BT Sistem Yönetimi

Zabbix 8.0 Upgrade: 7.0 LTS'den Yedekli Geçiş

Zabbix 7.0 LTS'den 8.0'a güncelleme adım adım: sürüm notları, veritabanı ve dosya yedeği, geri yükleme provası, depo paketi, otomatik veritabanı yükseltmesi ve kontrol.

İlker Pehlivan

Zabbix 8.0 upgrade, 7.0 LTS ile çalışan bir Zabbix’i yeni uzun destekli sürüme geçirmektir. Paketle kurulmuş bir sunucuda iş dört adımdır. Zabbix server durdurulur, veritabanı ve yapılandırma dosyaları yedeklenir, Zabbix deposunun paketi 8.0’ınkiyle değiştirilir ve paketler yükseltilir. Veritabanını yeni sürüme Zabbix server kendisi taşır, ilk açılışta. Bu yüzden geri dönüşün yolu, yükseltmeden önce alınan veritabanı yedeğidir.

Bu yazı Zabbix rehberimizin 13. adımıdır. Lab’da serinin sunucusunu, Ubuntu 26.04 ve PostgreSQL 18 üzerindeki Zabbix 7.0.32’yi 8.0.0’a yükselttim. Sunucu Zabbix kurulumu yazısındaki adımlarla, 7.0 deposundan kurulmuştu. Sunucuya Grafana ve GLPI bağlı. Kesinti boyunca Windows’tan saniyede bir Zabbix’in arayüzünü ve API’sini çağırdım. Veritabanı yükseltmesi birkaç saniyede bitti. Beklenmeyen sonuç kesintinin başında çıktı: server durduktan sonra arayüz neredeyse iki dakika hiçbir şey olmamış gibi çalıştı.

Zabbix nedir yazısında Zabbix’i Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) gözlem ağına benzetmiştik. Sürüm yükseltmesi, merkezin hesap sistemini değiştirmesidir. Sistem kapalıyken gelen hiçbir ölçüm eşikle karşılaştırılmaz ve hiçbir uyarı yayımlanmaz. Kapanış sırasında başlayan bir fırtınanın uyarısı, sistem yeniden açılınca çıkar. Bu sırada internet sitesindeki uyarı haritası kapanmaz, kapanıştan önceki son haritayı göstermeye devam eder. Yeni sistem ilk açıldığında kayıt defterlerini kendi biçimine çevirir. Tedbirli bir merkez bu yüzden geçişten önce defterlerin kopyasını çıkarır ve kopyanın okunduğunu dener.

Gravür üslubunda bir meteoroloji merkezinin işletme salonu. Arka duvarda adsız bölgelere ayrılmış bir ülke haritası asılı, bölgelerin çoğu yeşil, ikisi kiremit rengi, biri altın sarısı. Solda bir teknisyen kadranlı eski ahşap hesap dolabını tekerlekli arabayla itiyor. Ortadaki masada iki deste defter duruyor, sağdaki deste altın renkli kurdeleyle çapraz bağlı. Sağda ikinci teknisyen kapağı açık yeni metal dolabın yanında bekliyor, pencerenin ardında fırtına bulutları toplanıyor.
Hesap sistemi değişirken defterlerin kopyası kurdeleyle ayrı tutulur, Zabbix'te bu kopya server durdurulduktan sonra alınan veritabanı yedeğidir.

Zabbix Güncellemesi Nasıl Olmalı?

Zabbix’in Debian ve Ubuntu yükseltme belgesi, genel yükseltme sayfası ve sürüm takvimi yükseltmeyi bir sırayla anlatır. Bu yazıdaki düzen o sıradır:

KararBelgenin önerisiBu kurulumda
Ne zaman7.0 LTS’nin tam desteği 30 Haziran 2027’de, sınırlı desteği 30 Haziran 2029’da biter. 8.0 LTS 5 Kasım 2026’da çıktı, tam desteği 30 Kasım 2029’a kadar7.0.32’den 8.0.0’a, önce lab’da
Okunacak notlar7.0’dan gelen, arada kalan 7.2 ve 7.4’ün yükseltme notlarını da okurBu kurulumu ilgilendiren beş not aşağıdaki tabloda
Ön koşulPHP 8.2 ve üstü, PostgreSQL 15 ve üstüPHP 8.5.4, PostgreSQL 18
DurdurmaServer ve agent durdurulur ki veritabanına yeni veri yazılmasınsystemctl stop zabbix-server zabbix-agent2
YedekVeritabanı, yapılandırma dosyaları, PHP dosyaları ve binary’lerpg_dump -Fc, tar ve geri yükleme provası
DepoEski depo dosyası kaldırılır, 8.0’ın zabbix-release paketi kurulurDosyanın adı belgedeki zabbix.list değil, zabbix.sources çıktı
Paketlerapt install --only-upgrade, ardından Apache yeniden başlatılır5 paket, yarım dakikadan kısa
VeritabanıServer ilk açılışta kendisi yükseltirBirkaç saniye
ProxyÖnce server, sonra proxy’ler tek tek. 7.0 proxy, 8.0 server’la sınırlı çalışırBu turda proxy açılmadı

