BT Sistem Yönetimi

IIS Application Pool Nedir? Kimlik, İzin ve 503 Hatası

IIS application pool nedir, siteyi neden ayırır ve hangi kimlikle çalışır? 401.3 izin hatası, IUSR ve havuz kimliği farkı, 503 ve fabrika ayarları lab'da ölçüldü.

İlker Pehlivan

Bir IIS sitesini açmak ona bir klasör ve bir adres vermektir. Siteyi çalıştırmak ise ona bir application pool vermektir: sitenin isteklerini işleyen ayrı bir Windows süreci (w3wp.exe) ve o sürecin kimliği. Site açılmadığında sebebin çoğu bu ikisinden birinde durur. Süreç ya ayakta değildir ya da dosyayı okuması gereken kimliğin izni yoktur.

IIS rehberindeki iş hanı burada da geçerli. Her kat bir sitedir. Katta çalışan personel o sitenin havuzudur, her katın kendi personeli ve kendi sigortası vardır. Bu yazı o personelin kim olduğunu ve katın dosya dolabını kimin açtığını anlatıyor. Cevap ilk bakışta beklenenden farklı çıktı. Fabrika ayarında, kapıdan kimlik göstermeden giren ziyaretçinin dosyasını katın personeli açmıyor, ziyaretçiye kapıda verilen misafir kartı açıyor.

Ön duvarı kesilmiş üç katlı taş bir iş hanı: zemin katta kapı görevlisi yeni gelen ziyaretçiye misafir kartı uzatıyor, birinci katta görevli masasında yazıyor ve boynunda misafir kartı olan bir ziyaretçi dosya dolabının çekmecesini açmış, en üst katta bir oda karanlık ve sigorta kutusu açık, yanındaki atölyede usta çalışıyor.
Kararan kat, durdurulan havuzdur: sigortası inen yalnız o kattır, öteki katlar çalışmaya devam eder. Birinci kattaki ziyaretçi dosya dolabını katın personeliyle değil, kapıda aldığı misafir kartıyla açıyor.

Yazıdaki her ölçüm lab’daki web01 sunucusunda yapıldı: Windows Server 2025 Standard, IIS 10, Portal sitesi ve onun Portal havuzu. IIS’in kurulumu ve sitenin açılışı IIS rehberinde. IIS, BT Sistem Yönetimi hizmetimizde Windows sunucu tarafının yapı taşlarından biridir.

Application Pool Nedir?

Application pool, bir ya da birkaç sitenin isteklerini işleyen worker sürecinin ayar kümesidir. Süreç w3wp.exe’dir. Onu Windows Process Activation Service (WAS) başlatır, ilk istek gelene kadar da başlatmaz. Havuzun ayarları, sürecin hangi kimlikle çalışacağını, ne kadar boşta kalınca kapanacağını, ne zaman yeniden başlayacağını ve kaç çökmeden sonra durdurulacağını belirler.

Havuzun asıl değeri ayrımdır. Her havuzun süreci ayrıdır, kimliği ayrıdır. Bir sitenin süreci çökse, kilitlense ya da yeniden başlasa başka havuzdaki siteler bundan etkilenmez. Örnekteki iş hanında bir katın sigortası atınca yan kat çalışmaya devam eder.

Lab’da web01 üzerinde iki site çalışıyordu: Portal ve Intranet, her biri kendi havuzunda. İkisine birer istek gidince süreç listesinde iki w3wp.exe belirdi ve her biri kendi havuzunun adını taşıyordu:

PowerShell
Get-Process w3wp -IncludeUserName
Çıktı
  Id UserName             StartTime
  -- --------             ---------
3472 IIS APPPOOL\Intranet 1.11.2026 10:58:51
4624 IIS APPPOOL\Portal   1.11.2026 10:58:51

Ayrımın ne demek olduğunu geri dönüşüm (recycle) gösterir. Geri dönüşüm havuzun sürecini yenisiyle değiştirmektir. IIS bunu fabrikada 29 saatte bir kendisi de yapar, ayarı aşağıdaki tabloda. Lab’da Portal havuzu elle geri dönüştürüldü:

