BT Sistem Yönetimi

Zabbix Template ile Sunucu İzleme: CPU, RAM, Disk ve Servis

Zabbix template ile Windows ve Linux sunucuda CPU, RAM, disk ve servis izleme: makroyla eşik, disk keşfi ve trigger'ın açılma süresi lab ölçümüyle anlatılıyor.

İlker Pehlivan

Zabbix’te bir sunucuyu izlemenin doğru yolu, hazır template’i olduğu gibi bağlamak ve o sunucuya özel eşikleri template’e değil host’a yazılan makrolarla vermektir. Template işlemciyi, belleği, dosya sistemlerini, ağ arayüzlerini ve servisleri kendisi bulur, her birine kendi trigger’ını kurar. Yönetici yalnız farklı olması gereken sayıyı değiştirir.

Bu yazı, izlenecek makinelere agent kurulduktan sonraki adımı anlatır: agent’ın topladığı veriyi işe yarar uyarıya çevirmek. Lab’da bir Ubuntu Server makinesini ve bir Windows Server üye sunucusunu Zabbix 7.0’ın hazır template’leriyle izledim. İşlemciyi yük altında tuttum, diski eşiğin üstüne doldurdum, bir servisi durdurdum ve her uyarının kaç dakikada açıldığını, neden o kadar beklediğini ölçtüm. Template’in ne olduğunu ve Zabbix’in veri zincirini Zabbix nedir yazısında anlattık. Doğrudan eşik değiştirmeye geçmek isterseniz makro bölümüne atlayabilirsiniz.

Bir akvaryumcu dükkanındaki her tanka bir kontrol ünitesi takar. Ünite kutudan bir tür profiliyle çıkar: tropikal tatlı su profili suyun 24 ile 28 derece arasında kalmasını, oksijenin yeterli olmasını ve pompanın çalışmasını izler. Diskus balıklarının tankı daha sıcak su ister. Akvaryumcu bunun için profili değiştirmez, yalnız o tankın ünitesine “bu tankta üst sınır 30 derece” diye kendi ayarını yazar.

Tanka yeni bir ısıtıcı takıldığında ünite onu kendisi tanır. Yem verilirken kapak açılır ve su bir an soğur, ünite bunu alarm saymaz. Sıcaklık beş dakika boyunca sınırın dışında kalırsa alarm verir. Zabbix’te sunucu izleme de bu düzende kurulur.

Akvaryumcu dükkanında uzun ahşap bir tezgah: soldan sağa beş aynı cam tank, her birinin altında aynı küçük kontrol ünitesi. Dördüncü tankta iri, yuvarlak diskus balıkları var ve ceketli akvaryumcu yalnız o tankın ünitesinin düğmesini çeviriyor.
Beş tankın ünitesi aynı profille çalışır, akvaryumcu yalnız diskus tankının ayarını değiştirir. Zabbix'te template bütün sunuculara aynı kuralları getirir, farklı olması gereken eşik yalnız o host'a makroyla yazılır.

Bu makale BT Sistem Yönetimi ana hizmetimizin izleme koluna, özellikle sunucuların işlemci, bellek, disk ve servis izlemesine odaklanır.

Zabbix Template ile Sunucu İzleme Nasıl Olmalı?

Önce kısa cevap: Zabbix’in hazır template’i değiştirilmeden bağlanır. Eşik farklı olacaksa makro host’a yazılır, yalnız tek bir diske ya da tek bir servise özelse bağlamlı makro (context macro) kullanılır. Disk ve ağ arayüzü elle tanımlanmaz, discovery rule’lar bulur. Windows’ta servisler template’le gelir, Linux’ta servis izleme için ikinci bir template bağlanır.