Ubuntu sayfası kendini 7.4.x’ten 8.0’a geçiş olarak tanıtır. Genel yükseltme sayfası ise 8.0’a doğrudan geçişi 2.0.x’ten beri destekler. 7.0’dan gelen biri 7.2 ve 7.4’ü kurmaz, yalnız onların notlarını okur. Üç sürümün notlarında bu kurulumu ilgilendiren beş madde vardı. Sağdaki sütun, yükseltmeden sonra ne gördüğümü yazar:

SürümNotBu kurulumda
7.2Ön yüz dosyaları /usr/share/zabbix klasöründen /usr/share/zabbix/ui klasörüne taşındı. Elle değiştirilmiş web sunucusu dosyası kendiliğinden güncellenmezApache dosyası değiştirilmemişti, paket yenisini sormadan kurdu
7.4Oturum kayıtlarının saklama süresinin fabrika değeri 365 günden 31 güne indiKurulumdaki 365 gün olduğu gibi kaldı. Yeni değer yalnız yeni kurulumlara gelir
7.4Kullanıcının kendi medyasını düzenlemesi rolde ayrı bir eylem olduGrafana’nın okuma rolünde kapalı geldi
8.0Rolde boş bir Allow list artık bütün API çağrılarını reddederGrafana’nın rolü Deny list kullanıyor, etkilenmedi
8.0Webhook’lar HTTPS sertifikasını varsayılan olarak doğrular. Şablonlar ve media type’lar yükseltmeyle güncellenmezGLPI media type’ı 7.0.32’de zaten {$HTTP.TLS.VERIFY} makrosunu taşıyordu

Örnekteki MGM’de bu iki tablo geçiş gecesinin planıdır: hangi gece geçileceği, defterlerin kopyası ve yeni sistemin hangi alışkanlıkları değiştireceği önceden bilinir.

7.0 Deposu 8.0’ı Göstermez

İlk soru, sıradan bir apt upgrade’in Zabbix’i 8.0’a geçirip geçirmeyeceğidir. Geçirmez. Zabbix’in deposu her ana sürüm için ayrı bir adrestir ve sunucu yalnız kurulumda seçilen 7.0 adresini tanır. 8.0 çıktıktan dokuz gün sonra 7.0 sunucusunda aday sürüm hala 7.0.32’ydi:

mon02Bash
apt-cache policy zabbix-server-pgsql
mon02Bash Çıktısı
zabbix-server-pgsql:
  Installed: 1:7.0.32-2+ubuntu26.04
  Candidate: 1:7.0.32-2+ubuntu26.04
  Version table:
 *** 1:7.0.32-2+ubuntu26.04 500
        500 https://repo.zabbix.com/zabbix/7.0/ubuntu resolute/main amd64 Packages
        100 /var/lib/dpkg/status

Bu, Grafana upgrade yazısındaki durumun tersidir. Grafana’nın deposunda bütün sürümler aynı kanaldadır ve haftalık apt upgrade yeni major sürüme sormadan geçer. Zabbix’te haftalık güncelleme yalnız 7.0’ın yamalarını getirir (7.0.31’den 7.0.32’ye). 8.0’a geçiş, birinin depo paketini bilerek değiştirdiği gün olur.

Zabbix Yedeği: Veritabanı ve Dosyalar

Yedekten önce server ve agent durdurulur. Belgenin gerekçesi, yedek alınırken veritabanına yeni veri yazılmamasıdır:

mon02Bash
sudo systemctl stop zabbix-server zabbix-agent2

Yedek klasörü yalnız root’un okuyabileceği izinle açılır, çünkü zabbix_server.conf ve ön yüzün zabbix.conf.php dosyası veritabanı parolasını taşır. Veritabanı pg_dump’ın sıkıştırılmış biçimiyle (-Fc), dosyalar tar ile alındı. Dosya listesi belgenin listesidir:

mon02Bash
B=/var/backups/zabbix
sudo install -d -m 700 -o root -g root $B
sudo bash -c "cd /tmp && sudo -u postgres pg_dump -Fc zabbix > $B/zabbix-70.dump"
sudo tar -czpf $B/zabbix-70-dosyalar.tar.gz --numeric-owner /etc/zabbix/zabbix_server.conf /etc/zabbix/zabbix_agent2.conf /etc/zabbix/zabbix_agent2.d /etc/zabbix/web/zabbix.conf.php /etc/apache2/conf-enabled/zabbix.conf /usr/share/zabbix /usr/lib/zabbix

sudo bash -c kalıbının sebebi klasörün iznidir. Dökümü postgres kullanıcısı üretir, ama dosyayı 700 izinli klasöre root kabuğu yazar. Aynı izin, dosyaların iznini daraltırken de bir tuzak kurdu. sudo chmod 600 $B/* komutu hata verdi:

mon02Bash Çıktısı
chmod: cannot access '/var/backups/zabbix/*': No such file or directory