CMD
%windir%\system32\inetsrv\appcmd recycle apppool /apppool.name:Portal
%windir%\system32\inetsrv\appcmd list wp
Çıktı
"Portal" successfully recycled
WP "2480" (applicationPool:Portal)
WP "4624" (applicationPool:Portal)
WP "3472" (applicationPool:Intranet)

Portal için yeni bir süreç (2480) başladı, eski süreç (4624) elindeki isteği bitirmek için bir süre daha listede kaldı ve yaklaşık 20 saniye sonraki kontrolde yoktu. Bu, havuzun fabrikada açık gelen çakışmalı geri dönüşümüdür: yeni süreç ayağa kalkmadan eskisi kapanmaz, site kesilmez. Intranet’in süreci (3472) bu sırada hiç değişmedi. System log’una WAS’ın 5079 olayı düştü: “An administrator has requested a recycle of all worker processes in application pool ‘Portal’.”

Süreç geçicidir, kimlik havuza aittir: yeni süreç de IIS APPPOOL\Portal olarak çalıştı.

IIS APPPOOL\Portal gerçek bir kullanıcı hesabı değildir. Microsoft bu hesabı Windows’un sanal hesap özelliğiyle açılan, havuzun adını taşıyan bir kimlik olarak tarif eder. Local Users and Groups’ta görünmez, parolası yoktur ve dosya izni verilebilir (Microsoft Learn, Application Pool Identities).

Application Pool Nasıl Olmalı?

Doğru düzen kısadır. Her site kendi havuzunda çalışır, havuz ApplicationPoolIdentity kimliğini kullanır, içerik klasörü yalnız siteyi gerçekten okuması gereken kimliğe açılır ve havuzun ne zaman yeniden başlayacağı saatle belirlenir. Microsoft’un iki belgesi bu düzeni tarif ediyor:

  1. Application Pool Identities: IIS 7.5’ten beri her yeni havuz fabrikada ApplicationPoolIdentity ile açılır ve IIS her havuz için ayrı bir sanal hesap oluşturur. Belge, worker süreçlerini Network Service gibi ortak bir hesapla çalıştırmanın sakıncasını anlatır: aynı kimliği paylaşan süreçler birbirini kurcalayabilir (Microsoft Learn).
  2. processModel ayarları: NetworkService, LocalService ve LocalSystem’ın ApplicationPoolIdentity’den daha geniş yetkisi vardır. Belge havuzu yüksek yetkili bir hesapla çalıştırmayı ciddi bir güvenlik riski sayar (Microsoft Learn).

Lab’daki karşılığı:

KonuFabrikada (ölçüldü)Olması gereken
Site başına havuzAdd Website siteyle aynı adda yeni havuz açarHer sitenin kendi havuzu
Havuz kimliğiApplicationPoolIdentityApplicationPoolIdentity, LocalSystem ya da bir yönetici hesabı değil
Ağa erişimMakine hesabı (SISTEMKUSU\web01$)Siteler ağda da ayrılacaksa havuz başına gMSA
İçerik klasörü izniC:\inetpub altından BUILTIN\Users okuma izni miras gelirYalnız siteyi okuyan kimlik
Anonim kimlikIUSR, sunucudaki bütün sitelerde aynıBirden çok sitede Application pool identity
Geri dönüşümHer 1.740 dakikada bir (29 saat)Mesai dışında sabit bir saat

İçerik izni, anonim kimlik ve geri dönüşüm satırları bu yazının ölçümlü bölümleri. Ağa erişimdeki gMSA seçeneği gMSA nedir yazısında.

Havuz Açmak ve Siteyi Havuza Bağlamak

Havuz çoğu zaman ayrıca açılmaz. IIS Manager’da (Win + R → inetmgr) Sites → Add Website penceresinde Site name yazıldığı anda Application pool alanı da aynı adı alır ve IIS siteyle birlikte yeni bir havuz açar. Lab’da Portal sitesi böyle açıldı, Application Pools listesinde DefaultAppPool’un yanında Portal havuzu belirdi: Started, v4.0, Integrated, ApplicationPoolIdentity, tek uygulama.

