Kurumsal Network Kurulumu

SD-WAN Nedir? Failover ve Yük Dengelemeden Farkı

SD-WAN nedir: birden fazla hattı ölçerek her bağlantıyı en iyi hattan gönderen yöntem. Klasik failover ve yük dengelemeden farkı, geçiş süresi ve ne zaman gerekir.

İlker Pehlivan

SD-WAN (Software-Defined WAN, yazılım tanımlı geniş alan ağı), bir lokasyondaki birden fazla bağlantıyı (internet, MPLS, 4G ya da 5G) tek bir havuzda toplayıp her bağlantının trafiğini hatların o anki ölçülen kalitesine göre seçtiği hattan gönderen yöntemdir. Hatları operatör verir. SD-WAN hatların üstünde, lokasyondaki cihazda çalışan karar katmanıdır.

Bu yazıda SD-WAN’ı bir navigasyon uygulamasına benzetiyoruz. Navigasyon yol yapmaz, yollar karayolunundur. Ama her yolun trafiğini sürekli izler ve her araca o an en hızlı yolu söyler. Bir yol kapanırsa yeni yola çıkan araçları başka yola yönlendirir. Yolun ortasındaki aracı ise başka bir yola ışınlayamaz.

SD-WAN benzetmesi: kasaba girişinde bir kavşak. Soldaki yolda kamyonlar arka arkaya durmuş ve yol tıkalı, sağdaki yol açık ve tek bir otomobil o yola dönmüş, otomobilin arka camından gösterge panelindeki küçük navigasyon cihazı görünüyor
Navigasyon yolu yapmaz, hangi yolun tıkalı olduğunu ölçer ve aracı açık yola gönderir. SD-WAN da hatları ölçer ve yeni bağlantıyı kuralı tutturan hatta açar.

Bu yazı ağ protokolleri rehberimizin bir parçasıdır. İkinci bir internet hattını nasıl seçtiğimizi kurumsal internet hattı, şubeleri birbirine nasıl bağladığımızı şubeler arası bağlantı sayfamızda anlattık.

SD-WAN Nasıl Çalışır? Hat Havuzu, Ölçüm ve Kural

SD-WAN’ın çalışmasını dört kavram anlatır:

  1. Altyapı hatları (underlay): SD-WAN’ın kullandığı fiziksel bağlantılar, yani internet, MPLS, 4G ya da 5G hatları. Metro Ethernet Forum’un SD-WAN standardı MEF 70, hizmeti bu bağlantılardan ayırır ve bağlantıların bir kısmının ya da tamamının aboneden veya başka sağlayıcılardan gelebileceğini yazar (MEF 70).
  2. Ölçüm: SD-WAN cihazı her hattan belirlenen adreslere sürekli küçük yoklama paketleri gönderir ve her hattın gecikmesini, jitter’ını (gecikmedeki dalgalanma) ve paket kaybını izler.
  3. Kural: hangi trafiğin hangi hattan çıkacağını belirler ve seçimi ölçümün sonucuna bağlar. Görüntülü görüşme için “gecikmesi 150 milisaniyenin altında olan hattı kullan” gibi bir kural, dosya yedeği için “en ucuz hattı kullan” gibi başka bir kural yazılabilir.
  4. Tünel (overlay): şubeler arasındaki trafik, altyapı hatlarının üstüne kurulan şifreli tünellerle taşınır. Hangi operatörün hattı olursa olsun tünel aynı iki cihaz arasında kurulur.

Bu dört parça her yeni bağlantıda bir karar üretir. Bir kullanıcı görüntülü görüşme başlattığında cihaz kurala bakar, ölçümün son sonucunu okur ve bağlantıyı o anda kuralı tutturan hatta açar. Örnekteki navigasyonda yoklama paketleri trafik verisi, kural da sürücünün seçtiği “en hızlı yol” ya da “ücretli yoldan kaçın” tercihidir.

Klasik Failover ile SD-WAN Farkı

SD-WAN’dan önce ikinci hat çoğu zaman yalnız yedek olarak kurulurdu. Bu düzenin adı failover’dır. Birincil hat düştüğünde trafik yedek hatta geçer. Klasik failover’da yedek hat boşta bekler ve cihaz tek bir soru sorar: hat öldü mü? Örnekteki benzetmede klasik failover, yolun başındaki “yol kapalı” tabelasıdır. Tabela yalnız yol kapandığında araçları saptırır, yol açık ama tıkalıysa bir şey söylemez.

SD-WAN aynı soruyu kaliteyle sorar. Birincil hat çalışıyor ama gecikmesi yükselmişse, görüntülü görüşme gibi duyarlı trafik yedek hatta gönderilir. İki hat da her gün trafik taşır, böylece yedek hattın çalışmadığı arıza günü değil, her gün görülür.