Yıldızı chmod değil, komutu yazan kullanıcının kabuğu açar. O kabuk 700 izinli klasörün içini göremez, yıldız açılmadan chmod’a gider. Doğru biçim, yıldızı root kabuğunun açmasıdır: sudo bash -c "chmod 600 /var/backups/zabbix/*". Lab’daki Zabbix 7.0.32’de yedeğin boyutları:

ParçaBoyutSüre
zabbix-70.dump (pg_dump -Fc, sıkıştırılmış)5.344.286 baytBir saniye kadar
zabbix-70.sql (düz SQL, karşılaştırma için)21.004.847 baytSaniyenin altında
zabbix-70-dosyalar.tar.gz (2337 dosya ve klasör)11.744.647 baytBirkaç saniye

Veritabanı 74 MB’tı. Sıkıştırılmış döküm düz SQL’in dörtte biri kadar yer tuttu ve iki kat uzun sürdü. Sıkıştırılmış biçimin asıl kazancı boyut değil, pg_restore ile ayrı bir veritabanına yüklenebilmesidir. Prova da bununla yapıldı.

Dosya yedeğinde bir eksik de çıktı. Belgenin saydığı /etc/apache2/conf-enabled/zabbix.conf bir sembolik linktir ve tar, -h verilmezse linkin kendisini saklar, gösterdiği dosyayı değil. Arşivin listesinde Apache dosyasının asıl yeri olan /etc/zabbix/apache.conf yoktu. Belgenin kendi örneği cp kullanır ve cp linkin gösterdiği dosyayı kopyalar. tar kullanan biri listeye /etc/zabbix/apache.conf dosyasını ayrıca ekler.

Geri Yükleme Provası: Yedek Okunuyor mu?

Geri yüklenmemiş yedek, çalışıp çalışmadığı bilinmeyen yedektir. Prova asıl veritabanına dokunmadan, boş ve ayrı bir veritabanında yapılır. İlk denemede pg_restore’a dosya yolunu verdim ve izin hatası aldım:

mon02Bash Çıktısı
pg_restore: error: could not open input file "/var/backups/zabbix/zabbix-70.dump": Permission denied

postgres kullanıcısı 700 izinli klasördeki dosyayı açamaz. Dosyayı root kabuğunun açıp pg_restore’a yönlendirdiği biçim çalıştı:

mon02Bash
sudo -u postgres createdb -O zabbix zabbix_geri
sudo bash -c "cd /tmp && sudo -u postgres pg_restore -d zabbix_geri < $B/zabbix-70.dump"

Yükleme birkaç saniye sürdü. Sonra iki veritabanında aynı sorguları çalıştırdım. Soldaki asıl veritabanı, sağdaki geri yüklenen kopyadır:

mon02Bash Çıktısı
select mandatory||'/'||optional from dbversion: 7000000/7000030 | 7000000/7000030
select count(*) from items: 18423 | 18423
select count(*) from triggers: 6899 | 6899
select count(*) from history: 12910 | 12910
select count(*) from pg_tables where schemaname='public': 203 | 203

Sayılar aynı çıktı. Prova bitince kopya sudo -u postgres dropdb zabbix_geri ile kaldırıldı. İlk satırdaki 7000000 veritabanının şema sürümüdür ve yükseltmenin sonunda bu sayıya tekrar bakacağız.

Depo Paketi: zabbix.list Değil, zabbix.sources

Belgenin 4. adımı eski depo dosyasını rm -Rf /etc/apt/sources.list.d/zabbix.list ile siler. Ubuntu 26.04’teki kurulumda bu dosya yoktu. Zabbix’in 7.0 deposu, APT’nin yeni biçimindeki zabbix.sources dosyasındaydı. Belgedeki komut hata vermeden geçer, çünkü -f olmayan dosyada sessiz kalır. Eski depo da yerinde kalır. Silinen dosya bu yüzden gerçek adıyla silindi:

mon02Bash
sudo rm /etc/apt/sources.list.d/zabbix.sources
wget https://repo.zabbix.com/zabbix/8.0/release/ubuntu/pool/main/z/zabbix-release/zabbix-release_latest+ubuntu26.04_all.deb
sudo dpkg -i zabbix-release_latest+ubuntu26.04_all.deb

dpkg silinen dosyayı fark etti ve sordu:

mon02Bash Çıktısı
Unpacking zabbix-release (2:8.0-1+ubuntu26.04) over (1:7.0-5+ubuntu26.04)…
Setting up zabbix-release (2:8.0-1+ubuntu26.04)…

