BT Sistem Yönetimi

Grafana Dashboard Oluşturma: Panel, Değişken ve USE

Grafana dashboard oluşturma: USE yöntemiyle panel seçimi, Zabbix verisiyle değişkenler, tekrarlayan panel, yenileme yükü ve Viewer sınırı, lab ölçümüyle.

İlker Pehlivan

Grafana dashboard, data source’lardan okunan ölçümleri panellerde gösteren bir ekrandır. İyi bir dashboard tek bir soruyu cevaplar ve sunucu altyapısında bu soru çoğu zaman “hangi kaynak zorlanıyor?” sorusudur. Grafana’nın belgesi altyapı için USE yöntemini önerir: kullanım (utilization), doygunluk (saturation) ve hata (errors). Dashboard her sunucu için kopyalanmaz. Değişkenler (variables) aynı panelleri seçilen sunucuya göre yeniden çizer.

Grafana nedir yazısında Grafana’yı akşam haberlerindeki hava durumu bültenine benzetmiştik. Bültenin ekranını grafik masası hazırlar. Masa 81 il için 81 ayrı ekran çizmez. Tek bir ekran şablonu çizer, spiker hangi ili seçerse sıcaklık, yağış ve rüzgar o ilin değerleriyle dolar. Ekran istasyonların bütün ölçümünü de göstermez, izleyicinin tek sorusunu cevaplar: yarın şemsiye lazım mı?

Grafana dashboard benzetmesi: hava durumu stüdyosunun grafik odası, solda dik bir rafta dört şeffaf katman, ortada eğik çizim masasındaki çerçeveli boş ülke haritasının üstüne koyu mavi ceketli grafiker güneş, bulut ve yağmur damlası simgeli şeffaf bir katman indiriyor, sağda alçak bir sırada açılmamış kağıt rulolar, arka duvarda rakamsız bir saat, kapının yanındaki askıda tek kapalı şemsiye
Masada tek harita durur, grafiker seçilen ilin katmanını üstüne indirir ve raftaki öteki katmanlar sırasını bekler. Grafana'da da tek dashboard değişkenle her sunucuyu çizer. Rulolar açılmadan kenarda kalır, çünkü ekran her ölçümü değil tek bir soruyu gösterir.

Bu yazı o ekranı Grafana 13.3’te Zabbix verisiyle kurar. Sunucu, Grafana kurulumu yazısında Grafana’yı kurduğumuz Ubuntu 26.04 makinesidir. Zabbix data source’u Zabbix Grafana bağlantısı yazısındaki salt okuma hesabıyla bağlı. Lab’da Linux sunucu - USE adlı bir dashboard kurdum ve her adımı ölçtüm: değişkenlerin nasıl zincirlendiği, yenileme aralığının Zabbix’e kaç istek gönderdiği ve Viewer rolündeki bir kullanıcının dashboard’u görmeden neyi görebildiği aşağıda.

Grafana Dashboard Nasıl Olmalı?

Grafana’nın dashboard en iyi uygulamaları belgesi işe bir soruyla başlar: bu dashboard hangi soruyu cevaplıyor? Belgeye göre amacı olmayan bir dashboard’un gerekip gerekmediği sorgulanmalıdır. İkinci ilke bilişsel yüktür. Her grafiğin neyi gösterdiği düşünmeden anlaşılmalıdır, çünkü dashboard’a gece 2’de bir arızayı arayan biri de bakar. Kararlar bu iki ilkeden ve aynı belgenin öteki maddelerinden çıkıyor:

KararOlması gerekenNeden
AmaçTek soru, adında yazılıBelge: “A dashboard should tell a story or answer a question”.
Panel seçimiAltyapıda USE, serviste REDUSE kaynakların, RED kullanıcının durumunu söyler.
Sunucu sayısıTek dashboard, değişkenleKopya dashboard’lar güncellemeleri kaçırır ve aramayı zorlaştırır.
BirimYüzde, ham sayı değilÇekirdek sayısı farklı makineler yüzdeyle karşılaştırılır.
RenkYalnız eşik aşılıncaBelge rengi “iyi” ve “kötü” anlamıyla kullanmayı önerir.
YenilemeVerinin toplanma aralığından sık değilGereksiz yenileme ağa ve data source’a yük bindirir.
Adlandırma ve yerAnlamlı ad, bir klasörGeçici dashboard’un adına TEST yazılır ve iş bitince silinir.
KayıtSürüm geçmişi ve JSON dışa aktarımıBelgenin orta olgunluk düzeyi JSON’u sürüm kontrolünde ister.