Klasik failoverSD-WAN
Neyi sorar?Hat ayakta mı?Hat kuralın kalite eşiğini tutturuyor mu?
Yedek hatBoşta beklerHer gün trafik taşır
Karar birimiBütün trafikUygulama ya da trafik türü
Yavaşlayan hatFark edilmezDuyarlı trafik başka hatta gider

FortiGate üzerinde iki yolu da kurup ölçtüm. Klasik failover’ın statik rota ve link monitor ile nasıl kurulduğunu FortiGate statik rota, SD-WAN’ın nasıl kurulduğunu FortiGate SD-WAN yazımızda adım adım gösterdik. SD-WAN ölçümünde dört sonuç çıktı:

  1. Yavaşlamada geçiş on saniyeyi aştı. Birincil hatta 150 milisaniyelik gecikme eklediğimde yeni bağlantıların yedek hatta gitmesi 11 saniye sürdü, çünkü cihaz ölçtüğü değerlerin ortalamasına bakıyor ve eşik geç aşılıyor.
  2. Kopmada geçiş 3 saniye sürdü. Hat tamamen kesildiğinde yoklamalar cevapsız kaldı ve karar hızlandı.
  3. Geçiş açık bağlantıları korumadı. Yavaşlamada eski bağlantı yavaş hatta kaldı, kopmada açık TCP bağlantısı düştü.
  4. Hattın düzelmesi de zaman aldı. Kayıpla SLA’nın dışına düşen hattın yeniden kullanılmaya başlaması 49 saniye sürdü.

Üçüncü sonuç benzetmenin son cümlesidir: navigasyon yolun ortasındaki aracı başka yola ışınlayamaz. SD-WAN yeni bağlantıları iyi hatta açar, açık bağlantının hattını ise değiştiremez. Hat tamamen koptuğunda o bağlantının uygulaması yeniden bağlanmak zorundadır.

SD-WAN ile Yük Dengeleme Farkı

Klasik failover yedek hattı bekletir. Yük dengeleme (load balancing) ise iki hattı birlikte kullanır: bağlantıları belirli bir orana göre hatlara dağıtır. Örnekteki benzetmede yük dengeleme, kavşakta araçları sırayla iki yola gönderen trafik polisidir. Polis yolun tıkalı olup olmadığına bakmaz, oranı uygular.

Dağıtım bağlantı bazında yapılır. Fortinet’in kılavuzuna göre FortiGate’in varsayılan dağıtım biçiminde trafik arayüzler arasında eşit bölünür ve aynı kaynak IP adresinden başlayan oturumlar aynı yolu kullanır (FortiOS 7.2, implicit rule). Bağlantı bazında dağıtımın pratik sonucu şudur: iki adet 100 Mbps hat, tek bir dosya indirmesine 200 Mbps vermez. Kapasite toplamda artar, çünkü aynı anda açık çok sayıda bağlantı iki hatta paylaşılır.

SD-WAN yük dengelemeyi de içerir, ama dağıtımı ölçümle birleştirir. Bir hat kuralın kalite eşiğinin altına düştüğünde o hatta yeni bağlantı gönderilmez. Benzetmeyle söylersek SD-WAN, oranı uygulayan polis değil, oranı yolların o anki durumuna göre değiştiren navigasyondur.

SD-WAN ile MPLS Farkı

MPLS operatörün sattığı bir hattır, SD-WAN ise hatların üstündeki karar katmanıdır. Bu yüzden ikisi rakip olmak zorunda değildir, çünkü SD-WAN bir MPLS hattını havuzdaki hatlardan biri olarak kullanabilir. Fark kararın nerede verildiğindedir. MPLS’te trafiğin yolunu operatörün omurgası belirler, SD-WAN’da lokasyondaki cihaz. MPLS’in nasıl çalıştığını ve SD-WAN’a geçişin nasıl planlandığını MPLS nedir yazımızda anlattık.

SD-WAN Ne Zaman Gerekir, Ne Zaman Fazladır?

SD-WAN’ın değeri hatların, lokasyonların ve duyarlı uygulamaların sayısıyla büyür. Karar üç soruyla verilir:

  1. Kaç hat var? Tek hatlı bir lokasyonda SD-WAN’ın seçebileceği bir şey yoktur. İkinci hat geldiği gün soru başlar: yedek mi bekleyecek, her gün trafik mi taşıyacak?
  2. Gecikmeye duyarlı uygulama var mı? Görüntülü görüşme, IP telefon ve uzak masaüstü, hattın kopmasından önce yavaşlamasından etkilenir. Bu trafik yoğunsa kaliteyi ölçen bir düzen klasik failover’dan daha iyi sonuç verir.
  3. Kaç lokasyon var? İki lokasyonu tek hatla bağlamak için site-to-site IPsec VPN yeterlidir. Lokasyon ve hat sayısı arttıkça her tüneli elle kurmak ve izlemek zorlaşır, SD-WAN’ın tünelleri tek kurallar kümesiyle yönetmesi işe yarar.

İkinci hattın kendisi de en az SD-WAN kadar önemlidir. Yedek hat birincil hatla aynı fiziksel yoldan geliyorsa, aynı kazı ikisini birden keser ve SD-WAN’ın seçebileceği bir hat kalmaz. İkinci hattı nasıl seçtiğimizi ve fiberle altyapı paylaşmayan bir yedeğin neden önemli olduğunu şubeler arası bağlantı sayfamızın yedekli hat bölümünde anlattık.

