BT Sistem Yönetimi

Performance Monitor ve Resmon: Windows'ta Darboğaz Bulmak

Performance Monitor ve Resource Monitor ile Windows'ta darboğaz bulmak: süreç süzme, sayaç, logman ile Data Collector Set, Reliability Monitor ve eşikler.

İlker Pehlivan

Performance Monitor (Performans İzleyicisi, perfmon), Windows’un performans sayaçlarını canlı grafikte gösteren ve Data Collector Set ile bir dosyaya kaydeden bir MMC aracıdır. Resource Monitor (Kaynak İzleyicisi, resmon) hangi sürecin işlemciyi, belleği, diski ve ağı kullandığını süreç süreç listeler. Darboğaz, bilgisayarı yavaşlatan ve kapasitesinin sınırına dayanmış kaynaktır. Resource Monitor onu şu anda, Performance Monitor saatler boyunca arar.

Bu yazı Windows serisinin çalışan sistem grubundadır. Süreçlerin kısa listesini Görev Yöneticisi yazısı, log’ları Event Viewer yazısı anlatır. Windows’u yöneten araçların haritası Windows işletim sistemi yönetimi yazısında. Burada iki izleme aracı ve bir yardımcı var: Reliability Monitor (Güvenilirlik İzleyicisi), yani bilgisayarın gün gün hata geçmişi. Kaydı hemen kurmak isterseniz Data Collector Set bölümüne geçin.

Serinin benzetmesinde Windows bir belediyedir. Bu yazının sahnesi belediyenin hizmet salonu. Salon yavaşladığında iki türlü bakılır. Salonun ortasında durup o anda hangi vatandaşın hangi gişede olduğunu görürsünüz ya da bir sayım memuru gün boyu belirli aralıklarla her gişenin önündeki kuyruğu bir sayım cetveline yazar. Resource Monitor ilk bakıştır, Performance Monitor cetveldir. Darboğaz da önünde kuyruk biriken gişedir.

Performance Monitor benzetmesi: belediyenin hizmet salonunda kafesli gişeler, gişelerden birinin önünde dört kişilik bir kuyruk, sağda elindeki deftere sayım işareti yazan memur, solda duvarda birkaç günü işaretli bir takvim
Kuyruğun biriktiği gişe darboğazdır. Sağdaki sayım memuru kuyruğu gün boyu cetveline yazar, Performance Monitor'ün kaydı da bu cetveldir. Duvardaki takvimde işaretli günler hizmetin aksadığı günlerdir, Windows'ta bu takvimin adı Reliability Monitor.

Ölçümler 1.280 MB bellekli bir Windows 11 Pro sanal makinede, istemci yöneticisi hesabı t2.ilker.pehlivan ile alındı. Makinenin adı ekranlarda ANKMUH01, domain controller’ın adı dc01. Yazı, BT sistem yönetimi hizmetimizin Windows yönetimi koluna aittir.

Performance Monitor ve Resource Monitor Nedir? Anlık Bakış ve Kayıt

İki araç aynı veriye farklı zaman ölçeğinde bakar. Windows çalışırken ölçtüğü her değeri bir performance counter (performans sayacı) olarak yayımlar. Microsoft’un performans sorunları rehberine göre her sayacın adı aynı kalıpla kurulur: nesne, instance ve sayaç adı. Instance, nesnenin birden fazla kopyası olduğunda hangisinin ölçüldüğünü söyler: tek bir işlemci, tek bir disk ya da hepsinin toplamı _Total. Örneğin \Processor(_Total)\% Processor Time bütün işlemcilerin toplam meşguliyetidir. Bu yazıdaki üç araç bu sayaçları okur:

  1. Resource Monitor (resmon): şu anı gösterir. Beş sekmesi vardır: Overview, CPU, Memory, Disk ve Network. Microsoft’un Resource Monitor rehberine göre her sekmenin ilk tablosu o kaynağı kullanan süreçlerin tam listesidir ve adı key table’dır.
  2. Performance Monitor (perfmon): canlı grafik ve kayıt. Microsoft onu bir MMC snap-in’i olarak tanımlar, üç düğümü vardır: Performance Monitor canlı grafik, Data Collector Sets belirli bir sürede toplanan veri, Reports toplanan verinin görüntüsü. MMC’nin snap-in mantığı MMC yazısında.
  3. Reliability Monitor (perfmon /rel): geçmişi gösterir. Uygulama hatalarını ve Windows hatalarını gün gün işaretler.