Bu düzeni altı kaynak birlikte tarif ediyor:

  1. Zabbix hazır template belgesi (Templates out of the box, 7.0): Zabbix yükseltildiğinde template’ler kendiliğinden güncellenmez, belge bunun gerekçesini yapılan özel değişikliklerin üzerine yazılmaması olarak verir. Bütün template’leri içe aktaran import_templates.sh betiği ise var olan bütün template’lerin üzerine yazar ve değişikliği gözden geçirme ya da geri alma imkanı bırakmaz.
  2. Kullanıcı makrosu belgesi (User macros, 7.0): Zabbix bir makroyu önce host’ta arar, bulamazsa host’un template’lerinde, en son global makrolarda. Belge global makro yerine host makrosu kullanılmasını önerir.
  3. Bağlamlı makro belgesi (User macros with context, 7.0): aynı makro, tırnak içinde bir bağlamla bir dosya sistemi ya da bir arayüz için ayrı değer alır. Bağlamlı değer bulunamazsa bağlamsız makro kullanılır.
  4. Linux template belgesi (Linux by Zabbix agent active, 7.0): eşikler ve dosya sistemi filtreleri makrodadır, işlemci, bellek ve doluluk trigger’ları son beş dakikaya bakar.
  5. Windows template belgesi (Windows by Zabbix agent active, 7.0): servisler başlangıç türüne ve bir dışlama listesine göre bulunur, filtreler yine makrodadır.
  6. Systemd template belgesi (Systemd by Zabbix agent 2, 7.0): Linux servisleri Agent 2’nin Systemd eklentisiyle izlenir.
KararBu yazıdaki seçimNeden
Hangi template?Linux by Zabbix agent active, Windows by Zabbix agent activeAgent aktif kontrolle çalışıyor, hazır template üreticinin bakımında
Template değiştirilir mi?HayırYükseltmede güncellenmez, yeni sürüm içe aktarılırsa değişikliğin üzerine yazar
Eşik nerede değişir?Host makrosuÖnce host’ta aranır, template’e dokunmaz
Tek bir disk farklıysa?Bağlamlı makro, {$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN:"/"}Öteki dosya sistemleri template değerinde kalır
Disk ve arayüz nasıl eklenir?Discovery rule’lar bulurYeni disk takıldığında izleme kendiliğinden gelir
Windows servisleri?Template’le gelir, filtre makrodaYalnız otomatik başlayan servisler bulunur
Linux servisleri?Systemd by Zabbix agent 2 ayrıca bağlanırLinux template’i servis izlemez

Template, Makro ve Discovery Rule: Üç Parça

Template, item’ları, trigger’ları, grafikleri ve discovery rule’ları tek pakette toplar. Host’a bağlandığında içindeki her şey o host’a uygulanır. Trigger’lar eşiği sayı olarak değil makro olarak taşır. İşlemci trigger’ında 90 değil {$CPU.UTIL.CRIT} yazar. Makro, template’in içinde bir varsayılan değerle tanımlıdır ve host’a aynı adla yazılan makro onu ezer.

Discovery rule (keşif kuralı), bir host’taki parçaları kendisi bulur. Agent’tan dosya sistemlerinin, ağ arayüzlerinin ya da servislerin listesini ister, her birine prototipten item ve trigger üretir. Prototip, {#FSNAME} gibi bir yer tutucu taşıyan item kalıbıdır: discovery rule / ve /boot bulursa aynı kalıptan iki ayrı item çıkar. Discovery rule’un neyi bulacağını da yine makrolar belirler.

Zabbix Template Ne Getirir? Linux ve Windows Sunucuda Sayılar

Agent kurulup host autoregistration ile listeye düştüğünde template de bağlanmış olur. Lab’daki iki sunucuda template’in ilk bağlandığı an ile discovery rule’ların çalıştığı an arasında belirgin bir fark çıktı:

SunucuTemplateİlk andaDiscovery’den sonra
lnx02 (Ubuntu 26.04)Linux by Zabbix agent active57 item, 25 trigger, 3 discovery ruleağ arayüzü için 6, disk için 8 item daha
SRV01 (Windows Server)Windows by Zabbix agent active53 item, 21 trigger, 4 discovery rule124 item, 82 trigger

Linux template’inin üç discovery rule’u dosya sistemlerini, fiziksel diskleri ve ağ arayüzlerini bulur. lnx02’de dosya sistemi kuralı / ve /boot’u, disk kuralı nvme0n1’i, arayüz kuralı ens33’ü buldu. lo arayüzü ve loop aygıtları makrodaki dışlama desenine takıldı. Yani template, izlemeye değmeyen parçaları da kendisi ayıklar.

