Kurumsal Network Kurulumu

MPLS Nedir? Metro Ethernet ve SD-WAN ile Farkı

MPLS nedir: operatör ağında paketleri etikete bakarak taşıyan yöntem. MPLS VPN şubeleri nasıl ayırır, Metro Ethernet ve SD-WAN'dan farkı ne, hangisi ne zaman?

İlker Pehlivan

MPLS (Multiprotocol Label Switching, çok protokollü etiket anahtarlama), operatörün omurga ağında paketleri her durakta IP adresine bakarak değil, ağa girerken eklenen kısa bir etikete bakarak taşıyan yöntemdir. Kurumlar bu adı çoğunlukla bir hizmetin adı olarak duyar: MPLS VPN, şubeleri operatörün bu ağı üzerinden, internete çıkmadan birbirine bağlayan hattır. Operatör tekliflerinde “MPLS hat” diye geçen ürün budur.

Bu yazıda MPLS’i operatörün işlettiği özel bir otoyola benzetiyoruz. Araç otoyola gişeden girer ve gişe görevlisi ön camına hangi çıkışa gideceğini gösteren bir etiket yapıştırır. Yol boyunca kavşaklardaki görevliler aracın plakasına ya da yükünün adresine bakmaz, yalnız etikete bakar ve aracı ilgili kola gönderir. Otoyolu birçok şirketin aracı birlikte kullanır, ama her şirketin etiketi ayrıdır ve bir şirketin aracı başka bir şirketin çıkışına gönderilmez.

MPLS benzetmesi: özel bir otoyolun ayrım noktası. Arkadaki gişede görevli bir kamyonun ön camına renkli yuvarlak bir etiket yapıştırıyor, öndeki yükseltilmiş platformda duran görevli yolun ayrıldığı yerde kollardan birini gösteriyor, iki yandaki kamyonların camında farklı renkte etiketler var
Etiket gişede yapıştırılır, ayrım noktasındaki görevli yalnız etikete bakarak aracı kollardan birine gönderir. MPLS'te de giriş yönlendiricisi pakete etiketi ekler, omurgadaki yönlendiriciler yalnız etikete bakar.

Şubeleri MPLS, Metro Ethernet, VPN ya da SD-WAN ile bağlamaya nasıl karar verdiğimizi şubeler arası bağlantı sayfamızda anlattık. Bu yazı o seçeneklerin en eskisini, MPLS’i, en çok karıştırıldığı iki komşusuyla birlikte açar ve Kurumsal Network Kurulumu hizmetimizin dış bağlantı koluna aittir.

MPLS Nasıl Çalışır? Etiket, LSR ve LSP

MPLS’i anlamak için üç kavram yeter:

  1. Etiket (label): pakete eklenen kısa bir sayıdır. MPLS’in mimarisini tanımlayan RFC 3031, etiketi kısa, sabit uzunlukta ve yalnız yerel anlamı olan bir tanımlayıcı olarak tarif eder (RFC 3031). Yerel anlam şu demektir: aynı paketin etiketi her bağlantıda başka bir sayı olabilir, çünkü her yönlendirici kendi bağlantısında hangi sayıyı kullanacağını kendisi seçer.
  2. LSR (Label Switching Router): paketleri etikete göre ileten operatör yönlendiricisidir. Ağın kenarında, müşteriye bakan LSR’ye PE (provider edge), omurganın içindekine P denir. Kurumun kendi router’ı ya da firewall’u CE (customer edge) olarak anılır.
  3. LSP (Label Switched Path): paketin girişten çıkışa kadar izlediği, önceden belirlenmiş etiket yoludur.

RFC 3031’in temel kuralı şudur: paketin hangi yoldan gideceğine yalnız bir kez, ağa girerken karar verilir. Sonraki duraklarda IP başlığı bir daha incelenmez. Bu tek karar üç işlemle uygulanır:

  1. Push: giriş PE’si pakete etiketi ekler.
  2. Swap: omurgadaki her P, gelen etiketi kendi tablosundaki yeni etiketle değiştirir ve paketi bir sonraki durağa iletir.
  3. Pop: çıkış PE’si etiketi söker ve paketi sıradan bir IP paketi olarak kurumun şubesine verir.

Örnekteki otoyolda bu üç işlem gişe, kavşak ve çıkıştır. Etiket gişede yapıştırılır, her kavşakta görevli eskisini söküp kendi kolunun etiketini yapıştırır, çıkışta da etiket sökülür. Kavşaktaki görevli aracın nereden geldiğini ya da yükünün kime gittiğini bilmek zorunda değildir, önündeki etiketi okumak ona yeter.