Darboğazı okurken bir ayrımı baştan bilmek gerekir. Microsoft’un rehberi Windows’u iki alana ayırır: user mode’da uygulamalar ve servisler, kernel mode’da işletim sistemi ve sürücüler çalışır. Kernel her araçta tek bir süreç olarak görünür: System. Rehbere göre süreç kimliği (PID) her zaman 4’tür ve bu alan korumalıdır, izleme araçları onun içini ancak kısmen gösterir. Sürücülerin harcadığı işlemci zamanı bu yüzden çoğunlukla System’in hanesinde görünür.

Darboğaz Nasıl Okunmalı? Microsoft’un Sayaç Eşikleri

Doğru okuma şudur: sorun dört kaynağa ayrılır (işlemci, bellek, disk, ağ), her kaynağın birkaç ana sayacı belirli aralıkla kaydedilir ve bir dakikadan uzun süren değer eşikle karşılaştırılır. Kısa sıçrama darboğaz değildir.

Bu düzeni Microsoft’un iki destek makalesi birlikte tarif ediyor:

  1. Troubleshoot performance problems in Windows (Şubat 2026 sürümü): sistemi dört fiziksel kaynağa ayırır, en önemli 18 sayacı sağlıklı, uyarı ve kritik eşikleriyle verir. Kısa sıçramaya izin verir, bir dakika ve daha uzun süren değerin incelenmesini ister.
  2. Troubleshoot issues using Performance Monitor (Şubat 2026 sürümü): işlemci kullanımı sürekli %85’i aşıyorsa sistemin işlemci darboğazında olduğunu söyler. Aralıklı bir sorunda bir iki iş günü süren kayıt önerir.

Birinci makalenin eşiklerinden dört kaynağın ana sayaçları:

KaynakSayaçSağlıklıUyarıKritik
İşlemci\Processor Information(*)\% User Time%50 altı%50-80%80 üstü
İşlemci\Processor Information(*)\% Privileged Time%30 altı%30-50%50 üstü
İşlemci\Processor Information(*)\% Idle Time%20 üstü%10 üstü%10 altı
Bellek\Memory\Available MBytesbelleğin %10’undan fazlası ya da en az 4 GB boş%10 altı%1 altı ya da 500 MB altı
Bellek\Memory\% Committed Bytes In Use%0-50%60-80%80-100
Disk\LogicalDisk(*)\Avg. Disk sec/Read ve Avg. Disk sec/Write15 ms altı25 ms üstü50 ms üstü
Ağ\Network Interface(*)\Bytes Total/secbağlantı hızının %50’si altı%50-80%80 üstü

Ağ satırı bir hesap ister. Microsoft’un notuna göre kartın hızı bit, sayaç bayt cinsindendir, yani 1 Gbit/s’lik bir kart saniyede en çok 125 MB taşır. Disk satırı ise boş alanı değil gecikmeyi ölçer: bir okumanın ya da yazmanın kaç milisaniye sürdüğünü.

İkinci makale işlemci kuyruğuna da bakar. \System\Processor Queue Length işlemci başına iki ve üstündeyse ve işlemci kullanımı yüksekse, işlemciyi tüketen süreç aranır. Örnekteki hizmet salonunda bu sayaç gişenin önündeki kuyruktur. Gişe memurunun meşgul olması tek başına sorun değildir, arkasında bekleyen biriktiğinde darboğaz başlar.

Kaç Sayaç, Hangi Aralıkla?

Microsoft’un rehberi bir sayı verir: dört kaynağa dağılmış en önemli 18 sayaç. Rehberdeki örnek kayıt bundan geniştir, \Memory\* gibi bir nesnenin bütün sayaçlarını toplar. Aralık 15 saniyedir. Gerekçe Performance Monitor’un grafiğidir. Bir grafik en çok 1.000 nokta gösterir ve saniyede bir alınan kayıt bu sınırı 16 dakika 40 saniyede doldurur. Daha uzun kayıtta grafik noktaları birleştirir.

Microsoft 15 saniyelik bu kaydın sisteme etkisini %1’in altında, disk kullanımını en çok 800 MB olarak veriyor. Bilgisayar yeniden başlarsa logman ile kurulan kaydı logman start ile tekrar başlatmak gerekir.

En Sık Yanlış: Anlık Ekrana Bakıp Karar Vermek

Microsoft’un verdiği örnek tanıdık bir durumdur. İşlemci kullanımı bazen açılıştan beş dakika sonra, bazen iki saat sonra yükseliyor, bir düzeni yok. Task Manager açıldığında yük çoktan geçmiştir. Böyle bir sorunda anlık ekran hiçbir şey göstermez, sorunu ancak sürekli çalışan bir kayıt yakalar. Ekrana bakmak ilk teşhis içindir, karar kayıtla verilir.