Zabbix template'inin lnx02'deki discovery rule listesi: Block devices, Mounted filesystem ve Network interface discovery, Interval ve Type sütunları kırmızı çerçeveyle işaretli
Linux template'inin üç discovery rule'u. Fiziksel disk ve ağ arayüzü kuralları aktif agent'la saatte bir çalışır, dosya sistemi kuralı her dakika gelen veriden türetilir.

Discovery Rule’un İlk Sonucu Bir Saat Sonra Gelir

Dosya sistemleri hemen bulundu, ağ arayüzü ve disk bulunmadı. İkisinin de discovery rule’u aktif agent’la saatte bir (1h) çalışır ve agent’ın bağlanmasından 50 ile 57 dakika sonra ilk sonucu getirdi. Windows sunucuda servisleri bulan kural da aynı aralıktadır ve servisler agent’ın kaydından yaklaşık 54 dakika sonra listeye geldi.

Pasif bir kural, host’un Discovery rules listesindeki Execute now düğmesiyle hemen çalıştırılabilir. Aktif agent kurallarında bu düğme devre dışıdır, çünkü server agent’a bağlanmaz ve agent’ın sırasının gelmesini bekler. Yani yeni bağlanan bir sunucuda ilk saat, eksik izleme değildir. Arayüzler ve servisler o saatin sonunda gelir.

Trigger Bağımlılığı: Küçük Alarm Büyüğünün Arkasında Kalır

Template’in trigger’ları birbirine bağlıdır. Disk dolulukta iki trigger vardır: Space is low yüzde 80’de açılır (Warning), Space is critically low yüzde 90’da (Average). Birincisi ikincisine bağlıdır. Zabbix belgesine göre bağlı bir trigger, bağlandığı trigger Problem durumundayken durum değiştirmez ve onun için bildirim gitmez (trigger dependencies). Lab’da disk yüzde 92’ye çıkınca Space is low açık kaldı, ama Problems ekranından çekildi ve listede yalnız critically low göründü. Yani yönetici iki ayrı uyarı yerine bir uyarı görür ve o uyarı daha ağır olanıdır.

Aynı bağ işlemcide de vardır. High CPU utilization trigger’ı Load average is too high trigger’ına bağlıdır. Belgedeki kurala göre yük ortalaması çekirdek başına 1,5’i geçmişse işlemci uyarısı açılmaz, onun arkasında kalır. Lab’daki yük testinde yük ortalaması bu eşiğe ulaşmadı ve işlemci uyarısı kendisi açıldı. Yük ortalaması da yüksek olan bir sunucuda ise ekranda işlemci uyarısı değil yük uyarısı görünür.

Zabbix CPU ve Memory Trigger’ları: min(…,5m) Ne Demek?

İşlemci ve bellek trigger’ları anlık değere bakmaz. Linux template’inin işlemci trigger’ı şudur:

Yapılandırma
min(/lnx02/system.cpu.util,5m)>{$CPU.UTIL.CRIT}

min son beş dakikanın en düşük değerini alır. En düşük değer eşiğin üstündeyse beş dakikanın tamamı eşiğin üstündedir. Bir yedekleme işinin işlemciyi bir dakika yüzde 100’e çıkarması uyarı açmaz, beş dakika boyunca hiç inmeyen yük açar. {$CPU.UTIL.CRIT} template’te 90’dır. Bellek trigger’ı aynı kalıptadır: min(/lnx02/vm.memory.util,5m)>{$MEMORY.UTIL.MAX}, eşik yine 90. Windows template’i de işlemci ve bellek için aynı ifadeleri ve aynı eşikleri kullanır.

Bu bekleyişi ölçmek için lnx02’nin iki çekirdeğini stress-ng ile dokuz dakika tam yükte tuttum:

Bash
sudo apt-get install -y stress-ng
stress-ng --cpu 0 --timeout 9m --metrics-brief

--cpu 0 bütün çekirdeklerde birer işçi açar. Zabbix’in kaydettiği zamanlar:

SaatNe oldu
12:30:10Yük başladı
12:31:10CPU utilization ilk kez 90’ın üstünde: 100,0
12:36:10High CPU utilization (over 90% for 5m) açıldı, Warning
12:39:10Son yüklü değer: 99,9
12:40:10Değer 0,9’a düştü, uyarı kapandı

Uyarı, yükün başlamasından altı dakika sonra açıldı. Bir dakikası item’ın aralığıdır: işlemci değeri dakikada bir gelir ve yükü ilk kez bir dakika sonra gördü. Beş dakikası min’in penceresidir. Kapanış ise bir dakika sürdü, çünkü tek bir düşük değer en düşüğü hemen eşiğin altına çeker.