Ekranda ne durması gerektiği sorusu Grafana’ya özgü değildir. Zabbix dashboard yazısında Stephen Few’un ölçütlerini uygulamıştık: ilk sayfa tek ekrana sığar, renk yalnız eşik aşıldığında kullanılır, ayrıntı ikinci sayfaya taşınır. Aynı ölçütler burada da geçerli. Bu yazı Grafana’nın kendi araçlarını anlatıyor: panel türleri, değişkenler, sürümler ve yetki.

Bitmiş Linux sunucu - USE dashboard'u: üstte group ve host seçicileri, altında lnx02 ve Zabbix server için iki ayrı CPU utilization paneli, Load average, Memory utilization gauge'ları ve Disk space used paneli. Seçiciler ve iki CPU panelinin başlıkları kırmızı çerçeveyle işaretli.
Yazının sonunda varılan dashboard. Seçicilerde iki sunucu seçili, CPU paneli her sunucu için bir kez çiziliyor.

USE Yöntemi: Sunucu Dashboard’unda Hangi Panel?

USE yöntemi Brendan Gregg’in yöntemidir ve her kaynak için üç soru sorar. Grafana belgesi üçünü şöyle tanımlar:

  1. Utilization (kullanım): kaynağın meşgul olduğu zamanın yüzdesi, örneğin CPU kullanımı.
  2. Saturation (doygunluk): kaynağın bekleyen iş miktarı, çoğunlukla kuyruk uzunluğu ya da load.
  3. Errors (hata): hata olaylarının sayısı.

Belgeye göre USE donanım kaynakları için en uygun yöntemdir: CPU, bellek ve ağ cihazları. RED ise servisler içindir: istek hızı (rate), başarısız istekler (errors) ve süre (duration). Belge iki yöntemi tek cümleyle ayırır: USE sorunun nedenini, RED belirtisini gösterir. Alarm belirtiye kurulur. Bizim düzende alarmı Grafana değil Zabbix üretir, Zabbix trigger yazısındaki gibi. USE dashboard’u alarm geldikten sonra nedeni bulmak için açılır.

Lab’daki iki Linux sunucu Zabbix’in hazır Linux template’iyle izleniyor. USE’un her harfi bu template’in bir item’ına karşılık geliyor:

USESoruZabbix item’ıPanel türü
UtilizationCPU ne kadar meşgul?CPU utilizationTime series
UtilizationBellek ne kadar dolu?Memory utilizationGauge
UtilizationDisk ne kadar dolu?FS [/]: Space: Used, in %Bar gauge
SaturationCPU’da bekleyen iş var mı?Load average (1m avg)Time series
ErrorsAğ kartı hata sayıyor mu?Interface ens33: Inbound packets with errors ve Outbound karşılığıTime series

Item adları template’in sürümüne göre değişebilir. Disk item’ını ilk denemede /: Space utilization diye aradım, Zabbix 7.0’daki adı FS [/]: Space: Used, in % çıktı. Panel kurmadan önce item adını Zabbix’te host’un Latest data sayfasından okumak zaman kazandırır.

Load average bir yüzde değildir. Değeri 4 olan bir makine dört çekirdekliyse tam yüktedir, otuz iki çekirdekliyse rahattır. Belge karşılaştırmanın yüzdeyle yapılmasını önerir. Load paneline bakarken aynı sunucunun Number of CPUs item’ını yanında tutarız.

Grafana Dashboard Oluşturma: Ayarlar ve İlk Panel

Yeni dashboard Dashboards > New > New dashboard ile açılır. Grafana 13’te boş dashboard eski sürümlerdeki Add visualization düğmesini göstermez. Panel, sağdaki kenar çubuğunun Add bölmesinden ya da ortadaki Configure visualization düğmesinden eklenir. Zabbix varsayılan data source olduğu için panel düzenleyicisi seçim istemeden açıldı ve Zabbix’i seçili getirdi.

İlk iş dashboard’a ad ve klasör vermektir. Üst çubuktaki ayarlar düğmesi ve View all settings ile açılan Settings sayfasında Title Linux sunucu - USE, Folder Izleme olarak girilir. Klasör yetkinin birimidir. Viewer izni ilerideki bölümde bu klasör üzerinden verilecek.

Grafana dashboard Settings sayfasının General sekmesi: Title alanında Linux sunucu - USE ve Folder alanında Izleme kırmızı çerçeveyle işaretli.
Ad dashboard'un sorusunu, klasör kimin göreceğini söyler.

İlk panel CPU kullanımıdır. Sağ üstteki görselleştirme listesinden Time series seçilir. Alttaki Zabbix sorgusunda Query type Metrics kalır, Group, Host ve Item alanları doldurulur. Group ve Host alanlarına bir sunucu adı yerine $group ve $host yazılır. $group ve $host, bir sonraki bölümde kuracağımız değişkenlerdir. Item alanına CPU utilization seçilir.