MPLS Etiketi Pakette Nasıl Görünür? Lab Ölçümü

Yönlendirici denince akla gelen ilk iş, paketin hedef IP adresine bakmaktır. MPLS’te omurgadaki P’nin bunu yapmadığını görmek için Linux çekirdeğinin MPLS desteğiyle tek bir sanal makinede beş düğümlü bir zincir kurdum: iki şube router’ı (ce1, ce2), iki PE ve ortada bir P. Her düğüm ayrı bir ağ ad alanıdır (Ubuntu 24.04.5, çekirdek 6.8, tshark 4.2.2). Push, swap ve pop üç satırlık yapılandırmadır:

Bash
# pe1: ce2 agina giden pakete 100 etiketini ekle (push)
ip netns exec pe1 ip route add 10.2.2.0/24 encap mpls 100 via inet 10.0.12.2 dev top1
# p1: 100 etiketiyle geleni 200 etiketiyle ilet (swap)
ip -n p1 -f mpls route add 100 as 200 via inet 10.0.23.2 dev topE2
# pe2: 200 etiketini sok, paketi IP olarak ce2'ye ver (pop)
ip -n pe2 -f mpls route add 200 via inet 10.2.2.2 dev toce2
  1. ce1şube router'ıetiketsiz IP10.1.1.2
  2. pe1giriş PE'sipushetiket 100
  3. p1omurgaswap100 → 200IP başlığına dokunmaz
  4. pe2çıkış PE'sipopetiket sökülür
  5. ce2şube router'ıetiketsiz IP10.2.2.2
Etiket yalnız operatör ağının içinde vardır ve her bağlantıda başka bir sayıdır. Şube router'ları etiketi hiç görmez.

ce1’den ce2’ye beş ping gönderdim ve beşi de döndü. Aynı ping’i üç bağlantıda tshark ile yakaladım. Aşağıda üç yakalamanın ilk paketi var. Sütunlar sırayla paket numarası, çerçeve boyutu (bayt), EtherType, MPLS etiketi, yığının son etiketi mi (BoS), MPLS TTL, kaynak, hedef ve IP TTL değeridir:

Çıktı
1	102	0x8847	100	1	63	10.1.1.2	10.2.2.2	63	Echo (ping) request  id=0x227f, seq=1/256, ttl=63
1	102	0x8847	200	1	62	10.1.1.2	10.2.2.2	63	Echo (ping) request  id=0x227f, seq=1/256, ttl=63
1	98	0x0800				10.1.1.2	10.2.2.2	61	Echo (ping) request  id=0x227f, seq=1/256, ttl=61

İlk satır pe1 ile p1 arasından, ikincisi p1 ile pe2 arasından, üçüncüsü pe2 ile ce2 arasından. Çıktıda dört şey okunur:

  1. Etiket her bağlantıda değişir. pe1 100 etiketini ekledi, p1 onu 200 yaptı, pe2 söktü. Son bağlantıda EtherType 0x8847 (MPLS) değil 0x0800 (IPv4), yani paket yeniden sıradan bir IP paketi.
  2. Etiket 4 bayttır. Aynı ping etiketliyken 102, etiketsizken 98 bayt.
  3. P, IP başlığına dokunmaz. p1 MPLS TTL değerini 63’ten 62’ye düşürdü, ama içteki IP TTL değeri 63 kaldı. Etiketi söken pe2, MPLS TTL değerini IP başlığına kopyaladı, bu yüzden ce2 tarafında IP TTL 61 görünür.
  4. P’de IP yönlendirmesi gerekmez. p1’de IPv4 yönlendirmesini kapattım (net.ipv4.ip_forward=0) ve ping’i tekrarladım. Etiketli paketler yine beşte beş geçti.

PE’nin VPN etiketiyle taşıma etiketini birlikte eklediği durumu da ölçtüm. pe1 bu kez iki etiket ekledi (encap mpls 100/1000) ve tshark iki MPLS başlığını üst üste çözdü:

Çıktı
MultiProtocol Label Switching Header, Label: 100, Exp: 0, S: 0, TTL: 63
    0000 0000 0000 0110 0100 .... .... .... = MPLS Label: 100 (0x00064)
    .... .... .... .... .... 000. .... .... = MPLS Experimental Bits: 0
    .... .... .... .... .... ...0 .... .... = MPLS Bottom Of Label Stack: 0
    .... .... .... .... .... .... 0011 1111 = MPLS TTL: 63
MultiProtocol Label Switching Header, Label: 1000, Exp: 0, S: 1, TTL: 63
    0000 0000 0011 1110 1000 .... .... .... = MPLS Label: 1000 (0x003e8)
    .... .... .... .... .... 000. .... .... = MPLS Experimental Bits: 0
    .... .... .... .... .... ...1 .... .... = MPLS Bottom Of Label Stack: 1
    .... .... .... .... .... .... 0011 1111 = MPLS TTL: 63