Zabbix CPU utilization grafiği, lnx02: 12:31'den 12:39'a kadar yüzde 100'de düz çizgi, öncesi ve sonrası sıfıra yakın, 90'da trigger eşiği kesik çizgiyle
Dokuz dakikalık yük. Uyarı grafiğin yüzde 100'e çıkmasından beş dakika sonra açıldı ve ilk düşük değerle kapandı.

Bu gecikme bir kusur değil, template’in seçimidir. Beş dakika beklemeden açılan bir işlemci uyarısı her yedeklemede, her güncellemede ve her antivirüs taramasında açılır ve birkaç gün içinde kimse onu okumaz. Örnekteki akvaryumda da kapak her yem verilişinde açılır. Ünite her seferinde alarm verseydi akvaryumcu bir hafta içinde alarmı duymaz olurdu. Beş dakikadan kısa süren bir yükü görmek isteyen için grafik zaten oradadır.

Zabbix Disk İzleme: Dosya Sistemleri Kendiliğinden Bulunur

Disk izlemede hiçbir dosya sistemi elle eklenmez. Linux template’i agent’tan bütün dosya sistemlerini dakikada bir tek item’la (vfs.fs.get) alır ve discovery rule bu listeden her dosya sistemi için yedi item ve beş trigger üretir. Hangi dosya sistemlerinin izleneceğini iki makro belirler:

MakroDeğerNe yapar
{$VFS.FS.FSTYPE.MATCHES}^(btrfs|ext2|ext3|ext4|reiser|xfs|…|zfs)$Yalnız gerçek disk dosya sistemlerini alır
{$VFS.FS.FSNAME.NOT_MATCHES}^(/dev|/sys|/run|/proc|.+/shm$)Sanal dosya sistemlerini dışarıda bırakır

tmpfs, /run ve /proc bu iki filtreye takılır. Yani df çıktısında görünen satırların çoğu izlemeye girmez ve girmemesi doğrudur, çünkü onlar bellekte duran dosya sistemleridir. Dolmaları disk sorunu değildir.

Doluluk trigger’ları da beş dakikalık pencereyle çalışır:

Yapılandırma
min(/lnx02/vfs.fs.dependent.size[/,pused],5m)>{$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN:"/"}

İfadenin sonundaki :"/" makroyu bu dosya sistemine bağlar. Template’te böyle bir bağlamlı makro tanımlı değildir, bu yüzden Zabbix bağlamsız {$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN} değerine, yani 80’e düşer. Bu ayrıntı bir sonraki bölümde işe yarar.

lnx02’nin 17 GB’lık / dosya sistemi yüzde 30 doluydu. Önce 9 GB’lık bir dosyayla yüzde 80’i, sonra 1,1 GB daha ekleyerek yüzde 90’ı geçtim:

Bash
sudo fallocate -l 9G /var/tmp/zbx-doldur
sudo fallocate -l 1100M /var/tmp/zbx-doldur2

fallocate dosyayı yazmadan, yalnız yer ayırarak oluşturur ve saniyeler sürer.

SaatNe oldu
12:41:379 GB’lık dosya oluştu
12:42:29Doluluk yüzde 85,71
12:47:29Space is low (used > 80%) açıldı, Warning
12:48:031,1 GB’lık ikinci dosya oluştu
12:48:29Doluluk yüzde 92,38
12:53:29Space is critically low (used > 90%) açıldı, Average
12:54:16İki dosya silindi
12:54:29İki uyarı birlikte kapandı

İki uyarı da eşiği geçen ilk değerden tam beş dakika sonra açıldı. Uyarının adında dosya sisteminin boyutu da yazar: total 16.9GB. Zabbix doluluğu df gibi kullanılan alanın, kullanılan ve boş alanın toplamına oranı olarak hesaplar.