Grafana panel düzenleyicisinde CPU utilization paneli: sağ üstte Time series görselleştirmesi, altta Zabbix sorgusunun Group alanında $group, Host alanında $host ve Item alanında CPU utilization kırmızı çerçeveyle işaretli.
Panel sunucuya bağlı değil, değişkene bağlı. Hangi sunucunun çizileceğini dashboard'un üstündeki seçici belirler.

Paneller kaydedilince dashboard’a fabrika ayarındaki Auto grid yerleşimiyle dizilir. Auto grid panelleri eşit genişlikte yan yana koyar, lab’da en fazla üç sütun. Load average paneli de aynı yolla, aynı değişkenlerle ve Load average (1m avg) item’ıyla kurulur.

Grafana Panel Türleri: Gauge, Bar Gauge, Table ve Problems

Time series zamana yayılan değişimi gösterir: CPU’nun ne zaman sıçradığı, load’un ne zaman düştüğü. Bir değerin şu an eşiğe ne kadar yakın olduğunu tek bakışta göstermek için gauge ve bar gauge daha uygundur. Bellek panelini gauge, disk panelini bar gauge ile kurarız.

Gauge ve Eşikler

Gauge’ın rengini Thresholds belirler. Fabrika ayarında iki satır gelir: Base yeşil ve 80 kırmızı. Add threshold üçüncü bir satırı 90 değeriyle ekler. Satırların değerini değiştirerek düzeni Base yeşil, 80 sarı, 90 kırmızı yaptık. Bellek yüzde 80’e kadar yeşil kalır, 80 ile 90 arasında sarıya, 90’ın üstünde kırmızıya döner.

Grafana panel düzenleyicisinde Memory utilization gauge'ı yüzde 47,6 gösteriyor. Sağdaki Thresholds bölümünde kırmızı 90, sarı 80 ve yeşil Base satırları kırmızı çerçeveyle işaretli.
Üç eşik, üç renk. Gauge yüzde 47,6'da, yani yeşil bölgede.

Eşikleri dashboard’da Zabbix trigger’larıyla aynı değerlere koyarız. Gauge’ın kırmızısı ile Zabbix’in alarmı farklı sayılarda başlarsa ekran ile alarm birbirini yalanlar.

Aynı Panelde İki Sorgu: Ağ Hataları

Ağ hataları panelinde iki sorgu vardır: gelen ve giden paket hataları. İkinci sorgu sorgu listesinin altındaki Add query ile eklenir. Lab’da eklenen B sorgusunun Group, Host ve Item alanları boş geldi. Grafana ilk sorgunun seçimlerini kopyalamadı, $group, $host ve item adını yeniden girdim. İki seri de 0 gösterdi. Hata panelinde beklenen değer budur.

Table ve Reduce Dönüşümü

Table paneli birden çok sunucuyu yan yana karşılaştırmak için kullanılır. Lab’da Group ve Host alanlarına /.*/ yazılarak bütün sunucuların CPU utilization değeri istendi. Tablo fabrika ayarında her zaman damgasını ayrı bir satır olarak listeledi ve hangi değerin hangi sunucuya ait olduğu okunmuyordu.

Çözüm bir dönüşümdür (transformation). Sorgunun yanındaki Transformations sekmesinde Add transformation ile Reduce eklenir. Mode fabrika ayarındaki Series to rows değerinde kalır. Calculations alanındaki Max yerine Last * seçilir. Tablo artık her sunucu için tek satır gösterir: sunucunun adı ve son değeri.

Grafana Host summary tablosu Field ve Last kolonlarıyla tek satır gösteriyor: Zabbix server: CPU utilization, 13.5. Alttaki Transformations sekmesinde Reduce dönüşümünün Mode alanında Series to rows ve Calculations alanında Last değeri. Tablo ve dönüşüm ayarları kırmızı çerçeveyle işaretli.
Reduce her seriyi tek satıra indirir. Ölçüm anında yalnız Zabbix server açıktı, tabloda bu yüzden tek satır var.

Birden çok sunucu eşleştiğinde Grafana satırın adını sunucu: item biçiminde yazdı. Tek sunucuda yalnız item adı görünüyor.

Zabbix Problems Paneli

Zabbix eklentisi kendi panel türünü de getirir: Zabbix Problems. Bu panel Zabbix’teki açık problemleri listeler. Arayüzden eklendiğinde bir tuzağı var. Panelin sorgusu fabrika ayarında Query type Metrics olarak geliyor ve panel No problems found yazıyor. Zabbix’te o sırada yedi açık problem vardı.