Configuration file «/etc/apt/sources.list.d/zabbix.sources»
 ==> Deleted (by you or by a script) since installation.
 ==> Package distributor has shipped an updated version.
   What would you like to do about it ?  Your options are:
    Y or I  : install the package maintainer's version
    N or O  : keep your currently-installed version
      D     : show the differences between the versions
      Z     : start a shell to examine the situation
 The default action is to keep your current version.
*** zabbix.sources (Y/I/N/O/D/Z) [default=N] ? Y

Burada cevap Y’dir. Varsayılan cevap N, silinen dosyayı silinmiş bırakır. Oysa paketin getirdiği yeni zabbix.sources, 8.0’ın kararlı paketlerinin adresini (zabbix/8.0/stable) taşıyan dosyadır. Paket bunun yanına üç dosya daha kurdu: depo paketinin kendi adresi, Zabbix’in araç deposu ve kapalı gelen bir test deposu. sudo apt-get update’ten sonra aday sürüm 2:8.0.0-1+ubuntu26.04 oldu. Sunucu artık 8.0’ın paketlerini görüyor, ama henüz hiçbir paket değişmedi.

Paketleri Yükseltmek: zabbix_server.conf Sorusu

Paketler belgenin komutuyla, yalnız kurulu olanlar yükseltilecek biçimde yükseltilir. Belge agent 2’nin eklenti paketlerini de (zabbix-agent2-plugin-*) sayar. Bu sunucuda eklenti paketi kurulu değildi, komut onlarsız çalıştı:

mon02Bash
sudo apt install --only-upgrade zabbix-server-pgsql zabbix-frontend-php zabbix-agent2
mon02Bash Çıktısı
5 upgraded, 0 newly installed, 0 to remove and 12 not upgraded.
Need to get 44.2 MB of archives.
After this operation, 72.7 MB of additional disk space will be used.
Unpacking zabbix-server-pgsql (2:8.0.0-1+ubuntu26.04) over (1:7.0.32-2+ubuntu26.04)…
Setting up zabbix-server-pgsql (2:8.0.0-1+ubuntu26.04)…
Configuration file «/etc/zabbix/zabbix_server.conf»
 ==> Modified (by you or by a script) since installation.
 ==> Package distributor has shipped an updated version.
*** zabbix_server.conf (Y/I/N/O/D/Z) [default=N] ? N

Komut yarım dakikadan kısa sürdü ve beş paketi yükseltti: server, ön yüz, agent 2 ve bağımlılık olarak gelen Apache dosyası ile SQL betikleri. Tek soru zabbix_server.conf için geldi. Belge burada karar vermez, “durumunuza uyanı seçin” der.

Kararı dosyaların farkı verir. Paket, yeni dosyasını zabbix_server.conf.dpkg-dist adıyla yanına bırakır. İki dosyanın yorum dışı satırlarını karşılaştırdım. Tek fark DBPassword satırıydı: benim dosyamda dolu, paketin dosyasında yorumda. Y seçilseydi server açılışta veritabanı parolasını bulamayacaktı. Zabbix kurulumu yazısındaki Zabbix server is running: No belirtisinin bir sebebi de budur. Cevap N oldu. Yeni dosyanın getirdikleri yorum satırlarındaydı: geçmiş verisi için yeni HistoryProvider bölümü ve PostgreSQL için birden fazla veritabanı adresi örneği. İkisi de bu kurulumu ilgilendirmiyor.

Çıktıda iki şey daha okunur. dpkg, eski /usr/share/zabbix/assets klasörünü boş olmadığı için silemediğini yazdı. Bu bir uyarıdır, yükseltmeyi durdurmadı. İkincisi, ben durdurduğum halde agent 2 paket kurulunca kendiliğinden yeniden başladı. Server ise kapalı kaldı. Paket, server’ı yükseltmenin son adımına, veritabanına dokunacak açılışa bırakır.

Apache’yi Yeniden Başlatmak ve Kesinti

Paketlerden sonra belge Apache dosyasını kurar ve Apache’yi yeniden başlatır:

mon02Bash
sudo apt-get install -y zabbix-apache-conf
sudo systemctl restart apache2
mon02Bash Çıktısı
zabbix-apache-conf is already the newest version (2:8.0.0-1+ubuntu26.04).