IIS Manager'da Application Pools listesi: DefaultAppPool ve Portal havuzları, Portal satırında Started, v4.0, Integrated ve ApplicationPoolIdentity değerleri kırmızı çerçeveli.
Add Website, siteyle aynı adda bir havuz açar. Portal sitesinin personeli Portal havuzudur.

İlişkinin yönü ilk seferde karışır. Havuz siteye takılmaz, site bir havuza bağlanır. Var olan bir siteyi başka havuza almak için site seçilir, sağdaki Actions panelinden Basic Settings açılır ve Application pool alanında Select ile havuz seçilir. Birden çok site aynı havuzu paylaşabilir, ama o zaman aynı süreci ve aynı kimliği de paylaşır.

Havuzu ve siteyi komutla açmak:

PowerShell
Import-Module WebAdministration
New-WebAppPool -Name 'Portal'
New-Website -Name 'Portal' -PhysicalPath 'C:\inetpub\portal' -HostHeader 'portal.ad.sistemkusu.com' -Port 80 -ApplicationPool 'Portal'
Çıktı
Name                     State        Applications
----                     -----        ------------
Portal                   Started

Name             ID   State      Physical Path                  Bindings
----             --   -----      -------------                  --------
Portal           2    Started    C:\inetpub\portal              http *:80:portal.ad.sistemkusu.com

Komutla açılan havuz da ApplicationPoolIdentity ile gelir. Lab’da ilk istekten sonra süreç listesinde IIS APPPOOL\Portal kimlikli tek bir w3wp.exe vardı.

Havuzun bütün ayarlarını appcmd gösterir. Kimlik satırlarının lab’daki çıktısı:

CMD
%windir%\system32\inetsrv\appcmd list apppool Portal /text:*
Çıktı
    [processModel]
      identityType:"ApplicationPoolIdentity"
      userName:""
      password:""
      loadUserProfile:"false"
      setProfileEnvironment:"true"
      logonType:"LogonBatch"
      manualGroupMembership:"false"
      idleTimeout:"00:20:00"
      idleTimeoutAction:"Terminate"
      maxProcesses:"1"

Fabrika Ayarları: Advanced Settings’te Neye Bakılır?

Havuza sağ tıklayıp Advanced Settings açılınca otuza yakın ayar çıkar. Bunların çoğu fabrika değerinde kalır. Lab’daki Portal havuzunda ölçülen ve bir yöneticinin bilmesi gerekenler:

AyarFabrikadaNe anlama gelir
IdentityApplicationPoolIdentitySüreç IIS APPPOOL\Portal olarak çalışır
Start ModeOnDemandSüreç ilk istek gelince başlar
Idle Time-out (minutes)2020 dakika istek gelmezse süreç kapanır, sonraki istek onu yeniden başlatır
Maximum Worker Processes1Havuzun tek süreci vardır
Load User ProfileFalseSürece kullanıcı profili yüklenmez
Rapid-Fail ProtectionTrue, 5 dakikada 5 hataSüreç 5 dakika içinde 5 kez çökerse havuz durdurulur
Regular Time Interval (minutes)1740Süreç her 29 saatte bir geri dönüştürülür
Specific TimesBoşSaate bağlı geri dönüşüm yok
Portal havuzunun Advanced Settings penceresi: Rapid-Fail Protection bölümünde Enabled True, Failure Interval 5, Maximum Failures 5, Recycling bölümünde Regular Time Interval 1740 satırı kırmızı çerçeveli, Specific Times boş.
Advanced Settings'in alt yarısı: havuzun ne zaman durdurulacağı ve ne zaman yeniden başlayacağı burada yazar.

Regular Time Interval değerinin 1.740 olması bilinçli bir seçim değil, IIS’in fabrika değeridir (Microsoft Learn, periodicRestart). 29 saatlik aralık günün saatine bağlı değildir. Pazartesi 09:00’da başlayan bir süreç salı 14:00’te, çarşamba 19:00’da geri dönüştürülür ve geri dönüşüm her gün beş saat kayarak mesai saatine de düşer. Geri dönüşüm sırasında süreç yeniden başlar ve bellekteki oturumlar kaybolabilir. Kurumdaki bir uygulama için doğru ayar aralığı 0 yapıp Specific Times altına mesai dışında bir saat yazmaktır. Microsoft’un belgesindeki örnek saat 03:00’tür.