Yeni eklenmiş Zabbix Problems paneli: tabloda No problems found yazısı ve alttaki sorguda Query type alanında Metrics değeri kırmızı çerçeveyle işaretli.
Panel türü Problems, sorgu türü Metrics. Bu haliyle panel boş görünür, Zabbix'te problem olsa bile.

Query type Problems seçilince Group ve Host boş kalsa da açık problemler listelendi: Average, High, Warning ve Information önem dereceleri bir arada. Önem filtresi fabrika ayarında bütün problemleri gösteriyor. Zabbix dashboard yazısında Information problemlerinin ilk ekranı doldurduğunu ölçmüştük. Panelin önem filtresini ekipte eylem gerektiren en düşük dereceye çekeriz.

Grafana Variables: Tek Dashboard, Birçok Sunucu

Grafana’nın değişken belgesine göre değişken bir değerin yer tutucusudur. Değeri değişince Grafana o değişkeni kullanan her paneli yeniden çizer. Değişkenler dashboard’un üstünde açılır liste olarak görünür ve izleyici dashboard’u düzenlemeden görünümü değiştirir. Lab’da iki değişken kuruldu: group host grubunu, host sunucuyu seçer. İkincisi birincisine bağlıdır.

group ve host Değişkenleri

Grafana 13’te değişkenler dashboard ayarlarından taşındı. Settings > Variables sekmesi artık yalnız bir yönlendirme gösteriyor: değişken ayarları dashboard’un kenar çubuğuna geçmiş. Yeni değişken düzenleme modunda üst çubuktaki + düğmesinden Variable ve ardından Query seçilerek eklenir. Kenar çubuğundaki Open variable editor tam düzenleyiciyi açar.

group değişkeni için düzenleyicide Target data source Zabbix, Query Type Group seçilir ve Group alanına /.*/ yazılır. Burada bir sapma ölçtüm. Alanda /.*/ hazır yazılı görünüyordu, ama Run query No values found döndürdü. Aynı ifadeyi alana kendim yazınca önizleme üç grubu listeledi. Formdaki hazır metin yalnız örnek olarak duruyor, sorguya girmesi için alana yazmak gerekiyor.

Grafana Query variable: group düzenleyicisi: üstte Preview of values (3) altında Linux sunucular, Windows sunucular ve Zabbix servers değerleri, altta Query Type alanında Group ve Group alanında /.*/ kırmızı çerçeveyle işaretli.
Önizleme, data source hesabının görebildiği üç host grubunu listeliyor.

host değişkeni aynı yolla kurulur. Query Type Host olur, Group alanına $group yazılır, Host alanı boş geldiği için ona da /.*/ yazılır. Group alanındaki $group, host listesini seçili gruba daraltır. Kenar çubuğundaki Selection options bölümünde Multi-value ve Include All value açılır. İlki birden çok sunucu seçmeyi, ikincisi hepsini tek seçenekle almayı sağlar. Aynı iki seçeneği group için de açtık.

Grafana dashboard düzenleme modu: üstte group seçicisinde Linux sunucular ve host seçicisinde lnx02, sağdaki Query variable kenar çubuğunda Multi-value ve Include All value anahtarları açık. Seçiciler ve iki anahtar kırmızı çerçeveyle işaretli.
Multi-value ve Include All açık. Seçicide birden çok sunucu ya da hepsi seçilebilir.

Zinciri üç durumda ölçtüm. group Zabbix servers iken host kendiliğinden Zabbix server oldu. Linux sunucular seçilince host listesinde yalnız All ve lnx02 kaldı. İki grup birlikte seçilince iki sunucu da listeye geldi. Host seçicisi grup değiştikten bir ile üç saniye sonra güncelleniyor. Kenar çubuğundaki Show dependencies düğmesi bağımlılığı bir okla da gösteriyor: group → host.

Grafana dashboard'unun üstünde group seçicisinde Linux sunucular ve Zabbix servers seçili, host seçicisinin açık listesinde All, lnx02 ve Zabbix server seçenekleri. group seçicisi ve host listesi kırmızı çerçeveyle işaretli.
İki grup seçili, host listesi iki gruptaki sunucuları sunuyor. Listedeki her sunucu seçilen gruplardan birine ait.

Örnekteki grafik masasının tek ekran şablonu budur. Ekran bir kez çizilir, spikerin seçtiği il $host’tur ve ekrandaki her sayı o ilin değeriyle dolar.