Resource Monitor ile Anlık Bakış: Süreci İşaretleyip Süzmek

Eşikler kaydı okumak içindir. Ama sorun şu anda yaşanıyorsa önce Resource Monitor açılır, çünkü hangi sürecin neyi kullandığını kayıt kurmadan gösterir. Resource Monitor’u Win + R → resmon açar. UAC onayı sormadan açıldı ve Overview sekmesiyle geldi. Yani bakmak için yükseltilmiş bir oturum gerekmedi.

Overview dört bölümden oluşur ve her bölümün başlığında o kaynağın özeti yazar:

  • CPU: 8% CPU Usage, 100% Maximum Frequency.
  • Disk: 408 KB/sec Disk I/O, 2% Highest Active Time.
  • Network: 0 Kbps Network I/O, 0% Network Utilization.
  • Memory: 7 Hard Faults/sec, 80% Used Physical Memory.

İşlemci listesinin başında perfmon.exe duruyordu, ortalama işlemci kullanımı 5.01 ile. Resource Monitor kendi adıyla değil perfmon.exe olarak çalışır. Microsoft’un perfmon komut belgesi de aynı görünümü perfmon /res ile başlatır. Boşta bir makinede listenin başındaki süreç ölçüm aracının kendisiydi. Ölçmek de kaynak harcar.

Resource Monitor Overview sekmesi: üstte Overview, CPU, Memory, Disk ve Network sekmeleri kırmızı çerçevede, CPU tablosunun ilk satırında perfmon.exe PID 4896 kırmızı çerçevede, altında Disk, Network ve Memory bölümleri, sağda dört kaynak grafiği
Overview dört kaynağın özetidir. Listenin başındaki perfmon.exe, Resource Monitor'un kendisidir.

Örnekteki hizmet salonunda süreci işaretlemek salondaki tek bir vatandaşı gözle izlemektir: hangi gişeye uğradığını, kiminle görüştüğünü görürsünüz, öteki vatandaşlar görüş alanından çekilir. Resource Monitor’da bu işin adı süzmedir:

  1. CPU sekmesindeki Processes tablosunda incelenecek sürecin Image sütunundaki kutusunu işaretleyin. Ben System (PID 4) satırını işaretledim. İşaretli süreç listenin en üstüne çıkar.
  2. Başka bir sekmeye geçin. Süzme bütün sekmelere uygulanır.
  3. Kapalı bir ayrıntı tablosunu başlığındaki oka tıklayarak açın. Süzülmüş tablonun başlığının altında turuncu bir şerit süzgecin adını taşır.
  4. Süzgeci kaldırmak için key table’da Image başlığının yanındaki kutuyu boşaltın.
Resource Monitor CPU sekmesi, Processes tablosu: Image sütununda System satırının kutusu işaretli, System PID 4 NT Kernel and System satırı kırmızı çerçevede, altında kapalı Services, Associated Handles ve Associated Modules tabloları
Kutusu işaretlenen süreç listenin başına çıkar. Bundan sonra öteki sekmelerin ayrıntı tabloları yalnız bu sürecin verisini gösterir.

TCP Connections: Hangi Süreç Hangi Adrese Bağlı?

System işaretliyken Network sekmesine geçtim. Key table, yani Processes with Network Activity listesi, System’i göstermedi. Microsoft’un rehberine göre seçilen süreç o sekmenin kaynağını o anda kullanmıyorsa key table’da görünmez. TCP Connections tablosu ise süreç o anda veri göndermese de açık bağlantıları listeler. Tabloyu açınca turuncu şeritte Filtered by System yazıyordu.

Resource Monitor Network sekmesi: TCP Connections tablosunda turuncu Filtered by System şeridi ve tek satır System, PID 4, Local Port 52936, Remote Port 445, şerit ve satır kırmızı çerçevede, yerel ve uzak adres hücreleri gri bantla gizli
Süzülmüş tabloda System'in tek bağlantısı kaldı: domain controller'a 445 portundan, yani SMB'den. Adresler gri bantla gizli.

Tek satır vardı: System, PID 4, yerel port 52936, uzak port 445. 445 SMB’nin portudur ve uzak adres dc01’in IPv6 adresiydi. İstemcide dc01’deki bir paylaşıma bağlı ağ sürücüsü açıktı. Bağlantının sahibi bir program değil System, yani kernel. Microsoft’un performans rehberi ağ paylaşımına erişimi kernel mode işine örnek olarak sayar.

