dosya, arama, süreç, ağ, servis, yetki ve disk komutları gerçek çıktılarıyla.
Linux Kullanıcı Yönetimi: useradd, Gruplar ve Parola
Linux'ta kullanıcı ekleme, gruba alma, parola, kilitleme ve silme: useradd, usermod -aG tuzağı, /etc/shadow, chage, nologin ve userdel -r, ölçümlerle.
sudo Nedir? sudoers ile Linux'ta Yetki Vermek
sudo nedir, sudoers nasıl okunur, visudo ile nasıl düzenlenir? Tek komutluk yetki, sudo -i ile -s farkı, parola önbelleği ve auth.log kayıtları, ölçümlerle.
systemd Nedir? systemctl ile Linux Servis Yönetimi
systemd nedir, systemctl ile servis nasıl yönetilir? Unit dosyası, enable ile start farkı, çöken servisin Restart ile geri gelmesi, override ve timer, ölçümlerle.
Ubuntu Statik IP: Netplan ile Ağ Yapılandırması
Ubuntu'da netplan ile statik IP nasıl verilir? YAML dosyası, dosya izni, netplan try ile geri alma, netplan apply, girinti hatası ve cloud-init, ölçümlerle.
Ubuntu Sürüm Yükseltme: 24.04'ten 26.04'e do-release-upgrade
Ubuntu sürüm yükseltme adım adım: 24.04'ten 26.04 LTS'e ön kontrol, snapshot, do-release-upgrade soruları, kaldırılan PHP'nin açtığı açık ve geri dönüş.
Event Viewer Nedir? Windows Log'larını Okumak ve Süzmek
Event Viewer (Olay Görüntüleyicisi) nedir? Log kanalları, Kernel-Power 41, Filter Current Log, Custom View, Get-WinEvent ve doğru log boyutu, lab ölçümüyle.
gpedit.msc: Local Group Policy Editor ve Domain GPO Önceliği
gpedit.msc ile yerel policy yazmak, Registry.pol dosyası ve domain GPO ile çakışınca hangisinin kazandığı: Windows 11 Pro'da gpresult ve reg query ile ölçüldü.
MMC Nedir? .msc Konsolları ve Snap-in Mantığı
MMC nedir, snap-in ne işe yarar, .msc dosyasında ne var? Kendi konsolunuzu kurmak, uzak bilgisayara bağlamak ve user mode ile ekibe vermek, lab ölçümüyle.
Performance Monitor ve Resmon: Windows'ta Darboğaz Bulmak
Performance Monitor ve Resource Monitor ile Windows'ta darboğaz bulmak: süreç süzme, sayaç, logman ile Data Collector Set, Reliability Monitor ve eşikler.
PowerShell Nedir? Windows'u Komutla Yönetmenin Temeli
PowerShell nedir, cmdlet ve pipeline nasıl çalışır? Execution policy hatası, Get-Help, ADAC'ın yazdığı komut ve uzak komut Windows 11 ve Server'da ölçüldü.
Task Manager (Görev Yöneticisi): Süreç, PID ve Başlangıç
Task Manager (Görev Yöneticisi) nasıl kullanılır? CPU'yu dolduran süreci ve PID'ini bulmak, başlangıç programını kapatmak, End task ve Get-Process, ölçümle.
Windows Ağ Ayarları: ncpa.cpl, IPv4 ve DNS
Windows ağ ayarları ncpa.cpl ile nasıl yapılır? IPv4 adresi, DNS sunucusu sırası, interface metric, Settings farkı ve ipconfig ile PowerShell karşılığı.
Windows İşletim Sistemi Yönetimi: Konsollar ve Araçlar
Windows işletim sistemi nasıl yönetilir? Run komutları, PowerShell, registry, Local GPO, Görev Yöneticisi, servisler, disk ve ağ ayarları tek haritada.
Windows Registry Nedir? Hive, Anahtar ve Güvenli Düzenleme
Windows registry (kayıt defteri) nedir? Hive dosyaları, anahtar ve değer türleri, reg export ile yedek, Group Policy'nin yazdığı anahtar ve güvenli düzenleme.