Tekrarlayan Panel: Her Sunucuya Bir Grafik

İki sunucu seçildiğinde CPU paneli iki seriyi aynı grafikte çizer. Sunucu sayısı arttıkça çizgiler birbirine karışır. Tekrarlayan panel (repeat) her sunucu için ayrı bir panel açar. CPU panelinin düzenleyicisinde Panel options > Repeat options > Repeat by variable alanında host seçilir. Panelin başlığı CPU utilization - $host yapılır, böylece her kopya kendi sunucusunun adını taşır.

Grafana CPU utilization panel düzenleyicisi: sağdaki Repeat options bölümünde Repeat by variable alanında host seçili ve alttaki Zabbix sorgusunun Host alanında $host kırmızı çerçeveyle işaretli.
Panel host değişkeninin her değeri için bir kez çizilir. Düzenleme modunda tek panel görünür.

Grafana tekrarın düzenleme modunda görünmediğini formun kendisinde yazıyor. Dashboard’a dönülünce iki sunucu seçiliyken iki panel çıktı: CPU utilization - lnx02 ve CPU utilization - Zabbix server. Yazının başındaki bitmiş dashboard ekranında ikisi yan yana duruyor.

Dashboard’u Kaydetmek: Varsayılan Değerler ve Sürüm Geçmişi

Grafana dashboard’u Save ile kaydeder ve her kayıt bir sürümdür. İlk kayıttan sonraki kayıtlarda pencere iki onay kutusu gösterir: Update default time range ve Update default variable values. İkincisi kolay atlanır. İşaretlenmezse o an seçili gruplar ve sunucular kaydedilmez, dashboard bir sonraki açılışta eski varsayılanlarla gelir. Lab’da Viewer kullanıcısı dashboard’u açtığında tam olarak kaydedilen varsayılanları gördü: son bir saat, iki grup, iki sunucu.

Grafana Save dashboard penceresi: Update default time range ve Update default variable values onay kutuları işaretli, Message alanında varsayılan zaman aralığını ve seçili değerleri anlatan not. Onay kutuları ve Message alanı kırmızı çerçeveyle işaretli.
İkinci onay kutusu seçili sunucuları varsayılan yapar. Message alanı sürüm geçmişinde bu kaydın neden yapıldığını anlatır.

Lab’da dashboard 7 kez kaydedildi. Sürümler Settings > Versions sekmesinde listelenir. İki sürüm seçilip karşılaştırılınca Grafana farkı düz cümlelerle yazdı: zaman aralığı now-6h değerinden now-1h değerine inmiş, değişkenlerin varsayılan değerleri değişmiş. View JSON diff aynı farkı JSON olarak yan yana gösterir. Restore to version 6 düğmesi dashboard’u o sürüme döndürür.

Grafana Settings, Versions sekmesinde Comparing 6 ve 7 ekranı: timeSettings changed from now-6h to now-1h ve variables changed altındaki değişiklik listesi ile sağ üstteki Restore to version 6 düğmesi kırmızı çerçeveyle işaretli.
Sürüm 6 ile 7 arasındaki fark: zaman aralığı ve değişken varsayılanları. Geri dönüş tek düğmedir.

Grafana her dashboard için fabrika ayarında son 20 sürümü saklar (versions_to_keep). Sürümler Grafana’nın veritabanındadır. Lab’daki Grafana 13.3’te eski sürümlerin dashboard ve dashboard_version tabloları hep boş kaldı. Dashboard resource tablosunda, her kaydı resource_history tablosunda duruyordu. Grafana’nın veritabanı yedeği bu yüzden dashboard’ların da yedeğidir.

Belgenin orta olgunluk düzeyi dashboard JSON’unun sürüm kontrolünde tutulmasını ister. Dashboard’un üst çubuğundaki Export > Export as code JSON’u indirir ya da panoya kopyalar. Grafana 13.3 bu dashboard’u yeni v2 şemasında dışa aktardı (apiVersion: dashboard.grafana.app/v2). Dosyayı Git deposuna koyarız. Dosyada token ya da parola yoktu, ama dosyayı paylaşmadan önce yine bakarız.

Grafana Yenileme Aralığı: Zabbix API’ye Giden Yük

Dashboard’un sağ üstündeki Refresh listesi panellerin kaç saniyede bir yeniden sorgulanacağını belirler. Grafana ölçümü kendisi tutmadığı için her yenilemede bütün paneller Zabbix API’ye yeniden sorar. Yükü ölçmek için dashboard’u iki yenileme aralığında üçer dakika açık tuttum ve Zabbix’in önündeki Apache’nin access log’unda Grafana’dan gelen API isteklerini saydım:

Yenileme3 dakikada istekDakikada istekYenileme başına
10 saniye126427
1 dakika2177

Her yenileme Zabbix API’ye 7 istek gönderdi. 10 saniyelik yenileme 6 kat fazla istek üretti. Bu oran yenileme aralıklarının oranıdır: 60 bölü 10. Ekranda ise yeni bir şey görünmedi, çünkü paneldeki Linux item’ları Zabbix’te dakikada bir toplanıyor. Aradaki beş yenileme aynı değerleri yeniden çizdi. 10 saniyelik yenileme Zabbix’e altı kat iş yaptırıyor ve okura yeni bilgi vermiyor.