Süzgeç kalkınca tablo beş satır gösterdi. Aynı listenin komut karşılığı Get-NetTCPConnection’dır. Aşağıdaki satır süreç adını da ekler. Lab hattının genel IPv6 öneki çıktıda <prefix> ile maskelendi:

PowerShell
Get-NetTCPConnection | Where-Object { $_.State -ne 'Listen' } | Select-Object LocalAddress, LocalPort, RemoteAddress, RemotePort, State, OwningProcess, @{n='Surec';e={(Get-Process -Id $_.OwningProcess -ErrorAction SilentlyContinue).ProcessName}} | Format-Table -AutoSize
Çıktı
LocalAddress                           LocalPort RemoteAddress                         RemotePort       State OwningProcess Surec
------------                           --------- -------------                         ----------       ----- ------------- -----
::                                         52911 ::                                             0       Bound          1244 svchost
<prefix>:95d7:7e40:c90d:93f4                 57958 <prefix>:3f8:ba71:bd66:5d9a                  49711    TimeWait             0 Idle
<prefix>:95d7:7e40:c90d:93f4                 57957 <prefix>:3f8:ba71:bd66:5d9a                    135    TimeWait             0 Idle
<prefix>:95d7:7e40:c90d:93f4                 57935 2603:1030:10:12::2fe                         443    TimeWait             0 Idle
<prefix>:95d7:7e40:c90d:93f4                 52936 <prefix>:3f8:ba71:bd66:5d9a                    445 Established             4 System
<prefix>:95d7:7e40:c90d:93f4                 52911 2603:1020:805:3::402                         443 Established          1244 svchost

<prefix>:3f8:ba71:bd66:5d9a adresi dc01’indir. Çıktıdan üç şey okunur:

  1. Süren iki bağlantı (Established): System’in dc01’e 445 bağlantısı ve bir svchost sürecinin internetteki bir adrese 443 bağlantısı.
  2. Kapanmış bağlantılar (TimeWait): sahip sütunu 0 ve Idle gösterir. Resource Monitor aynı türden satırları süreç adı yerine - ile ve gri yazıyla gösterdi.
  3. dc01’e kapanmış iki bağlantı daha: biri 135’e, yani RPC’nin endpoint mapper portuna, biri yüksek bir porta.

Listede 389 yoktu. İstemcinin Kerberos bilet listesinde ldap/dc01.ad.sistemkusu.com bileti duruyordu, ama domain controller’a açık bir LDAP bağlantısı yoktu. TCP Connections yalnız o anı gösterir, kısa ömürlü bir bağlantıyı görmek için tablo o anda açık olmalıdır.

Performance Monitor’da Canlı Sayaç: % Processor Time

Resource Monitor yalnız şu anı gösterir. Sorun on dakika sonra geliyorsa ölçüm bir grafiğe, oradan bir kayda dönüşmelidir. Performance Monitor’u Win + R → perfmon açar. UAC onayı sormadan açıldı, ilk ekranda Overview of Performance Monitor başlığı ve bilgisayarın bellek, ağ, disk ve işlemci özeti vardı. Canlı grafik için soldaki ağaçta Monitoring Tools → Performance Monitor’ı seçin.

Grafik tek bir sayaçla açıldı. Alttaki listede sayacın kimliği, üstündeki şeritte değerleri yazar:

  1. Counter: % Processor Time. Instance: _Total. Object: Processor Information. Computer: \\ANKMUH01.
  2. Last: son örnek, 7,878.
  3. Average, Minimum, Maximum: grafikteki örneklerin ortalaması, en küçüğü ve en büyüğü: 10,408, 1,286, 23,531.
  4. Duration: grafiğin kapsadığı süre, 1:40.
Performance Monitor penceresi: solda Monitoring Tools altında Performance Monitor seçili, sağda canlı grafik, altta Last 7,878, Average 10,408, Minimum 1,286, Maximum 23,531, Duration 1:40 değer şeridi ve % Processor Time, _Total, Processor Information, \\ANKMUH01 sayaç satırı, ikisi kırmızı çerçevede
Varsayılan grafik tek sayaç taşır: bütün işlemcilerin toplam meşguliyeti. Değer şeridi seçili sayacın özetidir.

Grafik ile değer şeridi her zaman aynı şeyi söylemez. Microsoft’un rehberine göre uzun bir kayıtta grafik noktaları birleştirir ve en uçtaki değer çizgide görünmeyebilir. Bu yüzden grafik Minimum ve Maximum alanlarıyla karşılaştırılarak okunur.