Zabbix Makro ile Eşiği Değiştirmek: Template’e Değil Host’a

Yüzde 80 her sunucu için doğru eşik değildir. Günde birkaç gigabayt büyüyen bir log diskinde yüzde 80’den sonra kalan alan bir iki günde biter ve o sunucuda uyarının daha erken gelmesi gerekir. Template’teki 80’i değiştirmek bütün sunucuları değiştirir ve bir sonraki template içe aktarımında kaybolur. Doğru yer, o sunucunun host makrolarıdır.

Data collection → Hosts ekranında host’u açın ve Macros sekmesine geçin. Host macros görünümünde Add’e basın. Macro alanına {$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN:"/"}, Value alanına 60 yazın. Description alanına makronun neden orada olduğunu yazın: bir yıl sonra bu sunucuya bakan kişi, eşiğin neden öteki sunuculardan farklı olduğunu oradan okur. Update’e basın.

lnx02 Macros sekmesi, Host macros görünümü: kök dosya sistemine bağlı doluluk makrosu, Value alanında 60 ve açıklama satırı kırmızı çerçeveyle, Update düğmesi okla işaretli
Bağlamlı host makrosu. Makro adındaki "/" eşiği yalnız kök dosya sistemine uygular.

Inherited and host macros görünümü aynı makronun iki değerini yan yana gösterir: template’ten gelen bağlamsız {$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN} 80 ve host’ta tanımlı bağlamlı {$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN:"/"} 60. Template’in değeri yerinde durur, değişen yalnız bu host’un / dosya sistemidir.

Dosya sistemiZabbix’in bulduğu makroEşik
/host’taki {$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN:"/"}60
/boottemplate’teki {$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN}80

Etkisini görmek için /’a 6 GB’lık bir dosya ekledim ve doluluk yüzde 67,09’a çıktı. Space is low (used > 60%, total 16.9GB) uyarısı, yüksek değerin ilk görüldüğü andan yine beş dakika sonra açıldı, dosya silinince bir dakika içinde kapandı. Uyarının adındaki yüzde de 60 olarak değişti, çünkü ad da aynı makroyu okur. /boot 80’de kaldı, yani makro yalnız bağlamında yazılan dosya sistemini değiştirdi.

Aynı eşiği birçok sunucuya vermek gerekiyorsa makroyu tek tek host’lara yazmak yerine, yalnız o makroları taşıyan küçük bir template açıp o sunuculara bağlamayı öneriyoruz. Hazır template yine dokunulmadan kalır ve makroların toplu durduğu tek bir yer olur.

Zabbix ile Servis İzleme: Windows ve Linux

İşlemci ve disk sunucunun durumunu söyler, servis ise işin kendisini. Dosya sunucusunda LanmanServer, veritabanı sunucusunda veritabanı servisi durduğunda işlemci boştadır ve disk yarı doludur, kullanıcı ise çalışamaz.

Windows Servisleri: Template’le Gelir

Windows template’i servisleri saatlik bir discovery rule’la bulur ve dört makroyla süzer:

MakroTemplate’teki değer
{$SERVICE.NAME.MATCHES}^.*$
{$SERVICE.NAME.NOT_MATCHES}RemoteRegistry, sppsvc, wuauserv gibi servislerden oluşan uzun bir dışlama listesi
{$SERVICE.STARTUPNAME.MATCHES}^(?:automatic|automatic delayed)$
{$SERVICE.STARTUPNAME.NOT_MATCHES}^(?:manual|disabled)$

Yani yalnız başlangıç türü Automatic ya da Automatic (Delayed Start) olan ve dışlama listesinde bulunmayan servisler izlenir. SRV01’de 65 servis otomatik başlıyordu, filtre bunlardan 55’ini buldu. Her servise şu trigger kurulur:

Yapılandırma
min(/SRV01/service.info["SysMain",state],#3)<>0

#3 zaman değil, değer sayısıdır. Son üç değerin en küçüğü 0 değilse servis üç ölçüm boyunca çalışmıyordur. Servisin durumu dakikada bir okunduğu için bu yaklaşık üç dakikadır. 0 çalışıyor demektir, durmuş servis 6 döndürür. Önem derecesi Average’dır.