S biti yığının son etiketini işaretler: dıştaki 100’de 0, içteki 1000’de 1. p1 yalnız dış etiketi değiştirdi (100 → 200), içteki 1000 etiketi ve onun TTL değeri pe2’ye aynen ulaştı. Çerçeve iki etiketle 106 bayta çıktı. Bir sonraki bölümün anlattığı müşteri ayrımı, işte bu içteki etikette taşınır.

MPLS VPN: Şubeler Operatör Ağında Nasıl Ayrı Kalır?

Etiket paketin yolunu belirler. Ama operatörün omurgasını yüzlerce kurum birlikte kullanıyorsa bir kurumun paketi neden başka bir kurumun şubesine gitmez? Sorunun cevabı MPLS VPN’in iki parçasındadır (RFC 4364):

  1. VRF (Virtual Routing and Forwarding): PE’de her müşteri bağlantısı ayrı bir yönlendirme tablosuna bağlanır. Bir kurumun ağları yalnız o kurumun tablosunda bulunur.
  2. VPN etiketi ve taşıma etiketi: giriş PE’si pakete önce müşterinin VPN etiketini ekler. Çıkış PE’si omurgada birden fazla durak ötedeyse, yani arada P’ler varsa, bunun üstüne bir de taşıma etiketi ekler. Dıştaki taşıma etiketi paketin hangi PE’ye gideceğini, içteki VPN etiketi o PE’de hangi müşterinin tablosuna bakılacağını söyler. Omurgadaki P’ler yalnız dış etikete bakar.

Bu ayrım sayesinde iki kurum aynı adres bloğunu, örneğin ikisi de 192.168.1.0/24 kullanıyor olsa bile trafikleri karışmaz, çünkü her biri kendi tablosunda aranır. Örnekteki otoyolda etiketin üstünde hem çıkış hem şirket yazar. İki şirketin aynı adlı bir deposu olsa bile görevli aracı etiketteki şirketin deposuna gönderir.

Ayrılık şifreleme demek değildir. MPLS VPN güvenliğini inceleyen RFC 4381, bu VPN’lerin kendi başına şifreleme, bütünlük ya da kimlik doğrulama sağlamadığını yazar (RFC 4381). Trafik operatör ağında öbür müşterilerden ayrılır, ama operatörün kendi ağında düz metin olarak yol alır.

Metro Ethernet Nedir, MPLS’ten Farkı Ne?

MPLS VPN’de operatör sizin IP ağlarınızı bilir ve paketleri o ağlara göre yönlendirir. Metro Ethernet’te ise operatör IP’ye hiç bakmaz. Metro Ethernet, lokasyonları operatör ağı üzerinden ikinci katmanda, yani aynı yerel ağın parçalarıymış gibi bağlayan hizmettir. Adındaki “metro”, hizmetin ilk olarak şehir içi (metropol) ağlarda sunulmasından gelir.

Bu hizmetlerin tanımını Metro Ethernet Forum’un standardı MEF 6.3 yapar ve üç tür sayar (MEF 6.3):

  1. E-Line: iki lokasyon arasında noktadan noktaya bağlantı. Merkez ile veri merkezi arasındaki hat tipik örnektir.
  2. E-LAN: birden fazla lokasyonun hepsinin birbirini gördüğü çoktan çoğa bağlantı.
  3. E-Tree: bir merkezin bütün şubeleri gördüğü, şubelerin birbirini görmediği köklü yapı.

Her türün bir port tabanlı, bir de VLAN tabanlı biçimi vardır. VLAN tabanlı biçimde tek bir fiziksel bağlantı üzerinden birden fazla hizmet taşınır ve hangi trafiğin hangi hizmete gideceğini VLAN etiketi belirler.

MPLS VPNMetro Ethernet
Katman3. katman (IP)2. katman (Ethernet)
Yönlendirmeyi kim yapar?OperatörSizin router’ınız ya da firewall’unuz
Operatör neyi görür?IP ağlarınızıYalnız Ethernet çerçevesini
Öne çıktığı yerÇok lokasyonlu, şehirler arası ağlarYüksek ve simetrik kapasite isteyen noktadan noktaya hatlar

İki hizmet birbirinin rakibi olmak zorunda değildir. Operatör Metro Ethernet’in çok noktalı türünü kendi MPLS omurgasında da taşıyabilir. Çok noktalı Ethernet’i MPLS üzerinde taşımanın standardı VPLS’tir (RFC 4762). Yani iki ürün aynı omurganın iki farklı sunumu olabilir. Örnekteki otoyol benzetmesinde Metro Ethernet, iki deponuz arasına yalnız size ayrılmış bir yoldur: aracın hangi depoya gideceğine yolun ortasındaki görevli değil, yolun iki ucunu yöneten siz karar verirsiniz.