Aynı sayacın komut karşılığı Get-Counter’dır. İki saniye arayla üç örnek istedim:

PowerShell
Get-Counter '\Processor(_Total)\% Processor Time' -SampleInterval 2 -MaxSamples 3
Çıktı
Timestamp                  CounterSamples
---------                  --------------
26.10.2026 01:32:32        \\ankmuh01\processor(_total)\% processor time :
                           6,9395361598468


26.10.2026 01:32:34        \\ankmuh01\processor(_total)\% processor time :
                           8,41449430651647


26.10.2026 01:32:36        \\ankmuh01\processor(_total)\% processor time :
                           5,95372692346403

Üç örnek %6 ile %8 arasındaydı, yani ikinci makalenin %0-50 sağlıklı aralığında. Komut yükseltilmemiş PowerShell’de çalıştı. Get-Counter belgesine göre -SampleInterval verilmezse aralık bir saniyedir, -MaxSamples verilmezse tek örnek alınır. Bazı sayaç kümeleri erişim listesiyle korunur ve hepsini görmek için PowerShell yönetici olarak açılır. PowerShell’in nesne mantığı PowerShell yazısında.

Sayaç adları dile göre değişir. Belgeye göre Türkçe arayüzlü bir Windows’ta aynı sayaçlar başka adla görünür, yerel adlar Get-Counter -ListSet * ile listelenir. Bu yazıdaki sayaç yolları İngilizce arayüzden alındı. Türkçe arayüzde yolu -ListSet çıktısındaki adla yazın.

Data Collector Set ile Performans Kaydı: logman

Canlı grafik pencere kapanınca kaybolur. Saatler süren bir sorun için sayaçları bir dosyaya yazan bir Data Collector Set (Veri Toplayıcı Kümesi) kurulur. Set’i Performance Monitor’un Data Collector Sets düğümündeki sihirbazla ya da logman komutuyla kurarsınız. Microsoft’un iki destek makalesi de kaydı logman ile kuruyor. Ben de komutla kurdum, sihirbazı bu ölçümde kullanmadım. Komutun üstünlüğü, aynı set’in her bilgisayarda aynı satırla kurulmasıdır.

Set’in tanımı beş alandan oluşur:

  1. Ad: SistemKusuDeneme.
  2. Sayaçlar (-c): her kaynaktan bir tane: \Processor(_Total)\% Processor Time, \Memory\Available MBytes ve \LogicalDisk(_Total)\% Free Space.
  3. Örnek aralığı (-si): 5 saniye.
  4. Süre (-rf): 2 dakika, sonra set kendiliğinden durur.
  5. Çıktı (-o): C:\PerfLogs\Admin\SistemKusuDeneme.

Komutları yükseltilmiş komut isteminde çalıştırdım, Microsoft’un iki makalesi de yükseltilmiş komut istemi ister:

CMD
logman create counter SistemKusuDeneme -c "\Processor(_Total)\% Processor Time" "\Memory\Available MBytes" "\LogicalDisk(_Total)\% Free Space" -si 5 -rf 00:02:00 -o C:\PerfLogs\Admin\SistemKusuDeneme
logman query SistemKusuDeneme
Çıktı
Name:                 SistemKusuDeneme
Status:               Stopped
Root Path:            C:\PerfLogs\Admin\
Duration:             120 second(s)
Segment:              Off
Schedules:            On
Run as:               SYSTEM

Schedule
Start Date:           10/26/2026

Name:                 SistemKusuDeneme\SistemKusuDeneme
Type:                 Counter
Append:               Off
Circular:             Off
Overwrite:            Off
Sample Interval:      5 second(s)

Counters:
  \Processor(_Total)\% Processor Time
  \Memory\Available MBytes
  \LogicalDisk(_Total)\% Free Space

The command completed successfully.

İki satır okura bir şey söyler. Run as: SYSTEM: set bir kullanıcının adına değil, SYSTEM hesabıyla toplar. Duration: 120 second(s): -rf’in iki dakikasıdır. Set kurulunca Stopped durumundadır ve logman start ile başlar:

CMD
logman start SistemKusuDeneme
logman query
Çıktı
Data Collector Set                      Type                          Status
-------------------------------------------------------------------------------
SistemKusuDeneme                        Counter                       Running

The command completed successfully.

İki dakika dolunca durum kendiliğinden Stopped oldu ve logman query SistemKusuDeneme çıktısına kaydın yeri eklendi (çıktının değişmeyen satırları atlandı):

Çıktı
Name:                 SistemKusuDeneme\SistemKusuDeneme
Type:                 Counter
Output Location:      C:\PerfLogs\Admin\SistemKusuDeneme_000001.blg

Kayıt dosyası 128 KB’tı. .blg uzantılı dosya Performance Monitor’un kayıt dosyasıdır ve aşağıdaki Reports düğümünde açılır.