Ölçüm için altyapı servislerine dokunmadan, otomatik başlayan ve çalışan SysMain’i durdurdum:

PowerShell
Stop-Service SysMain
Start-Service SysMain
SaatNe oldu
14:15:30Stop-Service SysMain
14:17:29Zabbix servisin durumunu ilk kez 6 olarak okudu
14:18:29"SysMain" (SysMain) is not running (startup type automatic) açıldı, Average
14:19:01Start-Service SysMain
14:19:29Uyarı kapandı
Zabbix Problems ekranında SRV01 için iki Average uyarısı: SysMain servisi ve kırmızı çerçeveyle işaretli InventorySvc servisi, ikisi de not running
Kasıtlı durdurulan SysMain'in yanında bir de kendiliğinden duran InventorySvc var. Template Automatic (Delayed Start) servisleri de izler.

Ekranda beklemediğim ikinci bir uyarı vardı. InventorySvc (Inventory and Compatibility Appraisal service) servisler bulunur bulunmaz uyarı açtı ve kapanmadı. Servisin başlangıç türü Automatic (Delayed Start)‘tır ve sunucuda ben dokunmadan durmuş haldeydi. Template bu servisi dışlama listesinde taşımıyor.

Böyle bir servis için iki yol var: servisin neden durduğu araştırılır, ya da bilerek duran bir servisse {$SERVICE.NAME.NOT_MATCHES} host’ta ezilir. Host makrosu template’in değerine eklenmez, onun yerine geçer. Bu yüzden template’teki listenin tamamı kopyalanır ve servisin adı sonuna eklenir. Listenin yalnız yeni adı taşıyan bir sürümü, template’in dışladığı bütün servisleri yeniden izlemeye alır.

Linux Servisleri: Systemd Template’i Ayrıca Bağlanır

Linux template’i servis izlemez. Servisler için host’a ikinci bir template bağlanır: Data collection → Hosts → host → Templates alanına Systemd yazın, listeden Systemd by Zabbix agent 2’yi seçin ve Update’e basın. Template, Agent 2’nin systemd eklentisiyle çalışır. Klasik Zabbix agent’ta bu eklenti yoktur.

Bu template’in discovery rule’u pasif kontroldür, yani server agent’ın 10050 portuna bağlanır. Agent’ın yapılandırmasındaki Server satırında server’ın adresi olmalı ve sunucunun firewall’u bu bağlantıya izin vermelidir. lnx02’de iki koşul da sağlanıyordu ve unit’ler template bağlandıktan yaklaşık bir dakika sonra bulundu: 31 service unit ve 12 socket unit.

Discovery rule’un filtresi yalnız enabled durumdaki ve inactive olmayan unit’leri alır. Filtrenin bir sonucu lab’da göründü: ssh.service listede yoktu. Ubuntu’da SSH soket etkinleştirmesiyle çalışır. ssh.socket enabled’dır, ssh.service ise disabled’dır ve bağlantı gelince başlar. Bir servis listede görünmüyorsa önce systemctl is-enabled ile bakın.

Her service unit için iki trigger kurulur:

Yapılandırma
last(/lnx02/systemd.service.active_state["{#UNIT.NAME}"])<>1
last(/lnx02/systemd.service.uptime["{#UNIT.NAME}"])<10m

Birincisi servisin çalışmadığını söyler (Warning), ikincisi son on dakika içinde yeniden başladığını (Information). Windows trigger’ından farkı last’tır: tek bir değer yeter. cron servisiyle ölçtüm:

Bash
sudo systemctl stop cron
sudo systemctl start cron
SaatNe oldu
13:06:26systemctl stop cron
13:06:48cron.service: Service is not running açıldı, Warning
13:07:08systemctl start cron
13:07:48Uyarı kapandı, cron.service has been restarted (uptime < 10m) açıldı, Information

Linux’ta uyarı 22 saniyede açıldı, Windows’ta üç dakikada. Fark iki template’in seçimidir: biri tek değere, öteki üç değere bakar.