Dosyayı Kim Okur: Havuz Kimliği mi, IUSR mı?

IIS Manager’da Sites → Add Website penceresindeki Test Settings düğmesi bu sorunun kapısını açar. Lab’da Portal sitesi açılırken iki satır döndü. Authentication yeşildi: havuz kimliği geçerli. Authorization sarıydı ve IIS, havuz kimliğinin klasörü okuyabildiğini doğrulayamadığını söyledi. Pencere çözüm olarak havuz kimliğine okuma izni vermeyi öneriyor.

Add Website penceresinin Test Connection sonucu: Authentication satırı yeşil onaylı, Authorization satırı sarı uyarıyla 'Cannot verify access to path (C:\inetpub\portal)' diyor, uyarı satırı kırmızı çerçeveli.
IIS kimliği doğruladı, klasöre erişimi doğrulayamadı. Sarı satır bir hata değil, cevabı lab'da aranan bir soru.

Fabrikada bu uyarının pratikte bir karşılığı yoktur. C:\inetpub altında açılan klasör BUILTIN\Users grubunun okuma iznini miras alır ve site sorunsuz açılır. Soru, bir kurum içerik klasörünü sıkılaştırınca ortaya çıkar. Lab’da Users izni kaldırılarak bu durum kuruldu ve beş adımda hangi kimliğin dosyayı okuduğu ölçüldü:

AdımKlasörde okuma izni olan kimlikSonuç
1. FabrikaBUILTIN\Users (miras)200
2. Users kaldırıldıYalnız SYSTEM ve Administrators401.3
3. Havuz kimliği eklendiIIS APPPOOL\PortalHala 401.3
4. IIS_IUSRS eklendiIIS APPPOOL\Portal, BUILTIN\IIS_IUSRSHala 401.3
5. IUSR eklendiÜçüne ek olarak NT AUTHORITY\IUSR200

Tarayıcının hata sayfası sebebi kendisi söylüyordu: HTTP Error 401.3 - Unauthorized, hata kodu 0x80070005, Logon Method Anonymous, Logon User Anonymous. Dosyaya erişmeye çalışan kimlik havuz değil, anonim kullanıcıydı.

Edge'de HTTP Error 401.3 - Unauthorized sayfası: HTTP Error 401.3 - Unauthorized başlığı ile Logon Method Anonymous ve Logon User Anonymous satırları kırmızı çerçeveli, Error Code 0x80070005.
401.3 sayfasının alt kısmı teşhisi verir: dosyayı açmaya çalışan kimlik anonim kullanıcıdır.

Sebep sitenin kimlik doğrulama ayarındadır. Kimlik sormayan istek için IIS bir kullanıcı seçer ve fabrika ayarında bu kullanıcı IUSR’dir:

PowerShell
Get-WebConfiguration system.webServer/security/authentication/anonymousAuthentication -PSPath 'IIS:\Sites\Portal' | Select-Object enabled, userName
Çıktı
<anonymousAuthentication enabled="true" userName="IUSR" />

Microsoft bunu açıkça yazar: IUSR, anonim kimlik doğrulama açıkken kullanılan varsayılan kimliktir (Microsoft Learn, Understanding Built-In User and Group Accounts in IIS). IUSR parolası olmayan yerleşik bir hesaptır. Lab’da net user IUSR “The user name could not be found.” döndü, çünkü yerel kullanıcı listesinde değil, Windows’un yerleşik güvenlik kimliklerinin arasındadır. İzin verirken adı NT AUTHORITY\IUSR olarak yazılır.

IIS_IUSRS grubunun 4. adımda işe yaramamasının sebebi aynı belgede. IIS, worker sürecinin token’ına IIS_IUSRS üyeliğini çalışma anında ekler. Havuz kimliği bu yüzden gruba elle eklenmeden grubun izinlerini taşır. IUSR ise bu gruba eklenmez. Lab’da net localgroup IIS_IUSRS boş bir üye listesi döndürdü.