İşletim Sistemi Nedir? Sistem Yöneticisinin Gözünden
İşletim sistemi nedir, kernel, süreç, servis, dosya sistemi ve izin modeli nasıl çalışır? Windows ve Linux'u yöneten sistem yöneticisinin bilmesi gerekenler.
Win + R Çalıştır Komutları: msc, cpl ve ms-settings Listesi
Win + R ile açılan Çalıştır kutusunun msc, cpl, ms-settings ve exe komutları: hangisi neyi açar, yönetici olarak nasıl açılır, ClickFix'e karşı ne yapılır.
Domain Controller Yükseltme: Windows Server 2025'e Geçiş
Domain controller yükseltme yanına yeni DC ekleyerek yapılır: Windows Server 2025 DC ekleme, adprep, FSMO devri, demote, DNS kalıntıları ve functional level.
Active Directory Audit Policy: Olay Kayıtlarını Açmak
Active Directory audit policy fabrika ayarında yanlış parolayı DC'ye yazmaz. Önerilen alt kategoriler, GPO ile uygulamak, 4771, 4740 ve 4625'i okumak.
Active Directory Delegation: Helpdesk'e Yetki Devri
Active Directory delegation ile Domain Admins vermeden yetki devri: Delegation of Control Wizard, rol grubu, dsacls, Effective Access ve devri geri almak.
Active Directory İsimlendirme Standardı: PC, Grup ve GPO
Active Directory isimlendirme standardı: bilgisayar, sunucu, kullanıcı, grup, GPO, OU ve yazıcı için kalıp, kod tablosu ve lab'da ölçülen yeniden adlandırma.
Active Directory Nasıl Kullanılır? ADUC ile Günlük Yönetim
Active Directory kullanımı ADUC ile: kullanıcı açma, şablondan kopyalama, parola sıfırlama, kilidin kaynağı, hesabı kapatma, geri alma ve helpdesk'in RSAT'ı.
Active Directory Password Policy: Parola ve Hesap Kilitleme
Active Directory password policy: parola kuralı, hesap kilitleme ve Fine-Grained Password Policy. NIST'in önerisi ve Windows Server 2025 lab'ında ölçülenler.
Active Directory Sağlık Kontrolü: dcdiag ve repadmin
Active Directory sağlık kontrolü dcdiag ve repadmin ile: hangi test neye bakar, kapalı DC çıktıda nasıl görünür, SYSVOL ve saat kontrolü, günlük betik.
Active Directory Sites and Services: Site ve Replikasyon
Active Directory Sites and Services ile site, subnet ve site link tanımlamak: şubedeki istemci hangi DC'ye gider, şubeler arası kopyalama ne zaman olur?
Active Directory Tier Modeli: Yönetici Hesaplarını Ayırmak
Active Directory tier modeli: Tier 0, 1 ve 2, ayrı yönetici hesapları, oturum yasağı GPO'ları ve acil durum hesabı. Windows Server 2025 lab'ında ölçüldü.
Active Directory Yedekleme: System State ve Geri Yükleme
Active Directory yedekleme Windows Server Backup ile: System State, DSRM'de geri yükleme, authoritative restore ve snapshot'ın neden yedek olmadığı.
Authentication Policy Silo: Hesabı Makinelere Bağlamak
Authentication policy silo nedir, nasıl kurulur? Kerberos armoring GPO'su, policy, silo, denetimden zorlamaya ve bayat makine bileti tuzağı lab'da ölçüldü.
gMSA Nedir? Servis Hesabı Parolasını AD'ye Bırakmak
gMSA nedir, nasıl kurulur? KDS root key, izin grubu, servis ve görevde kullanım, authentication policy. Parolayı kimin okuduğu Windows Server 2025 lab'ında ölçüldü.
Jump Server Nedir? Windows'ta Kurulum ve Kullanım
Jump server nedir, Windows Server 2025'te nasıl kurulur ve kullanılır? Yönetim RDP'sini tek kapıya toplayıp sunucuları ona kilitlemek, lab ölçümleriyle.
krbtgt Parola Sıfırlama: Ne Zaman, Nasıl Yapılır?
krbtgt parolası neden iki kez ve arada beklenerek sıfırlanır? Rutin rotasyon ile ele geçirme sonrası sıfırlamanın farkı ve adımları, lab ölçümleriyle.