MPLS ve SD-WAN Farkı: Yerine mi Geçer, Üstüne mi Kurulur?

MPLS ve Metro Ethernet operatörün size sattığı yollardır. SD-WAN ise bir yol değildir. SD-WAN, lokasyondaki cihazın elindeki hatları birlikte kullanıp her uygulamanın trafiğini o an en uygun hattan gönderdiği bir karar katmanıdır. MEF’in SD-WAN standardı MEF 70, hizmeti üzerinde çalıştığı bağlantı servislerinden ayırır ve bu servislerin bir kısmının ya da tamamının aboneden veya başka sağlayıcılardan gelebileceğini yazar (MEF 70).

MEF 70’teki ayrımın pratik sonucu şudur: SD-WAN, MPLS hattını kendi hatlarından biri olarak kullanabilir. İki teknoloji arasındaki fark, kararın nerede verildiğindedir:

MPLS VPNSD-WAN
Kararı kim verir?Operatörün omurgasıLokasyondaki SD-WAN cihazı
Hangi hatlar?Tek operatörün MPLS ağıMPLS, internet, 4G ya da 5G, birlikte
ŞifrelemeYok, gerekiyorsa IPsec eklenirİnternet üzerindeki tüneller şifrelidir
Operatöre bağımlılıkHizmet o operatöre bağlıdırHatlar farklı operatörlerden olabilir

Örnekteki otoyol benzetmesinde SD-WAN yol değil, navigasyondur. Elinizdeki yolların hangisinin açık ve hızlı olduğunu sürekli ölçer ve her aracı o anki en iyi yola gönderir. Yollardan biri operatörün özel otoyolu olabilir, öbürü herkese açık devlet yolu. SD-WAN’ın klasik failover ve yük dengelemeden farkını SD-WAN nedir, FortiGate üzerinde iki internet hattını birlikte kullanmayı ve bir hattı ölçerek devreden çıkarmayı FortiGate SD-WAN yazımızda gösterdik.

Hangisinin seçileceğini üç soru belirler:

  1. Kaç lokasyon var ve trafiğin ne kadarı buluta gidiyor? Az sayıda lokasyon ve merkezdeki sunuculara giden trafik MPLS’in düzenine uyar. Lokasyon sayısı arttıkça ve uygulamalar buluta taşındıkça her şubenin trafiğini merkeze taşıyıp oradan internete çıkarmak verimsizleşir.
  2. Uygulamalar gecikmeye ne kadar duyarlı? Gecikme ve paket kaybı için operatörden yazılı taahhüt isteyen uygulamalar MPLS’in hizmet seviyesi anlaşmasına dayanır. SD-WAN ise hatları ölçerek bozulan hattan uzaklaşır, ama internet hattının kalitesini kimse taahhüt etmez.
  3. MPLS sözleşmesi ne zaman bitiyor? Geçiş çoğu zaman bir sözleşme bitimine denk getirilir. Sözleşme sürerken MPLS hattı SD-WAN’ın bir bacağı olarak kullanılabilir, bitiminde kapatılabilir.

MPLS’ten Ayrılırken: Operatör Değişikliği Neden Lokasyon Lokasyon Yapılır?

MPLS’in operatörün ağında çalışması ona garantisini verir, ama bir bedeli de vardır: hizmet o operatöre bağlıdır. Operatör değiştiğinde merkezde tek bir ayar değişmez, her lokasyonun devresi yeni operatörün ağında baştan kurulur.

Bu geçişin ayrıntılarını MPLS ve ISP geçişi vakasında anlattık. Aynı ders SD-WAN için de geçerlidir, çünkü operatör değişince her lokasyonda hat yine değişir. Fark, SD-WAN tünellerinin hattın sahibine bağlı olmamasıdır. Yeni hat bağlandığında tünel aynı cihazlar arasında yeniden kurulur, şubeler arasındaki düzen değişmez.