Sayı tek dashboard ve tek açık sekme içindir. Duvardaki bir NOC ekranı, açık kalmış beş tarayıcı sekmesi ve on panelli üç dashboard bu sayıyı çarpar. Grafana belgesindeki örneğe göre veri saatte bir değişiyorsa dashboard’u 30 saniyede bir yenilemenin anlamı yoktur.

Kullanıcının seçebileceği en kısa aralığı Grafana sunucusu sınırlar. min_refresh_interval fabrika ayarında 5 saniyedir ve lab’daki grafana.ini dosyasında yorum satırı olarak duruyordu. Değeri verinin toplanma aralığına yükseltiriz:

Bash
sudo nano /etc/grafana/grafana.ini
INI
[dashboards]
min_refresh_interval = 1m
Bash
sudo systemctl restart grafana-server

Yapılandırma belgesine göre bu sınır Explore’daki yenileme seçeneklerini de kısıtlar. Örnekteki bülten de MGM’ye her dakika yeni veri sormaz. İstasyonun ölçümü saatte bir yenileniyorsa ekran da saatte bir tazelenir.

Grafana Viewer ve Klasör İzni: Dashboard’u Gizlemek Veriyi Gizlemez

Dashboard’u izleyecek kişiye Grafana’da Viewer rolü verilir. Lab’da Administration > Users and access > Users sayfasından izleme-ekrani adlı bir kullanıcı açtım. Rolü fabrika ayarındaki Viewer kaldı. Kullanıcı Izleme klasöründeki dashboard’u açabildi, ama düzenleyemedi. Sol menüde Explore, Connections ve Administration yoktu, sağ üstte Edit düğmesi çıkmadı. Explore adresini elle yazınca Grafana ana sayfaya yönlendirdi.

Viewer rolündeki izleme-ekrani kullanıcısının gördüğü Linux sunucu - USE dashboard'u: sol menüde yalnız Bookmarks, Starred, Dashboards ve Alerting, sağ üstte Edit düğmesi olmadan yalnız paylaşım düğmeleri. Sol menü ve sağ üst köşe kırmızı çerçeveyle işaretli.
Viewer'ın menüsünde Explore yok, dashboard'da Edit yok. Ekran salt okuma görünüyor.

Ekrandaki bu kısıt verinin sınırı değildir. Grafana nedir yazısında Grafana’nın güvenlik belgesine dayanarak Viewer’ın dashboard’daki sorgularla sınırlı olmadığını yazmıştık. Viewer’ın bu genişliğini lab’da ölçtüm. Viewer’ın oturumuyla, panellerin kullandığı sorgu adresine (/api/ds/query) dashboard’da olmayan sorgular gönderdim:

Viewer’ın isteğiSonuç
Zabbix server, Number of CPUs (dashboard’da yok)HTTP 200, veri döndü
SRV01, Memory utilization (dashboard’da yok)HTTP 200, veri döndü
Windows istemciler grubu (Zabbix hesabına verilmedi)HTTP 200, boş
Eklentinin Zabbix API geçidi, host.getHTTP 200, üç sunucu

Sonra klasör iznini denedim. Izleme klasörünün Permissions listesinden Viewer rolünün satırını kaldırdım. Viewer dashboard’u açmaya çalışınca Failed to load dashboard: Forbidden aldı ve dashboard listesi boş göründü.

Klasör izni kaldırıldıktan sonra Viewer kullanıcısının ekranı: Failed to load dashboard, Forbidden hata kutusu kırmızı çerçeveyle işaretli.
Klasör izni kalkınca dashboard açılmıyor. Veri ise hala sorgulanabiliyor.

Aynı oturumla /api/ds/query isteğini yineledim: HTTP 200 ve veri. Klasör izni dashboard’u gizledi, data source’u gizlemedi.

Sonuç Zabbix Grafana bağlantısı yazısındaki kuralı doğruluyor. Grafana’ya giren birinin neyi göremeyeceğini Zabbix hesabı belirler. Hesaba verilmeyen Windows istemciler grubu hiçbir sorguyla görünmedi. Grafana OSS’ta data source bazında yetki yoktur. Ekranda gösterilmemesi gereken veri, data source hesabının yetkisinden çıkarılır.