LDAP Signing ve Channel Binding: DC'de Zorunlu Kılmak
LDAP signing ve channel binding nedir, DC'de nasıl zorunlu kılınır? Windows Server 2025'in fabrika ayarı, olay 2889 ile izleme ve lab'da ölçülen bind sonuçları.
NTLM Nedir? Kerberos'tan Farkı, NTLM'i Kapatmak
NTLM nedir, Kerberos varken neden hala çalışır? Challenge-response, NTLMv1'in sonu, event log'dan NTLM'i bulmak ve Restrict NTLM ile sunucu sunucu kapatmak.
Protected Users Grubu: Ayrıcalıklı Hesaplara Ek Koruma
Protected Users grubu ne yapar? NTLM'in reddi, dört saatlik TGT, kapanan delegation ve ağsız oturum, Windows Server 2025 lab'ında önce ve sonra ölçüldü.
Windows Defender Firewall: Profiller, Kurallar ve GPO
Windows Defender Firewall nasıl çalışır? Domain, Private ve Public profiller, kuralların öncelik sırası, kuralı GPO ile dağıtmak, kapsam ve firewall log'u.
LAPS Kurulumu: Windows LAPS ile Yerel Yönetici Parolası
Windows Server 2025'te LAPS kurulumu: şema, izinler, GPO, şifreli parola, ADUC LAPS sekmesi ve lokasyona göre helpdesk okuması. Lab domain'inde ölçüldü.
Linux TFTP Sunucusu Kurulumu: tftpd-hpa Adım Adım
Ubuntu'da tftpd-hpa ile TFTP sunucusu kurulumu: --create, --secure ve --umask, dinlenen adres ve varsayılan kurulumun ilk yedeği neden almadığı, lab'da ölçüldü.
Windows Server NPS Kurulumu: RADIUS Sunucusu Adım Adım
Windows Server NPS kurulumu: rolü eklemek, Active Directory'ye kaydetmek, RADIUS istemcisi ve network policy tanımlamak, 6272 ve 6273 kayıtlarıyla doğrulamak.
fail2ban Kurulumu ve Yapılandırması (Ubuntu 24.04)
Ubuntu 24.04'te fail2ban kurulumu, jail.local ve nftables ayarları. maxretry 5 iken ban neden üçüncü denemede düşüyor? Laboratuvarda ölçtüm, çıktılarıyla.
Kurumsal Yedekleme Programı: Veeam Lisansı ve Kurulumu
Kurumsal yedekleme programı seçimi, Veeam lisans tedariki, kurulumu ve yapılandırması. Ücretsiz sürüm ne zaman yeter, lisans neyi sayar, kurulum nasıl yapılır?
Microsoft 365 Kurulumu ve Geçişi: E-posta, Kimlik, Güvenlik
Microsoft 365 kurulumu ve geçişi: tenant ve alan adı kurulumu, eski e-postanın kesintisiz taşınması, Active Directory senkronizasyonu ve MFA yapılandırması.
Microsoft Lisanslama: Windows Server, CAL ve Microsoft 365
Microsoft lisanslama: mevcut lisans analizi, Windows Server çekirdek ve CAL hesabı, doğru Microsoft 365 planı, lisans tedariki ve yenileme takibi.
Sunucu ve Kabinet Taşıma: Veri Merkezi Geçişi Planı
Sunucu ve kabinet taşıma: keşif ve kesinti planı, fiziksel söküm ve montaj, yeni tesiste ağ ve ISP geçişi, sistemlerin doğrulanması ve raporlu teslim.
Sunucu ve Storage Satışı: Kapasite, Tedarik, Kurulum
Sunucu ve storage satışı: iş yüküne göre kapasite analizi, rack ve tower sunucu, NAS ve SAN tedariki, kurulum ve garanti süresini izleyen yenileme planı.
Dosya Sunucusu ve NAS Kurulumu: Yetki Matrisi ve Güvenlik
Dosya sunucusu ve NAS kurulumu: departman bazlı yetki matrisi, fidyeye karşı sürüm koruması, dosya erişim kaydı ve eski sunucudan izinleriyle veri taşıma.