Sahadaki kayıt bundan uzun olur. Microsoft’un rehberindeki örnek kayıt sayaç nesnelerinin tamamını 15 saniyede bir toplar (-si 00:00:15), dairesel ikili biçimi kullanır (-f bincirc), dosyayı 800 MB ile sınırlar (-max 800) ve bir süre vermez. Böyle bir kayıt logman stop ile durdurulur. Komutun parametreleri logman create counter belgesinde.

Kaydı Açmak: Reports Düğümü

Kaydı açmak için Performance Monitor’da Reports → User Defined → SistemKusuDeneme altındaki kayda tıklayın. Kayıt bir özet sayfası olarak değil, üç sayaçlı bir grafik olarak açıldı. Grafik set’in iki dakikasını kapsıyordu, Duration alanında 2:00 yazıyordu.

Performance Monitor Reports ağacında User Defined altında SistemKusuDeneme kaydı seçili ve kırmızı çerçevede, sağda 01:33:10 ile 01:35:11 arası grafik, altta % Free Space, Available MBytes ölçek 0,1 ve % Processor Time sayaç satırları kırmızı çerçevede
logman ile kurulan set'in kaydı Reports altında bir grafik olarak açılır. Sayaç listesindeki Scale sütunu Available MBytes'ı onda bire küçültüyor.

Özet sayfası, yani bölümleri olan bir rapor, bu kayıt türünde üretilmedi. Microsoft’un perfmon komut belgesine göre perfmon /report hazır System Diagnostics setini çalıştırır ve sonucunu rapor olarak gösterir. Bu raporu bu ölçümde çalıştırmadım. Kendi kurduğunuz set’ten bir özet sayfası beklemeyin, kaydı grafikle ve eşik tablosuyla okuyun.

Kaydı Okumak: Bellek Şüpheli, Disk Sayacı Yanlış Seçilmiş

Kayıt açıldığında değer şeridi boştu, değerleri grafikten okudum. Kırmızı çizgi % Free Space, yeşil çizgi Available MBytes, mavi çizgi % Processor Time:

  1. İşlemci: mavi çizgi %6 ile %33 arasında gidip geldi. %50’nin altı, sağlıklı.
  2. Bellek: yeşil çizgi 0,1 ölçekle 19 ile 35 arasındaydı, yani boş bellek yaklaşık 190 ile 350 MB arasında. Bu 1.280 MB’ın %15 ile %27’sidir.
  3. Disk: kırmızı çizgi %30 civarında düz gitti. Diskin üçte birine yakını boştu.

Bellek satırı Microsoft’un tablosunda iki yöne okunuyor. Yüzde ölçütüyle (%10’un üstü) sağlıklı, mutlak ölçütle (500 MB altı) kritik. Küçük bellekli bir makinede iki ölçüt çelişir, karar için ikinci bir sayaç gerekir: \Memory\% Committed Bytes In Use ve belleği kimin tuttuğunu gösteren \Process(*)\Working Set. Bu kayıtta onları toplamadım, bu yüzden bu makinenin bellek darboğazında olduğunu söyleyemem.

Disk satırı başka bir ders verir. % Free Space diskin kapasitesini ölçer, hızını ölçmez. Microsoft’un tablosundaki disk sayacı gecikmedir: Avg. Disk sec/Read ve Avg. Disk sec/Write. Üç sayaçlık set üç kaynağa baktı, ama diske yanlış soruyla baktı. Örnekteki sayım memuru da boş sandalyeleri sayarsa gişenin tıkandığını göremez. Cetvel yalnız memurun saymaya karar verdiği şeyi gösterir.

Reliability Monitor: Beklenmeyen Kapanışları Gün Gün Görmek

Kayıt yavaşlığı gösterir. Ama bilgisayar yavaşlamadan çöküyor ya da kendiliğinden yeniden başlıyorsa bakılacak yer başkadır. Reliability Monitor’u Win + R → perfmon /rel açar. Pencere Control Panel içinde Security and Maintenance → Reliability Monitor yolunda açıldı. Yani aynı pencereye Control Panel’den de ulaşılır.

Pencerenin kendi açıklamasına göre stability index (kararlılık endeksi) sistemin genel kararlılığını 1 ile 10 arasında puanlar. Grafiğin altında beş satır vardır: Application failures, Windows failures, Miscellaneous failures, Warnings ve Information. Kırmızı işaret bir hatayı, sarı işaret bir uyarıyı gösterir. Bir güne tıklayınca alttaki Reliability details listesi o günün kayıtlarını açar.

Reliability Monitor penceresi: günler görünümünde 18.10.2026 sütunu seçili ve kırmızı çerçevede, kararlılık endeksi çizgisi o gün aşağı kırılıyor, altta Reliability details for 18.10.2026 listesinde Critical events (5), Windows stopped working, Windows was not properly shut down ve Shut down unexpectedly satırları 18.10.2026 12:39 tarihiyle kırmızı çerçevede
Seçilen günün kritik olayları altta listelenir. Endeks çizgisi beklenmeyen kapanışın olduğu gün aşağı iner.