Örnekteki iş hanına dönersek: kapıdan kimlik göstermeden giren ziyaretçiye görevli bir misafir kartı verir. Katın dosya dolabı o kartın listede olup olmadığına bakar. Personelin kartı (havuz kimliği) ve personel grubunun kartı (IIS_IUSRS) dolabın listesinde olsa da misafir kartı yoksa dolap açılmaz.

Anonim Kimliği Havuz Kimliğine Çevirmek

IUSR tek değildir, değiştirilebilir. Site seçilip Authentication açılır, Anonymous Authentication seçilir ve sağdaki Actions panelinden Edit tıklanır. Edit Anonymous Authentication Credentials penceresinde iki seçenek vardır: Specific user (fabrikada IUSR) ve Application pool identity. Microsoft’un yapılandırma belgesine göre userName boş bırakılınca anonim istek havuzun kimliğiyle doğrulanır (Microsoft Learn, Anonymous Authentication).

Portal sitesinin Authentication sayfası ve Edit Anonymous Authentication Credentials penceresi: Specific user alanında IUSR, Application pool identity seçeneği seçili. Actions panelindeki Edit bağlantısı ile Application pool identity seçeneği kırmızı çerçeveli.
Application pool identity seçilince ziyaretçiye ayrı bir misafir kartı verilmez, dolabı katın kendi personeli açar.

Lab’da deney ikinci kez kuruldu. Klasörde IUSR ve IIS_IUSRS izni yoktu, yalnız IIS APPPOOL\Portal okuyabiliyordu:

Anonim kimlikKlasörde okuma izniSonuç
IUSR (fabrika)Yalnız IIS APPPOOL\Portal401.3
Application pool identityYalnız IIS APPPOOL\Portal200
Application pool identityHiçbiri500.19

Sitenin ayarı appcmd ile okununca kullanıcı adı boş görünür:

Çıktı
<anonymousAuthentication enabled="true" userName="" />

Üçüncü satır ayrı bir ders taşıyor. Havuz kimliğinin izni de kaldırılınca hata 401.3 değil 500.19 oldu. Hata sayfasının Config Error satırı “Cannot read configuration file due to insufficient permissions”, Config File satırı C:\inetpub\portal\web.config diyordu, Logon User ise “Not yet determined”. Site log’unda satır 500 19 5, son sayı Windows’un “erişim engellendi” kodu.

Site düzeyinde yapılan ayarların bir kısmı sitenin klasöründeki web.config dosyasına yazılır ve lab’daki Portal sitesinde böyle bir dosya vardı. IIS bir isteği işlemeden önce o dosyayı havuzun süreciyle okur. Okuyamayınca isteği gönderenin kim olduğuna hiç bakmadan durur, bu yüzden giriş yapan kullanıcı “henüz belirlenmedi”. Hangi anonim kimlik seçilirse seçilsin, havuz kimliğinin sitenin klasörünü okuyabilmesi gerekir.

Hangi Kimliğe İzin Verilir?

Ölçümün pratik sonucu üç kuraldır:

  1. Havuz kimliği her zaman okur: sitenin klasöründe IIS APPPOOL\{havuz adı} okuma izni olmadan web.config okunamaz. Uygulama kodunun log yazması, yükleme klasörüne dosya bırakması da bu kimlikle yapılır, yazma izni yalnız o alt klasöre verilir.
  2. Anonim erişim fabrika ayarında kalırsa klasöre ayrıca NT AUTHORITY\IUSR okuma izni verilir. Havuz kimliğine verilen izin anonim isteği açmaz.
  3. Sunucuda birden çok site varsa anonim kimlik Application pool identity yapılır. IUSR sunucuda tek bir kimliktir: her sitenin klasörüne IUSR izni verilirse bütün klasörler aynı kimliğe açılır ve dosya izni siteleri birbirinden ayırmaz. Havuz kimliğiyle her site yalnız kendi klasörünü okur ve klasörlerde IUSR ile IIS_IUSRS iznine gerek kalmaz. Yazının başındaki süreç ayrımı böylece dosya iznine de iner.