Sanallaştırma Kurulumu ve Geçişi: Proxmox, Hyper-V, VMware
Sanallaştırma kurulumu ve geçişi: Proxmox, Hyper-V ya da VMware kurulumu, cluster, yedekleme sunucusu ve sanal sunucuların planlı pencerede taşınması.
Active Directory Kurulum Hizmeti: Domain Altyapısı
Kurumsal domain altyapısı kurulumu: domain adı, DC sayısı, OU ve GPO temelinin doğru kurulması, mevcut yapıdan geçiş ve devir. Anahtar teslim kuruyoruz.
Veri Yedekleme Hizmeti: Kurulum, Geri Dönüş Testi ve İzleme
Veri yedekleme hizmeti: yedekleme sunucusu, kopya ve retention policy, geri dönüş testi ve teslim sonrası izleme. Yedeği yedek yapan şey testtir.
Syslog Sunucusu Kurulumu: Ubuntu'da Merkezi Log
Ubuntu 24.04'te rsyslog ile merkezi syslog sunucusu kurulumu: imudp, 514 portu, gönderen başına ayırma, switch bağlama ve disk planı. Lab ölçümüyle.
Cacti Kurulumu: Ubuntu'da SNMP ile Ağ İzleme
Ubuntu 26.04'te Cacti 1.2.31 kurulumu: depo paketi neden yamasız, web sihirbazı, SNMPv3 ile cihaz ekleme, trafik grafiği ve sıkılaştırma adım adım.
RSAT Kurulumu: Windows 11'de GPMC ve ADUC Konsolları
RSAT kurulumu: Windows 10, 11 ve Windows Server'da uzaktan sunucu yönetim araçları, GPMC ve ADUC konsolları, nereden çalıştırılacağı ve neyi yönettiği.
Samba AD DC Kurulumu: Linux'ta Domain Controller
Samba AD DC kurulumu: Ubuntu 24.04'te samba-tool domain provision, iç DNS kararı, Kerberos doğrulaması ve kurulum öncesi/sonrası ölçülmüş port tablosu.
IIS Nedir? Windows Web Sunucusu: Kurulum ve HTTPS
IIS nedir, kurumda neden karşınıza çıkar ve nasıl kurulur? Windows Server 2025'te ölçülmüş kurulum, güvenlik duvarı, site, Windows Authentication ve HTTPS.
Active Directory Certificate Services (AD CS) Kurulumu
Active Directory Certificate Services kurulumu adım adım: Enterprise Root CA yapılandırması, geri alınamayan kararlar, AIA/CDP ayarı ve kurulum doğrulaması.
FreeRADIUS Kurulumu: Ubuntu'da Adım Adım
Ubuntu üzerinde FreeRADIUS ile adım adım kurulum: paket kurulumu, istemci ve kullanıcı tanımı, radtest ile doğrulama ve paket düzeyinde yakalama.
Linux NTP Sunucusu Kurulumu: chrony ile İç Saat Kaynağı
Linux NTP sunucusu kurulumu: Ubuntu'da chrony yapılandırması, allow ile istemci ağı, doğrulama ve izleme. Platform kararı ve Stratum 1 için GPS/PPS.
Ubuntu Server Kurulumu: 26.04 LTS Adım Adım Rehber
Ubuntu Server 26.04 LTS kurulumu adım adım: sürüm seçimi, statik IP, LVM disk düzeni, OpenSSH, Windows'tan ilk bağlantı ve kurulum sonrası kontroller.
Ubuntu Server: LTS, Sıkılaştırma ve Dağıtım Seçimi
Kurumsal Ubuntu Server rehberi: dağıtım karşılaştırması, LTS ve Ubuntu Pro destek takvimi, paket yönetimi, sıkılaştırma ve Active Directory entegrasyonu.
Windows Server 2025: Roller ve Lisanslama
Windows Server sürümleri, çekirdek bazlı lisanslama ve CAL modeli, sunucu rolleri ve destek yaşam döngüsü: hangisini ne zaman kuracağınızın kurumsal rehberi.