Paket bağımlılık olarak zaten yükseltilmişti. Yeni dosya ön yüzü yeni klasörden sunar (Alias /zabbix /usr/share/zabbix/ui). Yeniden başlatma bu yüzden adımın asıl parçasıdır. Kesintiyi ölçmek için bütün yükseltme boyunca saniyede bir arayüzü ve API’nin sürüm çağrısını (apiinfo.version) istedim. Sonuç:

SaatNe olduArayüzAPI
00:52:11Server durduruldu200, 7.0’ın ekranları7.0.32
00:54:05Ön yüz paketi diske açılıyor500Internal error
00:54:06Apache eski klasörü sunuyor404File not found
00:54:44Apache yeniden başladı200, veritabanı uyarısıInternal error
00:55:14Server başlatıldıuyarı sürüyorInternal error
00:55:16Veritabanı yükseltmesi bitti200, giriş ekranı8.0.0

Tablonun ilk satırı beklenmedikti. Server durduktan sonra neredeyse iki dakika boyunca arayüz açıldı ve API 7.0.32 cevabını verdi. Ön yüz veritabanını doğrudan okur, server’a ihtiyacı yoktur. Bu sürede ekrana bakan biri son problemleri, son grafikleri görür ve izlemenin durduğunu anlamaz. Oysa o sırada hiçbir item toplanmıyor ve hiçbir trigger değerlendirilmiyordu. Kesinti ancak paket ön yüz dosyalarını değiştirirken göründü.

Örnekteki MGM’de bu, hesap sistemi kapandığı halde internet sitesindeki uyarı haritasının son haritayı göstermeye devam etmesidir. Haritaya bakan, fırtınanın uyarısının o sırada üretilemediğini bilmez. Bakım penceresi bu yüzden ekranı izleyenlere önceden duyurulur.

Apache yeniden başladıktan sonra arayüz açıldı ama giriş yerine bu uyarıyı gösterdi:

Zabbix 8.0 ön yüzünde kırmızı Database error kutusu: The Zabbix database version does not match current requirements metni, Your database version 7000000 ve Required version 8000000 kısmı kırmızı çerçeveyle işaretli, sağda Retry düğmesi.
Ön yüz 8.0, veritabanı hala 7.0'ın şemasında. Server açılıp veritabanını yükseltene kadar arayüz bu uyarıda bekler.

Veritabanı Yükseltmesi: Server İlk Açılışta Kendisi Yapar

Veritabanını yükselten ayrı bir komut yoktur. Server açılışta veritabanının şema sürümünü okur, kendi istediği sürümden eskiyse yükseltmeyi kendisi başlatır:

mon02Bash
sudo systemctl start zabbix-server

/var/log/zabbix/zabbix_server.log dosyasındaki ilgili satırlar:

mon02Çıktı
  4910:20261113:215514.226 Starting Zabbix Server. Zabbix 8.0.0 (revision c81e276e505).
  4910:20261113:215514.262 current database version (mandatory/optional): 07000000/07000030
  4910:20261113:215514.262 required mandatory version: 08000000
  4910:20261113:215514.262 mandatory patches were found
  4910:20261113:215514.265 starting automatic database upgrade
  4910:20261113:215514.270 completed 0% of database upgrade
  4910:20261113:215515.697 completed 100% of database upgrade
  4910:20261113:215515.702 database upgrade fully completed

Satırların başındaki saat VM’in UTC saatidir. Yükseltme 215514.265 ile 215515.702 arasında, birkaç saniyede bitti. Arayüz bu sürede uyarıdaki şema sürümünü değiştirdi (7030045) ve hemen ardından giriş ekranını açtı. Veritabanı 74 MB’tan 79 MB’a büyüdü, tablo sayısı 203’ten 230’a çıktı. Örneğin genel ayarları tutan tek satırlık config tablosu yerini anahtar ve değer satırlarından oluşan settings tablosuna bıraktı. Bu değişiklik 7.4’ün notundaydı.

Bu sürenin sınırı açıktır. Lab’daki veritabanı küçük ve yeniydi. Yıllardır geçmiş biriktirmiş bir veritabanında aynı yükseltmenin ne kadar süreceği bu turda ölçülmedi. Canlıdaki süreyi öğrenmenin yolu, yükseltmeyi önce veritabanının bir kopyası üzerinde denemektir.

Örnekteki MGM’de bu adım, yeni hesap sisteminin ilk açılışta kayıt defterlerini kendi biçimine çevirmesidir. Eski sistem çevrilmiş defterleri okuyamaz, bu yüzden kopya geçişten önce çıkarılır.

Yükseltmeden Sonra: Sürüm, Şema ve Yeni Eylemler

İlk kontrol komut satırındadır. Server’ın sürümü ve veritabanının şema sürümü birlikte okunur:

mon02Bash
zabbix_server -V | head -1
sudo -u postgres psql -d zabbix -c "SELECT mandatory, optional FROM dbversion;"
mon02Bash Çıktısı
zabbix_server (Zabbix) 8.0.0
 mandatory | optional 
-----------+----------
   8000000 |  8000000
(1 row)

Şema sürümü provadaki 7000000’dan 8000000’a geçti. Arayüzde aynı bilgi Reports > System information sayfasındadır:

Zabbix 8.0'da Reports, System information sayfası: Zabbix server version ve Zabbix frontend version satırlarında 8.0.0 ve Up to date değerleri kırmızı çerçeveyle işaretli, Number of items satırının Details sütunundaki 145, 0, 11 değerleri ayrıca işaretli.
Server ve ön yüz 8.0.0. Sağdaki üçlü etkin, kapalı ve desteklenmeyen item sayısıdır.