Kullanıcı Windows Authentication ile giriş yapıyorsa dosyayı giriş yapan kullanıcının kendisi okur. Lab’da Portal sitesi Windows Authentication’a geçince 401.3 yine çıktı ve SISTEMKUSU\Domain Users grubuna okuma izni verilince sayfa açıldı. O deney IIS rehberinin Windows Authentication bölümünde.

IUSR’e izni komutla vermek ve sonucu görmek:

CMD
icacls C:\inetpub\portal /grant "NT AUTHORITY\IUSR:(OI)(CI)RX"
icacls C:\inetpub\portal
Çıktı
processed file: C:\inetpub\portal
Successfully processed 1 files; Failed processing 0 files
C:\inetpub\portal NT AUTHORITY\IUSR:(OI)(CI)(RX)
                  BUILTIN\IIS_IUSRS:(OI)(CI)(RX)
                  NT SERVICE\TrustedInstaller:(OI)(CI)(F)
                  NT AUTHORITY\SYSTEM:(OI)(CI)(F)
                  BUILTIN\Administrators:(OI)(CI)(F)
                  CREATOR OWNER:(OI)(CI)(IO)(F)
                  IIS APPPOOL\Portal:(OI)(CI)(RX)

Successfully processed 1 files; Failed processing 0 files

RX okuma ve çalıştırma iznidir. (OI)(CI) iznin klasörün altındaki bütün dosya ve klasörlere inmesini sağlar. Lab’da izin klasöre verildikten sonra index.html aynı izni (I)(RX) olarak miras aldı.

Pencereden İzin Vermek ve Locations Tuzağı

Aynı izin Explorer’dan verilir: klasöre sağ tık → Properties → Security → Advanced → Add → Select a principal. Domaine üye bir sunucuda bu pencere adı fabrikada domainde arar. Lab’da From this location alanı ad.sistemkusu.com gösteriyordu ve IIS AppPool\Portal yazılıp Check Names’e basılınca pencere adın bulunamadığını söyledi. NT AUTHORITY\IUSR ve IIS AppPool\... kimlikleri sunucuya aittir, domainde aranınca bulunmazlar.

Çözüm Locations düğmesidir. Açılan listede sunucunun kendi adı en üsttedir, lab’da WEB01. Konum WEB01 seçilince aynı ad çözüldü.

Locations penceresi: listede en üstte WEB01, altında Entire Directory ve ad.sistemkusu.com. WEB01 satırı kırmızı çerçeveli.
Domaine üye sunucuda arama konumu fabrikada domaindir. Havuz kimliği ve IUSR sunucunun kendisinde aranır.

Ad çözülünce Permission Entry penceresinde Read & execute, List folder contents ve Read işaretli gelir. Applies to alanı This folder, subfolders and files kalır.

Permission Entry for portal penceresi: Principal Portal, Type Allow, Applies to This folder, subfolders and files, Read & execute, List folder contents ve Read kutuları işaretli. Principal adı ile üç kutu kırmızı çerçeveli.
Havuz kimliğine okuma izni. Pencere adı "Portal" diye kısaltır, icacls aynı satırı IIS APPPOOL\Portal olarak gösterir.

Pencere bir ayrıntıda daha yanıltır. İzin listesinde havuz kimliği yalnız Portal adıyla görünür, icacls ise aynı satırı IIS APPPOOL\Portal olarak yazar. İki ad aynı kimliktir.

503 Service Unavailable: Havuz Durunca

Havuz durduğunda IIS siteye gelen isteği işleyecek süreci başlatamaz ve 503 döner. Lab’da Application Pools → Portal → Stop ile havuz durduruldu. Tarayıcı Service Unavailable, HTTP Error 503. The service is unavailable. gösterdi ve süreç listesinde w3wp.exe kalmadı. Start ile sayfa geri geldi.

Edge'de portal.ad.sistemkusu.com adresi açık, sayfada 'Service Unavailable' başlığı ve 'HTTP Error 503. The service is unavailable.' satırı kırmızı çerçeveli.
Havuz durunca katta personel kalmaz. Görevli ziyaretçiyi kata gönderemez ve 503 döner.