18 Ekim’i seçtiğimde liste Critical events (5) başlığıyla açıldı. İlk üç satır aynı dakikadaydı: Windows stopped working, Windows was not properly shut down ve Shut down unexpectedly, üçü de 18.10.2026 12:39. Endeks çizgisi o gün aşağı indi ve sonraki günlerde yavaş yavaş yükseldi. Reliability Monitor beklenmeyen kapanışları gün gün gösterir. Kapanışın ayrıntılı kaydı ise System log’undadır: aynı dakikada bir Kernel-Power 41 olayı vardı. Olayı okumak ve süzmek Event Viewer yazısında.

Örnekteki hizmet salonunun kapısında bir aksama takvimi asılıdır. Hizmetin durduğu günler takvimde işaretlidir, sebebi ise olay tutanağında yazar. Takvime bakıp hangi güne odaklanacağınızı seçer, sonra tutanağı açarsınız.

Darboğaz Sahada: Yavaşlayan Bilgisayarda Bakış Sırası

Araçlar tek tek tanındı. Asıl iş, bir kullanıcı “bilgisayarım yavaş” dediğinde başlar. Bu ölçümde o işi yapan rol t2.ilker.pehlivan’dı: istemcinin yerel yöneticisi, ama günlük oturumu yükseltilmemiş. Bakış sırası en hafif araçtan kayda doğru gider:

  1. Task Manager: hangi kaynak dolu? İşlemci, bellek, disk, ağ. Ayrıntısı Görev Yöneticisi yazısında.
  2. Resource Monitor: o kaynağı hangi süreç kullanıyor? Süreci işaretleyin, diski ve ağ bağlantılarını o sürece göre süzün.
  3. Performance Monitor kaydı: sorun aralıklıysa 15 saniyelik bir Data Collector Set kurun, bir iki iş günü çalıştırın, Microsoft’un eşikleriyle okuyun.
  4. Reliability Monitor: bilgisayar kendiliğinden kapanıyorsa ya da bir uygulama çöküyorsa hangi gün başladığını bulun, ayrıntıyı Event Viewer’da okuyun.

Yetkinin sınırı da bu sırayı izler. Resource Monitor, Performance Monitor ve Reliability Monitor UAC onayı sormadan açıldı, Get-Counter yükseltilmemiş PowerShell’de sonuç verdi. Kaydı kuran logman create ise yükseltilmiş komut isteminde çalıştı ve set SYSTEM hesabıyla topladı. Aynı kaydı başka bir bilgisayardan uzaktan kurmak (logman -s, Get-Counter -ComputerName) bu ölçümün dışında kaldı.

İş bitince geride .blg dosyası kalır, yukarıdaki ipucundaki gibi ayrıca silinir. Kaydı Microsoft’a bir destek talebiyle gönderecekseniz rehberin önerdiği gibi .blg dosyasını sıkıştırıp ekleyin.

Performance Monitor Kaydını Doğrulamak

Bir kaydın gerçekten veri topladığını şu beş kontrolle doğrulayın:

  1. Çalışıyor: logman query set’i Running gösterir.
  2. Dosya yazıldı: süre dolunca durum Stopped olur ve logman query {ad} çıktısında Output Location satırı .blg dosyasını gösterir.
  3. Dosya dolu: dosya C:\PerfLogs\Admin altındadır ve boyutu sıfırdan büyüktür.
  4. Kayıt açılıyor: Performance Monitor’da Reports → User Defined altındaki kayıt grafiği açar ve Duration set’in süresini gösterir.
  5. İz temizlendi: silmeden sonra logman query listesi boştur ve .blg dosyası ayrıca silinmiştir.

Doğru sayacı seçtiğinizi ise hiçbir komut doğrulamaz. Kayıttan önce dört kaynağın her biri için Microsoft’un tablosundaki sayacın set’te olduğuna bakın.

Sonuç: Darboğaz Anlık Ekranda Değil Kayıtta Görünür

Resource Monitor şu anda kimin neyi kullandığını, Performance Monitor bir kaynağın saatler boyunca nasıl davrandığını, Reliability Monitor hangi gün neyin çöktüğünü gösterir. Darboğaz kararı ise ancak kayıtla verilir: doğru sayaç, 15 saniyelik aralık ve bir dakikadan uzun süren bir değer.