Sayfada bir sayı da dikkat ister: 11 desteklenmeyen item. Hepsi Zabbix server health şablonunun, bu sunucuda hiç başlatılmamış süreçleri ölçen item’larıdır (IPMI, Java, VMware ve connector süreçleri). Hata metinleri No "ipmi poller" processes started. biçimindedir. Yükseltmenin bozduğu bir şey değildir. Ama yükseltmeden önceki sayıyı bilmeyen biri bunu yükseltmeye bağlayabilir. Yükseltmeden önce bu sayfanın ekran görüntüsünü almak, sonrasındaki karşılaştırmayı kolaylaştırır.

Panoda yükseltmenin kendi izi de vardır:

Zabbix 8.0 Global view panosu: Current problems listesinde Zabbix server: Version has changed (new version: 8.0.0) problemi kırmızı çerçeveyle işaretli, altında Linux: Zabbix server has been restarted (uptime < 10m) problemi, sol menüde yeni APM, Subscriptions ve Integrations girişleri.
Zabbix kendi sürüm değişikliğini bir problem olarak yazar. Sol menüde 8.0'ın APM bölümü de göründü.

Version has changed problemi Zabbix server health şablonundan gelir ve bilgi düzeyindedir. Planlı bir yükseltmeden sonra beklenen problemdir, planlanmamış bir sürüm değişikliğinde ise ilk bakılacak yerdir.

Rollerde yükseltmenin getirdiği yeni yetkiler de okunur. Zabbix Grafana bağlantısı yazısında Grafana’nın okuma rolünde (Users > User roles) Default access to new actions kutusunu kapatmıştık. Gerekçe, yükseltmeyle gelecek yeni eylemlerin bu role kendiliğinden açılmamasıydı. 8.0’da bu kutu işini yaptı: role yeni eklenen eylem (edit_own_media, kullanıcının kendi medyasını düzenlemesi) kapalı geldi. Arayüz için aynı kutu açıktı, bu yüzden 8.0’ın üç APM ekranı role açık olarak eklendi.

Zabbix 8.0'da Users, User roles altında Grafana okuma rolünün formu: Access to API bölümünde Enabled işaretli, API methods alanında Deny list seçili ve liste boş, bu alan kırmızı çerçeveyle işaretli, altında 8.0'ın yeni Devices bölümü işaretsiz kutularıyla ayrıca işaretli.
Rol Deny list kullandığı için 8.0'ın boş Allow list değişikliği onu etkilemedi. Devices bölümü 8.0 ile geldi ve kapalı.

Yükseltmeden önce her rolün Default access to new UI elements, Default access to new modules ve Default access to new actions kutularına bakılır. Açık olan her kutu, yeni sürümün getirdiği ekranı ya da eylemi o role sormadan verir.

Bağlı Sistemler: Grafana ve GLPI

Zabbix’e API ile bağlanan her sistem, yükseltmeden sonra ayrıca denenir. Bu sunucuda iki tane var.

Grafana. Connections > Data sources altında Zabbix data source’unun Save & test düğmesi Zabbix API version 8.0.0 cevabını verdi, bir saatlik ve yedi günlük sorgular hatasız döndü. Grafana’nın Zabbix eklentisi 6.10.3’tü. Eklentinin değişiklik kaydına göre Zabbix 8.0’daki trend sorgusu hatası 6.10.0’da düzeldi. Zabbix’ten önce eklentinin güncellenmesini Grafana upgrade yazısında anlattık.

GLPI. Zabbix GLPI entegrasyonu yazısındaki webhook önce Alerts > Media types listesinde GLPI satırının Test düğmesiyle denendi (Media type test successful.), sonra gerçek bir alarmla. Deneme trigger’ı açıldı ve GLPI’da 37 numaralı kayıt oluştu:

Zabbix 8.0'da Monitoring, Problems listesi: High önem derecesinde GLPI deneme High problemi kırmızı çerçeveyle işaretli, Tags sütununda __zbx_glpi_link ve __zbx_glpi_problem_id: 37 etiketleri ayrıca işaretli.
Webhook GLPI'daki kaydın numarasını probleme etiket olarak yazdı. Yükseltmeden sonraki ilk gerçek alarm GLPI'ya ulaştı.

Trigger kapanınca aynı kayıt Resolved in 50s başlığıyla çözüldü. Webhook’un 8.0’daki sertifika doğrulama değişikliğinden etkilenmemesinin sebebi, GLPI media type’ının 7.0.32’de zaten {$HTTP.TLS.VERIFY} makrosunu taşımasıydı. Kendi yazdığınız ya da eski bir sürümden içe aktardığınız bir webhook bu makroyu taşımayabilir. Belge, şablonların ve media type’ların yükseltmeyle güncellenmediğini açıkça yazar.