Sonuç: MPLS Bir Yoldur, SD-WAN O Yolları Yöneten Katmandır

MPLS, operatörün omurgasında paketleri etikete bakarak taşıyan ve şubeleri internete çıkmadan birbirine bağlayan bir yoldur. Metro Ethernet aynı işi ikinci katmanda, yönlendirmeyi size bırakarak yapar. SD-WAN ise bu yollardan biri değil, onları birlikte kullanan karar katmanıdır. Bu yüzden “MPLS mi SD-WAN mı?” sorusunun cevabı çoğu zaman bir geçiş dönemidir: MPLS hattı SD-WAN’ın bacaklarından biri olur, sözleşme bittiğinde gerekip gerekmediğine yeniden bakılır.

Girişteki benzetmeye dönersek: özel otoyolun değeri gişede yapıştırılan etikettir. Etiket sayesinde kavşaktaki görevli aracın yükünü açmadan doğru çıkışa gönderir. MPLS’te etiketin karşılığı pakete eklenen sayı, kavşak görevlisinin karşılığı da operatörün P yönlendiricisidir. Ama otoyolun da bir işletmecisi vardır ve işletmeci değiştiğinde her gişe yeniden kurulur.

MPLS Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hayır. MPLS VPN bir kurumun trafiğini operatör ağında öbür müşterilerin trafiğinden ayırır, ama şifrelemez. MPLS VPN güvenliğini inceleyen RFC 4381 bunu açıkça yazar ve şifreleme, bütünlük ya da kimlik doğrulama gerekiyorsa MPLS'in üzerinde IPsec kullanılmasını önerir.
Metro Ethernet ikinci katmanda çalışır: lokasyonlar aynı yerel ağın parçalarıymış gibi bağlanır, operatör yalnız Ethernet çerçevesini taşır ve yönlendirme sizin cihazınızda kalır. MPLS VPN üçüncü katmanda çalışır: operatör sizin IP ağlarınızı bilir ve paketleri o ağlara göre yönlendirir.
Kullanılıyor. SD-WAN MPLS'in rakibi olmak zorunda değildir, MPLS hattını kendi hatlarından biri olarak kullanabilir. Geçiş iki yoldan biriyle yapılır: MPLS'in yanına internet hattı eklenip ikisi SD-WAN altında birlikte çalıştırılır, ya da sözleşme bitiminde MPLS tamamen internet hatlarına bırakılır. Kararı lokasyon sayısı, uygulamaların gecikme ihtiyacı ve sözleşmenin bitiş tarihi verir.
Doğru planlanırsa kesilmez. Yeni devre eski hat çalışırken paralel kurulur, lokasyon yeni yapıda doğrulandıktan sonra eskisi kapatılır. Süreyi devre işi değil fiziksel hazırlık belirler: kablo çekimi, kazı izni ve saha ekibinin programı her lokasyonda ayrı bir sıraya bağlıdır.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Şubeler Arası Bağlantı: SD-WAN, Metro Ethernet, Yedekli Hat

Şubeler arası bağlantıda SD-WAN, metro ethernet ve yedekli hat mimarisini operatörden bağımsız kuruyoruz. Hat seçimi, kesintisiz geçiş ve failover testi bizde.

9 dk okuma

Kurumsal İnternet Hattı: Tarife, Statik IP ve Yedek Hat

Kurumsal internet hattı: ihtiyaca göre hız ve simetri seçimi, statik IP, başvuru ve tesis takibi, güvenlik duvarına bağlama ve kesintiye karşı yedek hat.

8 dk okuma

SD-WAN Nedir? Failover ve Yük Dengelemeden Farkı

SD-WAN nedir: birden fazla hattı ölçerek her bağlantıyı en iyi hattan gönderen yöntem. Klasik failover ve yük dengelemeden farkı, geçiş süresi ve ne zaman gerekir.

6 dk okuma

Statik IP Nedir? Sabit IP Ne İşe Yarar?

Statik IP nedir: değişmeyen IP adresi. Operatörden alınan sabit genel IP ile cihaza elle verilen yerel IP farkı, dinamik IP ve CGNAT, ne zaman gerekir, nasıl alınır.

6 dk okuma

com.tr Domain Alma: Belgesiz Kayıt, TRABİS ve İlk Ayarlar

com.tr domain alma 2022'den beri belgesiz: ad boştaysa ilk başvuran alır. TRABİS sorgusu, kayıt kuruluşu, belgeli uzantılar ve alındığı gün yapılacak ayarlar.

15 dk okuma

DMARC Aggregate Report Nasıl Okunur? p=none'dan reject'e

DMARC aggregate report nasıl okunur? Google'ın gerçek rua raporu satır satır: policy_evaluated ile auth_results farkı, hizalama ve p=none'dan reject'e geçiş.

22 dk okuma