Domain'e Bilgisayar Ekleme: Adımlar, Ön Koşullar ve Hatalar
Windows 11 bilgisayarı ve sunucuyu domain'e ekleme: DNS, saat ve ad ön koşulları, nesneyi önceden açma, Add-Computer ve lab'da ölçülen katılım hataları.
Windows Server DHCP Kurulumu: Scope, Rezervasyon, Failover
Windows Server DHCP kurulumu: scope, exclusion, rezervasyon ve failover. Lab'da ölçtük: sunucu seçenekleri partnere gitmez, yedek kendiliğinden devralmaz.
Kurumsal Veri Yedekleme ve Felaket Kurtarma Çözümleri
Kurumsal veri yedekleme ve felaket kurtarma: 3-2-1-1-0 kuralı, RTO/RPO hedefleri, immutable storage ve düzenli geri yükleme testiyle yedekleme çözümleri.
Active Directory Güvenlik Sıkılaştırması Rehberi
Active Directory güvenlik sıkılaştırması adım adım: Tier modeli, jump server, LAPS, gMSA, Protected Users, NTLM, LDAP signing, denetim ve krbtgt, lab ölçümleriyle.
Active Directory Kullanıcı, Grup ve OU Yönetimi (AGDLP)
Active Directory OU tasarımı Tier modeliyle, kullanıcı ve grup açmak, AGDLP ile dosya izni: lab'da ölçülen varsayılanlar ve yanıltıcı hatalar.
Active Directory GPO Yönetimi: Group Policy Rehberi
Active Directory'de GPO oluşturma, OU'ya linkleme, LSDOU sırası, Enforced ve Block Inheritance. gpupdate ve gpresult ile Windows Server 2025 lab'ında ölçüldü.
Active Directory DNS Yapılandırması: Forwarder ve Zone
Active Directory DNS yapılandırması: forwarder, reverse zone ve PTR, conditional forwarder, split-brain DNS ve scavenging, Windows Server 2025 lab'ında ölçüldü.
Microsoft Entra ID Connect Kurulumu: AD'yi Buluta Bağlama
Microsoft Entra ID Connect kurulumu, UPN senkronizasyonu ve Seamless SSO yapılandırması. Active Directory kullanıcılarını Microsoft 365'e tek kimlikle bağlayan adım adım rehber.
Active Directory UPN Suffix Yapılandırması
Active Directory'de alternatif UPN suffix ekleme, kullanıcı UPN'ini tek tek ya da PowerShell ile toplu değiştirme. Eski UPN'in hala çalıştığı lab'da ölçüldü.
Active Directory Kurulumu: Windows Server 2025'te İlk DC
Windows Server 2025'te Active Directory kurulumu: domain adı, DC promotion, DNS ve saat, dcdiag, Recycle Bin ve ikinci DC. Her adım lab'da ölçüldü.
Active Directory Rehberi: Mimari, Kurulum ve Yönetim
Active Directory nedir, nasıl kurulur ve yönetilir? Sunucudan güvenliğe on dokuz adımlık kontrol listesi, her adım lab'da ölçülen kendi yazısına bağlı.
Windows Server 2025 Kurulum Rehberi: Adım Adım
Windows Server 2025 kurulumu adım adım: sürüm ve evaluation seçimi, kurulum ekranları, sabit IP, ad, saat dilimi, güncelleme, yerleşik hesap ve RDP güvenliği.
Hypervisor Nedir? Sanallaştırma Katmanı Nasıl Çalışır
Hypervisor bir işletim sistemine sahte donanım sunar. Tip 1 ve Tip 2 farkı, vCPU ve RAM overcommit, snapshot ile yedek ayrımı ve doğru boyutlandırma.
Veri Merkezi Migration: Taşıma Planı ve Kesinti Penceresi
Veri merkezi taşıma nasıl planlanır: envanter ve bağımlılık analizi, kesinti penceresi, her adım için geri dönüş planı ve taşıma gecesinde doğrulama sırası.
Ücretsiz Değerlendirme
Yeni sunucuda RAID kartı mı, yazılım RAID mi? İş yükünüze ve işletim sisteminize göre birlikte seçelim.
İçindekiler
Ana Hizmet
BT Sistem Yönetimi