Aynı şey sunucunun şablonları için de geçerli. Yükseltmeden sonra Zabbix server health şablonunun sürümü 7.0-6, Linux by Zabbix agent şablonununki 7.0-4 kaldı. Paketin getirdiği 8.0 şablonları diskteydi, ama veritabanındaki şablonlara dokunulmadı. Şablonları yükseltmek ayrı bir iştir. Yapılmadığı sürece sunucu 7.0’ın şablonlarıyla izlemeye devam eder.

PHP: Sürüm Numarasına Değil, Changelog’a Bakılır

8.0 en az PHP 8.2 ister. Ubuntu 26.04’ün PHP’si 8.5’tir ve bu koşulu karşılar. Zabbix’in gereksinim sayfası bir uyarı daha yapar: 8.5.12’den eski PHP sürümleri iki kritik açıktan (CVE-2026-109618 ve CVE-2026-109619) etkilenir ve Zabbix bu sürümleri ilgili güvenlik yamaları olmadan kullanmayı önermez.

Sunucudaki paket 8.5.4-0ubuntu1.5 numarasını taşıyordu. Ubuntu güvenlik yamalarını eski sürüm numarasının üstüne ekler, bu yüzden numara tek başına bir şey söylemez. Paketin yamalı olup olmadığına changelog’dan bakılır:

mon02Bash
zcat /usr/share/doc/php8.5-fpm/changelog.Debian.gz | head -5
mon02Bash Çıktısı
php8.5 (8.5.4-0ubuntu1.5) resolute-security; urgency=medium

  * SECURITY UPDATE: Remote RCE via state corruption issue
    - debian/patches/CVE-2026-109618_109619-pre1.patch: ext/filter: fix use-
      after-free in parse_str() with filter.default in ext/filter/filter.c,

Changelog’un ilk kaydı iki CVE numarasını taşıyan yama dosyalarını sayar. Yükseltmeden önce aynı komutla bakılır. Kayıtta CVE numaraları yoksa önce apt upgrade ile PHP’nin güvenlik güncellemesi alınır.

Geri Dönüş: Neyle Yapılır?

Bu turda geri dönüş denenmedi. Zabbix’in Ubuntu belgesi de bir geri dönüş yolu anlatmaz, yalnız veritabanı yedeğinin “yükseltme başarısızlıklarına karşı” alınmasını ister. Elde iki şey var: yükseltmeden önce alınıp provası yapılmış veritabanı dökümü ve dosya arşivi. Lab’da bunlara ek olarak VM’in yükseltmeden önceki snapshot’ı da tutuldu.

Ölçülen tek şey dönüşün neden yedekle yapıldığıdır. Yükseltmeden sonra veritabanının şema sürümü 8000000, tablo sayısı 230’dur. 7.0’ın paketlerini geri kurmak bu veritabanını 7.0’ın şemasına döndürmez. Dönüş, 7.0 paketleriyle birlikte yükseltmeden önceki dökümün geri yüklenmesidir ve dökümden sonra toplanan her veri kaybolur.

Bu yüzden en ucuz geri dönüş, hiç ihtiyaç duyulmayandır. Canlıdaki Zabbix yükseltilmeden önce aynı adımlar veritabanının bir kopyası üzerinde, mümkünse sunucunun bir kopyasında denenir.

Zabbix Güncellemesi Doğru Yapıldı mı?

Yükseltmeden sonra şu yedi soru sorulur. Hepsine evet cevabı verilmeden yükseltme bitmiş sayılmaz:

  1. zabbix_server -V ve Reports > System information 8.0’ı gösteriyor mu?
  2. dbversion tablosu 8000000 mı, server log’unda database upgrade fully completed satırı var mı?
  3. Desteklenmeyen item sayısı yükseltmeden önceki sayıyla aynı mı?
  4. Rollerin Default access to new kutuları bilinçli mi açık ya da kapalı?
  5. Grafana gibi API ile bağlanan sistemlerin testi geçiyor mu?
  6. Bir deneme alarmı bildirim kanalına ya da GLPI’ya ulaşıyor mu?
  7. Yedek klasörü yerinde mi ve yükseltmeden önceki ana mı ait?

Son madde geri dönüşün sigortasıdır. Yükseltme sorunsuz geçse bile döküm, 8.0 birkaç hafta sorunsuz çalışana kadar saklanır.

Sonuç: Zabbix’te Kesinti Ekranda Görünmez

Zabbix’in 7.0’dan 8.0’a yükseltmesi kısa sürer. Lab’da paketler yarım dakika içinde, veritabanı birkaç saniyede yükseldi, server’ın durmasından 8.0’ın ilk cevabına kadar üç dakika geçti. Asıl iş hazırlıktır: üç sürümün notları, provası yapılmış bir yedek, doğru depo dosyası ve zabbix_server.conf sorusuna verilecek cevap.