Ölçümde beklenenden farklı çıkanlar:

  1. Resource Monitor perfmon.exe olarak çalıştı ve boşta bir makinede işlemci listesinin başında kendisi duruyordu.
  2. System sürecinin tek açık bağlantısı domain controller’a 445 portundan IPv6 üzerinden kurulmuştu. Domain controller’a açık bir LDAP bağlantısı yoktu.
  3. logman ile kurulan set’in kaydı bir özet raporu değil, sayaç grafiği olarak açıldı.
  4. Set’i silmek .blg dosyasını silmedi.
  5. Microsoft’un bellek eşiği 1.280 MB bellekli bir makinede iki yöne okundu: yüzdeyle sağlıklı, megabaytla kritik.

Girişteki benzetmeye dönersek: salonun ortasından bakış Resource Monitor’dur, sayım memurunun cetveli Data Collector Set’in .blg dosyasıdır, kapıdaki aksama takvimi Reliability Monitor’dur. Darboğaz önünde kuyruk biriken gişedir ve onu ancak doğru şeyi sayan bir cetvel gösterir.

Süreçlerin özet görünümü Görev Yöneticisi, Windows’u yöneten öteki araçlar Windows işletim sistemi yönetimi yazısında.

Performance Monitor ve Resource Monitor Hakkında Sık Sorulan Sorular

Az yavaşlatır. Microsoft, 15 saniyede bir örnek alan kaydın sisteme etkisini yüzde birin altında, disk kullanımını en çok 800 MB olarak veriyor. Canlı izleme de kaynak harcar: boşta bir Windows 11 istemcide Resource Monitor açıkken işlemci listesinin başında aracın kendi süreci perfmon.exe duruyordu.
Aralıklı bir sorun için Microsoft bir iki iş günü süren kayıt öneriyor. Aralık 15 saniyedir, çünkü Performance Monitor bir grafikte en çok 1.000 nokta gösterir ve saniyede bir alınan kayıt bu sınırı 16 dakika 40 saniyede doldurur. Bilgisayar yeniden başlarsa logman ile kurulan kayıt yeniden başlatılır.
Evet, farklıdır. Microsoft'un Get-Counter belgesine göre performans sayacı adları yerelleştirilir, yani Türkçe arayüzlü Windows'ta aynı sayaçlar başka adla görünür. Yerel adları görmek için PowerShell'de Get-Counter -ListSet * çalıştırılır. Bu yazıdaki sayaç yolları İngilizce arayüzlü Windows'tan alındı.
Task Manager süreçleri ve kaynak grafiklerini özet olarak gösterir. Resource Monitor bir adım derindir: bir süreci işaretleyince bütün sekmeler o sürece göre süzülür, sürecin açık TCP bağlantılarını uzak adres ve portuyla, kullandığı dosyaları ve modülleri ayrı tablolarda listeler. Önce Task Manager'da dolu kaynağı, sonra Resource Monitor'da o kaynağı kullanan süreci bulursunuz.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Windows İşletim Sistemi Yönetimi: Konsollar ve Araçlar

Windows işletim sistemi nasıl yönetilir? Run komutları, PowerShell, registry, Local GPO, Görev Yöneticisi, servisler, disk ve ağ ayarları tek haritada.

11 dk okuma

İşletim Sistemi Nedir? Sistem Yöneticisinin Gözünden

İşletim sistemi nedir, kernel, süreç, servis, dosya sistemi ve izin modeli nasıl çalışır? Windows ve Linux'u yöneten sistem yöneticisinin bilmesi gerekenler.

11 dk okuma

Event Viewer Nedir? Windows Log'larını Okumak ve Süzmek

Event Viewer (Olay Görüntüleyicisi) nedir? Log kanalları, Kernel-Power 41, Filter Current Log, Custom View, Get-WinEvent ve doğru log boyutu, lab ölçümüyle.

20 dk okuma

gpedit.msc: Local Group Policy Editor ve Domain GPO Önceliği

gpedit.msc ile yerel policy yazmak, Registry.pol dosyası ve domain GPO ile çakışınca hangisinin kazandığı: Windows 11 Pro'da gpresult ve reg query ile ölçüldü.

17 dk okuma

MMC Nedir? .msc Konsolları ve Snap-in Mantığı

MMC nedir, snap-in ne işe yarar, .msc dosyasında ne var? Kendi konsolunuzu kurmak, uzak bilgisayara bağlamak ve user mode ile ekibe vermek, lab ölçümüyle.

12 dk okuma

PowerShell Nedir? Windows'u Komutla Yönetmenin Temeli

PowerShell nedir, cmdlet ve pipeline nasıl çalışır? Execution policy hatası, Get-Help, ADAC'ın yazdığı komut ve uzak komut Windows 11 ve Server'da ölçüldü.

18 dk okuma