Sonuç: SD-WAN Hatları Ölçer, Yeni Bağlantıyı Taşır

SD-WAN birden fazla hattı tek bir havuzda toplar, her hattın kalitesini sürekli ölçer ve her yeni bağlantıyı kuralı tutturan hatta açar. Klasik failover’dan farkı yalnız ölü hattı değil yavaşlayan hattı da görmesidir. Yük dengelemeden farkı ise dağıtımı ölçüme bağlamasıdır. Açık bir bağlantının hattını ise değiştiremez. Kendi ölçümümüzde hat koptuğunda açık TCP bağlantısı düştü, bu yüzden geçişin süresi kadar hangi uygulamanın yeniden bağlanabildiği de sınanmalıdır.

Girişteki benzetmeye dönersek: navigasyon yolları yapmaz, yolların trafiğini izler ve her yeni araca en iyi yolu söyler. SD-WAN’da yolların karşılığı operatörlerin hatları, trafik verisinin karşılığı yoklama paketleri, sürücünün tercihinin karşılığı da SD-WAN kuralıdır. Yolun ortasındaki araç ise yolculuğunu o yolda bitirir.

SD-WAN Hakkında Sık Sorulan Sorular

Tek bir bağlantı için toplamaz. SD-WAN bağlantıları hatlara dağıtır, ama her bağlantı tek bir hattan gider. Örneğin FortiGate'in varsayılan dağıtımında aynı kaynak IP adresinden başlayan oturumlar aynı hattı kullanır. Toplam kapasite artar, çünkü aynı anda açık çok sayıda bağlantı iki hatta paylaşılır, ama tek bir dosya indirmesi tek hattın hızıyla sınırlı kalır.
Hattın nasıl bozulduğuna bağlıdır. Kendi ölçümümüzde birincil hat yavaşladığında açık bağlantı yavaş hatta kaldı, yalnız yeni bağlantılar yedek hatta gitti. Hat tamamen koptuğunda ise açık TCP bağlantısı düştü ve uygulama yeniden bağlanmak zorunda kaldı. SD-WAN yeni bağlantıları taşır, açık bağlantıyı korumaz.
Operatörün farklı olması tek başına yetmez, hattın fiziksel yolu da farklı olmalıdır. İki fiber aynı kazı çukurundan geçiyorsa aynı kepçe ikisini birden keser. Bu yüzden ikinci hat çoğu zaman fiberle altyapı paylaşmayan bir 4G ya da 5G bağlantısıdır.
Çoğu zaman gerekmez. İki lokasyon ve lokasyon başına tek hat varsa site-to-site IPsec VPN yeterlidir. SD-WAN'ın değeri hat sayısı, lokasyon sayısı ve gecikmeye duyarlı uygulama sayısı arttıkça ortaya çıkar. Elinizdeki firewall SD-WAN'ı yerleşik olarak taşıyorsa, tek lokasyonda iki internet hattını birlikte kullanmak için de ayrı bir cihaz gerekmeyebilir.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Kurumsal Ağ Protokolleri: DHCP'den LDAP'a

Bir şirketi ayakta tutan ağ protokolleri: DHCP, DNS, Kerberos, LDAP, SMB, RDP, SSH ve BGP. Hangisi ne yapar, nasıl zincirlenir, bozulduğunda nereden anlaşılır.

33 dk okuma

PPPoE Nedir? Modem Köprü Modu ve Çift NAT

PPPoE nedir, nasıl çalışır? Keşif ve oturum aşamaları paket paket, MTU neden 1492, hat kopunca ne olur, modem köprü modu ve çift NAT farkı. Lab ölçümleriyle.

24 dk okuma

Yönlendirme Tablosu Nedir? Statik ve Varsayılan Rota

Yönlendirme tablosu nedir: bağlı, statik ve varsayılan rota, en uzun önek eşleşmesi, metrik ve yedek hat, dönüş rotası. Linux'ta ölçülmüş örneklerle.

17 dk okuma

Ethernet Nedir? Çerçeve Yapısı, Hızlar ve Kablo Çiftleri

Ethernet nedir, nasıl çalışır? İki makine arasında yakaladığım çerçevelerle alanları, 64 baytlık dolguyu, FCS'i, hız ailesini ve kablonun dört çiftini anlattım.

27 dk okuma

LACP Nedir? Link Aggregation ve Port Channel Farkı

LACP nedir, nasıl çalışır? İki switch arasında ölçtüm: kablo kopunca yarım saniye, tek uç susunca 3 ya da 82 saniye. Port channel ve statik bağ farkı.

12 dk okuma

LLDP Nedir? Komşu Keşfi, LLDP-MED ve CDP Farkı

LLDP nedir, nasıl çalışır? Lab switch'imde ölçtüm: 30 saniyede bir komşuya adını ve port açıklamasını anlattı, 52 portta açık geldi. LLDP-MED ve CDP farkı.

10 dk okuma