Bu hata sitenin log’una yazılmaz. C:\inetpub\logs\LogFiles\W3SVC2\ altındaki log’da 503 satırı yoktu, son satır havuz durmadan önceki 200’dü. İsteği havuza ulaşmadan reddeden çekirdekteki http.sys’tir ve kaydı kendi log’una yazar: C:\Windows\System32\LogFiles\HTTPERR\httperr1.log.

Çıktı
#Fields: date time c-ip c-port s-ip s-port cs-version cs-method cs-uri streamid streamid_ex sc-status s-siteid s-reason s-queuename transport fault-code extended-fault-code
2026-10-31 23:44:34 192.168.1.40 65453 192.168.1.40 80 HTTP/1.1 GET / - - 503 2 Disabled Portal TCP - -

Satırı alanlarla okumak gerekir. 503 durum kodu, 2 sitenin kimliğidir (s-siteid, Portal sitesi 2 numaradır), Disabled sebep (s-reason), Portal de isteğin düştüğü havuzun kuyruğudur (s-queuename). Yani istek, kapalı olan Portal havuzu yüzünden düştü. Saat UTC’dir: yerel saatle 02:44’teki istek log’a 23:44 olarak yazıldı.

Havuzu elle kimse durdurmadıysa sebep çoğu zaman Rapid-Fail Protection’dır. Fabrikada açıktır ve süreç 5 dakika içinde 5 kez çökerse havuzu durdurur, sonraki her istek 503 alır. Uygulama düzelmeden havuzu yeniden başlatmak yalnız bir sonraki beş çökmeye kadar zaman kazandırır. Sebep uygulamanın kendi hatasında ve sunucunun Event Viewer’ında (Win + R → eventvwr.msc) Windows Logs → System altında aranır.

401, 403, 503: Hangi Kod Neyi Söyler?

IIS’in hata sayfası ve log’u ana kodun yanına bir alt kod yazar. Teşhisi daraltan asıl bilgi alt koddur. Lab’da ölçülen kodlar:

KodLab’daki sebepNerede görünür
401.3Dosyayı okuyan kimliğin NTFS izni yokTarayıcı ve site log’u (401 3 5)
401.2Site Windows Authentication istedi, istek geçerli bir credential (kimlik bilgisi) taşımadıTarayıcı ve site log’u
403.14Klasörde varsayılan belge yok, dizin listeleme kapalıTarayıcı ve site log’u (403 14 0)
500.19Havuz kimliği sitenin web.config dosyasını okuyamıyorTarayıcı ve site log’u (500 19 5)
503Havuz durmuşTarayıcı ve HTTPERR log’u, site log’unda yok

Site log’unda son üç alan sc-status sc-substatus sc-win32-status sırasıyla durur. 401 3 5 satırındaki 5, Windows’un “erişim engellendi” kodudur ve sebebin dosya izni olduğunu ikinci kez doğrular. “IIS 403 Forbidden” hatasıyla karşılaşıp izin aramaya başlamadan önce alt koda bakın. Lab’da izin hatası 403 değil 401.3 olarak döndü, 403.14 ise izinle değil, açılan adreste gösterilecek bir sayfa olmamasıyla ilgiliydi. Kodların IIS log’undaki yeri ve HTTPERR IIS rehberinin log bölümünde.

Sonuç: Havuz Sitenin Personelidir, Dolabı Kart Açar

Lab’da havuzla ilgili dört şey beklenenden farklı çıktı:

  1. Klasör izni kaldırılınca havuz kimliğine verilen izin sayfayı açmadı. Fabrika ayarında anonim isteği IUSR okuyor, havuz kimliği değil.
  2. IIS_IUSRS grubuna verilen izin de açmadı. IIS bu grubu havuz sürecinin token’ına ekliyor, IUSR’e eklemiyor.
  3. Havuz kimliğinin izni de kaldırılınca hata 401.3 değil 500.19 oldu. Süreç sitenin web.config dosyasını okuyamadı ve isteği gönderenin kimliğine hiç bakmadan durdu.
  4. Durmuş havuzun 503’ü site log’una yazılmadı, HTTPERR log’undaydı.