Beklenenden farklı çıkanlar:

  • Server durduktan sonra arayüz yaklaşık iki dakika açık kaldı. Ön yüz veritabanını doğrudan okuduğu için eski veriyi göstermeye devam etti. Kesinti ancak paket ön yüz dosyalarını değiştirirken göründü.
  • Belgedeki depo dosyası Ubuntu 26.04’te yoktu. Dosyanın adı zabbix.list değil zabbix.sources’tu ve dpkg’nin sorusuna Y cevabı gerekti.
  • Paketin zabbix_server.conf dosyası parolasızdı. Y seçilseydi server veritabanına bağlanamayacaktı.
  • Belgenin yedek listesi tar ile Apache dosyasını almadı. Listedeki yol bir linkti ve tar linkin kendisini sakladı.

Girişteki benzetmeye dönersek: MGM’nin hesap sistemi bir gecede değişir ve yeni sistem kayıt defterlerini kendi biçimine çevirir. Geçiş sırasında internet sitesindeki uyarı haritası açık kalır ama donmuştur, fırtınanın uyarısı sistem açılana kadar beklemektedir. Defterlerin kopyası geçişten önce çıkarılır ve okunduğu denenir. Haritaya bakanlara da geçiş gecesi önceden söylenir.

Zabbix Güncellemesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Lab'da Zabbix server'ın durdurulmasından 8.0'ın ilk düzgün API yanıtına kadar yaklaşık üç dakika geçti. Paket yükseltmesi bunun yarım dakikasını bile almadı, veritabanı yükseltmesi birkaç saniyede bitti, kalanı yedek ve geri yükleme provasıydı. Veritabanı 74 MB'tı. Yıllarca geçmiş biriktirmiş bir veritabanında veritabanı yükseltmesinin süresi bu turda ölçülmedi, provası bir kopya üzerinde yapılır.
Doğrudan geçilir. Zabbix'in yükseltme sayfasına göre 8.0'a doğrudan geçiş 2.0.x'ten beri desteklenir, ara sürümleri kurmak gerekmez. Gereken, arada kalan 7.2 ve 7.4'ün yükseltme notlarını da okumaktır. Ön yüz dosyalarının yeni klasöre taşınması 7.2'nin, oturum kayıtlarının yeni saklama süresi 7.4'ün notundadır.
Önce dosyalar karşılaştırılır, sonra karar verilir. Varsayılan cevap N'dir ve mevcut dosyayı korur. Lab'da iki dosyanın yorum dışı satırlarındaki tek fark DBPassword satırıydı. Paketin yeni dosyasında bu satır yorumdadır, Y seçilseydi server veritabanı parolasını kaybedecekti. N seçildi, paketin dosyası yanına zabbix_server.conf.dpkg-dist adıyla bırakıldı.
Gelir, ama server açıldıktan sonra. Zabbix'in belgesine göre server kapalıyken oluşan problemlerin bildirimi, yükseltilmiş server başladıktan sonra üretilir. Kesinti boyunca hiçbir trigger değerlendirilmez. Arayüz ise bu sırada açık kalabilir: lab'da server durduktan sonra 7.0'ın arayüzü neredeyse iki dakika boyunca eski veriyi göstermeye devam etti.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Zabbix Rehberi: Kurulumdan Alarma Adım Adım İzleme

Zabbix rehberi: kurulumdan agent'a, template'ten alarma ve dashboard'a on üç adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, lab'da hangi yazıda ölçüldü.

15 dk okuma

Network İzleme Hizmeti: Sunucu, Hat ve Ağ Cihazları

Network izleme hizmeti: sunucu, internet hattı, switch ve firewall dakika dakika izlenir, alarm geldiğinde aynı ekip müdahale eder. Kapsam, süreç ve fiyat.

9 dk okuma

Zabbix Health Check: Kuyruk, Poller ve Housekeeper

Zabbix health check lab ölçümüyle: sağlık panosu, queue, poller doluluğu, önbellek ve housekeeper. Agent, poller ve server durunca ne görünür?

16 dk okuma

Zabbix Dashboard: Widget, Network Map ve NOC Ekranı

Zabbix dashboard tasarımı: hangi widget neyi söyler, network map, Host navigator ile ayrıntı sayfası, slideshow ve kiosk, arıza anında ölçülen gecikmeler.

23 dk okuma

Zabbix Proxy: Şube İzleme, Kurulum ve Hat Kopukluğu

Zabbix proxy kurulumu: şubede ne zaman gerekir, aktif proxy, PSK ve agent ayarı, hat koptuğunda ölçülen davranış: yerel tampon, geç gelen veri ve alarm.

26 dk okuma

Zabbix Template ile Sunucu İzleme: CPU, RAM, Disk ve Servis

Zabbix template ile Windows ve Linux sunucuda CPU, RAM, disk ve servis izleme: makroyla eşik, disk keşfi ve trigger'ın açılma süresi lab ölçümüyle anlatılıyor.

17 dk okuma