Zabbix Problems panelindeki onay düğmesi de aynı mantıkla çalışıyor. Data source’un Disable acknowledges for read-only users seçeneği kapalıyken Viewer problem satırını açınca Acknowledge problem düğmesini ve onay penceresini gördü. Seçenek açılınca düğme Viewer’ın ekranından kalktı, yönetici hesabında durdu. Asıl sınırı yönetici hesabıyla denedim: Grafana Admin olan kullanıcı bir probleme onay yorumu göndermeye çalıştı ve Zabbix reddetti.

Grafana Acknowledge Problem penceresi, mesaj alanında g2 deneme: sağ üstte Error bildirimi ve pencerenin içinde Invalid params. Incorrect value for field action: no permissions to add problem comments hatası kırmızı çerçeveyle işaretli.
Grafana'nın yöneticisi bile onay yazamıyor. Reddeden Zabbix, sebep data source hesabının rolü.

Grafana’daki rol düğmeyi gösterip gizler. Zabbix’te problemi kimin onaylayabileceğini data source hesabının Zabbix rolü belirler.

Grafana Dashboard’u Paylaşmak: Kopya Değil Bağlantı

Kurulan dashboard’un günlük işi açılıp okunmaktır. Bir arkadaşınıza “lnx02’nin son bir saatine bak” demek için dashboard’u kopyalamak gerekmez. Değişkenler seçildiğinde Grafana seçimi adres çubuğuna yazar. Lab’da iki grup ve iki sunucu seçiliyken adres var-group=Linux sunucular&var-group=Zabbix servers&var-host=lnx02&var-host=Zabbix server parametrelerini taşıyordu. Bu adresi gönderen, alıcının ekranında aynı seçimi açar.

Grafana belgesi bunu dashboard yönetiminin kuralı sayar. Bir görünümü özelleştirmek için kopyalanan dashboard asıl dashboard’daki düzeltmeleri kaçırır ve arama listesini kalabalıklaştırır. Kopya yerine asıl dashboard’a adres parametreli bir bağlantı verilir. Kopyalamak gerçekten gerekiyorsa kopya açıkça yeniden adlandırılır ve asıl dashboard’un etiketleri taşınmaz, çünkü aynı etiket aramada yanlış sonuç getirir.

Dashboard’u duvardaki ekranda göstermek için ayrı bir Viewer hesabı açarız, lab’daki izleme-ekrani gibi. Kişilerin hesabı ekrana bağlanmaz. Kişi ayrıldığında ekran kararmaz, ekranın oturumu çalınırsa da yalnız Viewer yetkisi gider. Yenileme aralığı bu ekranda en az 1 dakika olur, çünkü ekran gün boyu açık kalır.

Grafana Dashboard Kurarken Sık Hatalar

BelirtiNedenÇözüm
Zabbix Problems paneli No problems found diyorSorgu türü fabrika ayarında MetricsQuery type Problems
Değişken önizlemesi No values foundGroup alanındaki /.*/ yalnız örnek metinİfadeyi alana elle yaz
Seçilen sunucular bir sonraki açılışta kayboluyorKaydederken Update default variable values işaretlenmediKaydetme penceresinde kutuyu işaretle
Tablo her zaman damgasını satır yapıyorDönüşüm yokReduce, Calculations Last *
İkinci sorgu veri getirmiyorAdd query önceki sorgunun seçimlerini kopyalamıyorGroup, Host ve Item’ı yeniden gir
Tekrarlayan panel tek görünüyorDüzenleme modunda tekrar çizilmezDashboard’a dön, değişkeni değiştir
Viewer klasör izni olmadan veri çekiyorData source yetkisi klasör iznine bağlı değilGösterilmeyecek grubu Zabbix hesabından çıkar
Zabbix API yükü beklenenden yüksekYenileme 10 saniye ya da daha kısaYenilemeyi toplanma aralığına çek, min_refresh_interval

Sonuç: Grafana Dashboard Tek Bir Soruyu Cevaplar

Grafana’da dashboard kurmak birkaç dakikalık bir iştir. Onu iyi yapan kararlardır. Panel türünü USE seçer: kullanım, doygunluk ve hata. Değişkenler tek dashboard’u bütün sunuculara yeter hale getirir. Kaydetme penceresindeki kutu seçimin kalıcı olup olmadığını belirler. Yenileme aralığı Zabbix’e giden yükü belirler: lab’da 10 saniyelik yenileme 6 kat fazla istek üretti ve ekrana hiçbir şey eklemedi. Viewer’ın sınırı da dashboard’da değil, data source’un Zabbix hesabındadır.