Girişteki benzetmeye dönersek: havuz katın personelidir ve her katın personeli ayrıdır. Bir katın sigortası atınca yan kat çalışır. Personel işe başlamadan önce katın talimatını (web.config) okur, okuyamazsa kat hiç açılmaz. Kimlik göstermeyen ziyaretçinin dosyasını fabrika ayarında misafir kartı (IUSR) açar. Misafir kartı bütün katlarda aynı karttır, bu yüzden çok katlı binada ziyaretçiyi katın kendi personeline bırakmak daha güvenlidir. Kimliğini gösteren çalışanın dosyasını ise kendi kartı açar.

HTTPS tarafı, yani sitenin 443 binding’i ve iç CA’dan alınan sertifika, IIS SSL sertifikası yazısında.

IIS Application Pool Hakkında Sık Sorulan Sorular

Domaine üye bir sunucuda izin penceresi adı fabrikada domainde arar. IIS AppPool kimliği ise sunucuya ait sanal bir hesaptır, domainde yoktur. Select User or Group penceresinde Locations düğmesiyle konumu sunucunun kendisine (lab'da WEB01) çevirip adı IIS AppPool\Portal biçiminde yazarsanız Check Names adı çözer.
Gerekir. Ayrı havuz, sitenin ayrı bir w3wp.exe sürecinde ve kendi kimliğiyle çalışması demektir. Bir site çöker ya da ele geçirilirse öteki siteler aynı süreçte olmadığı için etkilenmez. IIS de Add Website penceresinde siteyle aynı adda yeni bir havuz açarak bu düzeni varsayılan yapar.
Makine hesabıyla. Microsoft'un belgesine göre ApplicationPoolIdentity ağa çıkarken sunucunun domain hesabını kullanır, lab'daki karşılığı SISTEMKUSU\web01$. Paylaşım ya da veritabanı izni bu hesaba verilir. Aynı sunucudaki bütün havuzlar ağda aynı makine hesabıyla göründüğü için, siteleri ağda da ayırmak gerekiyorsa her havuza ayrı bir gMSA vermek gerekir.
Önce sitenin havuzuna bakın. Application Pools listesinde Status Stopped ise havuz durmuştur ve Start ile başlar. Havuz kendiliğinden duruyorsa sebep çoğu zaman Rapid-Fail Protection'dır: fabrikada 5 dakika içinde 5 çökme havuzu durdurur. 503 site log'una yazılmaz, kaydı C:\Windows\System32\LogFiles\HTTPERR altındaki log'da arayın.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

IIS Nedir? Windows Web Sunucusu: Kurulum ve HTTPS

IIS nedir, kurumda neden karşınıza çıkar ve nasıl kurulur? Windows Server 2025'te ölçülmüş kurulum, güvenlik duvarı, site, Windows Authentication ve HTTPS.

21 dk okuma

Windows Server 2025: Roller ve Lisanslama

Windows Server sürümleri, çekirdek bazlı lisanslama ve CAL modeli, sunucu rolleri ve destek yaşam döngüsü: hangisini ne zaman kuracağınızın kurumsal rehberi.

25 dk okuma

İşletim Sistemi Nedir? Sistem Yöneticisinin Gözünden

İşletim sistemi nedir, kernel, süreç, servis, dosya sistemi ve izin modeli nasıl çalışır? Windows ve Linux'u yöneten sistem yöneticisinin bilmesi gerekenler.

11 dk okuma

IIS SSL Sertifikası: HTTPS Binding, SAN ve SNI

IIS'te HTTPS nasıl açılır? İç CA'dan SAN'lı sertifika certreq ile alınır, 443 binding'e bağlanır, SNI ile iki site ayrılır. Windows Server 2025'te ölçüldü.

11 dk okuma

RAID 5 Nedir? RAID 6 ile Farkı ve Hangisi Seçilmeli

RAID 5 nedir, RAID 6'dan farkı ne? Kapasite, küçük yazma maliyeti, rebuild sırasında korumasız kalmak, okunamayan sektör ve hangi diziye hangisi seçilir.

16 dk okuma

RAID Controller Nedir? Donanım RAID ile Yazılım RAID Farkı

RAID controller nedir, donanım RAID ile yazılım RAID farkı ne? Yazma önbelleği ve bataryası, BIOS RAID, HBA modu, Linux md ve Storage Spaces arasında seçim.

9 dk okuma