Kurulum Bitti, İzleme Başlıyor: Yeni Sunucu Template’iyle Gelir

Template’in asıl kazancı yeni bir sunucu geldiğinde görünür. Agent yazısındaki kayıt eylemleri agent’ın HostMetadata metnine bakıp host’u gruba koyar ve template’i bağlar. Sunucular için ayrı bir eylem açtım. Koşulu Host metadata contains WinServer’dır, sunucuyu Windows sunucular grubuna koyar ve Windows by Zabbix agent active template’ini bağlar. SRV01’e agent HOSTMETADATA=WinServer ile kuruldu ve istemcilerin grubuna değil yalnız Windows sunucular grubuna düştü, çünkü WinServer metni istemci eyleminin aradığı Windows sözcüğünü içermez. Metadata metinleri seçilirken birinin ötekinin içinde geçmemesine dikkat edin: Windows ve WindowsServer seçilseydi sunucu iki eyleme birden girerdi.

Sunucu listeye düştüğü anda işlemci, bellek ve dosya sistemi izlenir, bir saat içinde servisler ve ağ arayüzleri gelir. Yöneticinin işi ilk haftadır: Monitoring → Problems ekranında hangi uyarının gerçek, hangisinin bilinen bir davranış olduğu görülür. Gerçek olanın eşiği doğrudur. Bilinen davranışın (her gece yüzde 95’e çıkan bir yedekleme diski, kendiliğinden duran bir servis) eşiği o host’a yazılan bir makroyla değişir ve açıklama alanına nedeni yazılır.

Bu uyarıların kime, ne zaman ve hangi kanaldan gideceği template’in değil action’ın işidir. Onu serinin bir sonraki yazısında, trigger ve alarm ayarlarıyla birlikte anlatacağız.

Zabbix Template Kullanımında Sık Yapılan Hatalar

  1. Hazır template’in eşiğini template’in içinde değiştirmek. Değişiklik bütün host’lara gider ve template yeniden içe aktarıldığında kaybolur. Eşik host makrosuna yazılır.
  2. Makroyu bağlamsız yazmak. {$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN} = 60 host’taki bütün dosya sistemlerini değiştirir. Tek bir dosya sistemi için {$VFS.FS.PUSED.MAX.WARN:"/"} yazılır.
  3. İlk saatte ağ arayüzü ve servis yok diye template’i suçlamak. Aktif agent’ın discovery rule’ları saatte bir çalışır ve Execute now onlarda devre dışıdır. Bir saat beklenir.
  4. Dışlama listesini kısa bir değerle ezmek. {$SERVICE.NAME.NOT_MATCHES} host’ta yalnız yeni servisin adıyla yazılırsa template’in dışladığı onlarca servis izlemeye döner. Liste kopyalanıp uzatılır.
  5. Linux’ta servislerin izlendiğini varsaymak. Linux by Zabbix agent active servis izlemez. Systemd by Zabbix agent 2 ayrıca bağlanır ve pasif kontrol için agent’ın 10050 portuna server’dan bağlantı gerekir.

Sonuç: Zabbix Template’i Değiştirmeyin, Üstüne Yazın

Hazır Zabbix template’i bir sunucunun işlemcisini, belleğini, disklerini, ağ arayüzlerini ve servislerini ilk bağlandığı gün izler. Yöneticinin işi template’i yeniden yazmak değil, farklı olması gereken sayıyı o sunucuya yazmaktır.

Lab’da beş şey beklenenden farklı çıktı:

  1. İşlemci uyarısı yükten altı dakika sonra açıldı, ama yük bitince bir dakikada kapandı. min(…,5m) açılmayı geciktirir, kapanmayı geciktirmez.
  2. Ağ arayüzleri, fiziksel diskler ve Windows servisleri bir saate yakın geç geldi. Aktif agent’ın saatlik discovery rule’larını hızlandıran bir düğme yok.
  3. Disk yüzde 90’ı geçince yüzde 80 uyarısı ekrandan çekildi. Template’in trigger’ları birbirine bağlı ve ağır olan hafifini gizliyor.
  4. Windows template’i kendiliğinden duran bir servisi kalıcı uyarıya çevirdi. InventorySvc dışlama listesinde yok.
  5. Ubuntu’da SSH servisi izleme listesine girmedi, çünkü soketle başlıyor ve servisin kendisi disabled.