Girişteki benzetmeye dönersek: grafik masasının tek ekran şablonu, $group ve $host değişkenleriyle çizilen Linux sunucu - USE dashboard’udur. Spikerin il seçmesi, seçicide sunucu seçmektir. Ekranın şemsiye sorusuna cevap vermesi, dashboard’un “hangi kaynak zorlanıyor?” sorusuna cevap vermesidir. Ekranı MGM’nin ölçüm aralığından sık tazelememek de min_refresh_interval satırıdır.

Grafana Dashboard Hakkında Sık Sorulan Sorular

Verinin toplanma aralığından sık değil. Zabbix'in Linux item'ları dakikada bir toplanıyorsa 1 dakikalık yenileme yeterlidir. Lab'daki sekiz panelli dashboard 10 saniyelik yenilemede 3 dakikada Zabbix API'ye 126 istek gönderdi, 1 dakikalık yenilemede 21. İstek sayısı 6 kat arttı, ekrandaki veri değişmedi. Grafana'nın fabrika ayarında izin verilen en kısa yenileme 5 saniyedir, grafana.ini dosyasındaki min_refresh_interval ile yükseltilir.
Evet. Lab'da Viewer rolündeki kullanıcı dashboard'da olmayan bir Zabbix item'ını Grafana'nın sorgu adresine doğrudan istek göndererek çekti ve HTTP 200 aldı. Dashboard'un klasör izni kaldırıldığında dashboard açılmadı, ama aynı sorgu yine veri döndürdü. Viewer'ın göremeyeceği veriyi dashboard değil, data source'un bağlandığı Zabbix hesabı belirler: hesaba verilmeyen host grubundan sorgu boş döndü.
Grafana'nın kendi veritabanında. Lab'daki Grafana 13.3 dashboard'u PostgreSQL'de resource tablosunda, her kaydı resource_history tablosunda tuttu. Eski sürümlerin dashboard_version tablosu boş kaldı. Grafana her dashboard için fabrika ayarında son 20 sürümü saklar ve sürümler arasında geri dönmeyi sağlar. Bunun dışında Export as code ile alınan JSON dosyası sürüm kontrolünde tutulur, veritabanı yedeği de Grafana sunucusunun yedeğine girer.
Hayır. Tek dashboard değişkenlerle her sunucuya hizmet eder. Lab'da group ve host adlı iki değişken kuruldu: grup seçilince host listesi o gruba daraldı, iki host seçilince tekrarlayan CPU paneli iki ayrı grafik çizdi. Grafana'nın en iyi uygulama belgesi de sunucu başına dashboard kopyalamak yerine değişken kullanmayı ve özel bir görünümü kopyayla değil, adres parametreleri taşıyan bağlantıyla paylaşmayı önerir.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Grafana Rehberi: Kurulumdan Dashboard'a Adım Adım

Grafana rehberi: kurulumdan Zabbix bağlantısına, dashboard'dan yedeğe altı adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, lab'da hangi yazıda ölçüldü.

14 dk okuma

Network İzleme Hizmeti: Sunucu, Hat ve Ağ Cihazları

Network izleme hizmeti: sunucu, internet hattı, switch ve firewall dakika dakika izlenir, alarm geldiğinde aynı ekip müdahale eder. Kapsam, süreç ve fiyat.

9 dk okuma

Grafana Alert: SQL Sorgusuna E-posta Alarmı ve Silence

Grafana alert kurulumu: SMTP, salt okunur MySQL data source, eşik ve pending period, DatasourceError ve silence, lab'da saatle ölçülen bildirimlerle.

18 dk okuma

Grafana Upgrade: Yedek, 12'den 13'e Geçiş ve Geri Dönüş

Grafana güncellemesi adım adım: grafana.ini, eklenti ve PostgreSQL yedeği, geri yükleme provası, önce eklentiler, 12.4'ten 13.3'e geçiş ve doğru geri dönüş.

14 dk okuma

Grafana Kurulumu: Ubuntu 26.04'te PostgreSQL ve Apache

Ubuntu 26.04'e Grafana kurulumu: APT deposu, PostgreSQL veritabanı, Apache arkasında /grafana, admin hesabını kapatmak ve sıkılaştırma adım adım.

17 dk okuma

Grafana Nedir? Ne İşe Yarar, Zabbix'ten Farkı Ne?

Grafana nedir: Zabbix, Prometheus ve veritabanlarındaki veriyi okuyup tek ekranda gösteren açık kaynak araç. Data source, panel, sürüm ve Zabbix farkı.

12 dk okuma