Girişteki benzetmeye dönersek: tür profili template’tir, profildeki sıcaklık sınırı makrodur. Diskus tankına yazılan “üst sınır 30” host makrosudur ve profil yerinde durur. Ünitenin yeni ısıtıcıyı kendisi tanıması discovery rule’dur. Kapak açılınca suyun bir an soğumasını alarm saymayıp beş dakika beklemek min(…,5m)’dir, pompanın çalışıp çalışmadığını izlemek de servis izleme.

Sırada uyarıların kime ve nasıl gideceği var: önem derecesine göre bildirim, onaylanmayan uyarının bir üst kademeye taşınması ve bakım penceresi. Ağ cihazlarının izlemesi ise agent’la değil SNMP ile yapılır. İzlemenin bir hizmet olarak nasıl yürüdüğünü network izleme hizmeti sayfamızda anlattık.

Zabbix Template Hakkında Sık Sorulan Sorular

Çoğu kurumda ikisi de gerekmez. Hazır template olduğu gibi bağlanır, farklı olması gereken eşik host'a yazılan bir makroyla değiştirilir. Template'in kendisini değiştirmek iki risk taşır: Zabbix yükseltildiğinde template kendiliğinden güncellenmez ve yeni sürüm içe aktarılırsa yapılan değişikliğin üzerine yazılır. Kopya ise kendi başına kalır ve üreticinin düzeltmelerini hiç almaz. Kopya yalnız template'in yapısı (item, trigger) değişecekse anlamlıdır, eşik için değil.
Agent kuruluysa template'i bağlamak bir dakikalık iştir ve işlemci, bellek ve dosya sistemi değerleri birkaç dakika içinde gelir. Ağ arayüzleri, fiziksel diskler ve Windows servisleri saatlik discovery rule'larla bulunur. Lab'da bunlar agent'ın bağlanmasından 50 ile 57 dakika sonra geldi. Asıl süre ilk haftadır: hangi uyarının gerçek, hangisinin gürültü olduğu o hafta görülür ve eşikler host makrolarıyla ayarlanır.
Hayır. Windows template'i yalnız başlangıç türü Automatic ya da Automatic (Delayed Start) olan servisleri bulur, Manual ve Disabled servisleri dışarıda bırakır ve uzun bir dışlama listesi taşır. Lab'daki Windows sunucuda bu filtre 55 servis buldu. Linux template'i servisleri hiç izlemez. Bunun için Systemd by Zabbix agent 2 template'i ayrıca bağlanır ve yalnız enabled durumundaki unit'leri bulur.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Zabbix Rehberi: Kurulumdan Alarma Adım Adım İzleme

Zabbix rehberi: kurulumdan agent'a, template'ten alarma ve dashboard'a on üç adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, lab'da hangi yazıda ölçüldü.

15 dk okuma

Network İzleme Hizmeti: Sunucu, Hat ve Ağ Cihazları

Network izleme hizmeti: sunucu, internet hattı, switch ve firewall dakika dakika izlenir, alarm geldiğinde aynı ekip müdahale eder. Kapsam, süreç ve fiyat.

9 dk okuma

Zabbix 8.0 Upgrade: 7.0 LTS'den Yedekli Geçiş

Zabbix 7.0 LTS'den 8.0'a güncelleme adım adım: sürüm notları, veritabanı ve dosya yedeği, geri yükleme provası, depo paketi, otomatik veritabanı yükseltmesi ve kontrol.

18 dk okuma

Zabbix Health Check: Kuyruk, Poller ve Housekeeper

Zabbix health check lab ölçümüyle: sağlık panosu, queue, poller doluluğu, önbellek ve housekeeper. Agent, poller ve server durunca ne görünür?

16 dk okuma

Zabbix Dashboard: Widget, Network Map ve NOC Ekranı

Zabbix dashboard tasarımı: hangi widget neyi söyler, network map, Host navigator ile ayrıntı sayfası, slideshow ve kiosk, arıza anında ölçülen gecikmeler.

23 dk okuma

Zabbix Proxy: Şube İzleme, Kurulum ve Hat Kopukluğu

Zabbix proxy kurulumu: şubede ne zaman gerekir, aktif proxy, PSK ve agent ayarı, hat koptuğunda ölçülen davranış: yerel tampon, geç gelen veri ve alarm.

26 dk okuma