BT Sistem Yönetimi
chmod ve Linux Dosya İzinleri: 777 Neden Yanlış?
chmod, chown ve umask ile Linux dosya izinleri: rwx nasıl okunur, paylaşılan klasör setgid 2770 ile nasıl kurulur, chmod 777 neden dosyayı silinebilir bırakır?
- Linux Dosya İzinleri Nasıl Okunur? rwx ve Üç Sınıf
- chmod: İzinleri Harfle ve Sayıyla Değiştirmek
- chown ve chgrp: Dosyanın Sahibini ve Grubunu Değiştirmek
- Paylaşılan Klasör: Yanlış Hal ve setgid ile Doğrusu
- umask: Yeni Dosyanın İzni Nereden Gelir?
- chmod 777 Neden Yanlış?
- Sonuç: Doğru İzin Gruba Verilir ve Dizinden Başlar
- Linux Dosya İzinleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Linux dosya izinleri, bir dosyayı kimin okuyabileceğini, değiştirebileceğini ve çalıştırabileceğini belirleyen kurallardır. Her dosyanın bir sahibi ve bir grubu vardır ve izinler üç sınıfa ayrı ayrı verilir: sahip, grup ve diğer herkes. Bu izinler chmod ile değiştirilir, sahiplik chown ile, yeni dosyaların izni ise umask ile belirlenir.
Serinin benzetmesinde Linux bir belediyedir ve dosya sistemi o belediyenin arşividir. Arşivdeki her klasörün kapağında üç satırlık bir pusula vardır: klasörün sahibi ne yapabilir, sahibin birimi ne yapabilir, binadaki herkes ne yapabilir. Arşiv memuru her başvuruda yalnız bu pusulaya bakar. Başvuranın rütbesine değil, pusulada hangi satıra düştüğüne göre karar verir.
Bu yazıda pusulanın nasıl okunduğunu, nasıl değiştirildiğini ve iki kişinin birlikte çalışacağı bir muhasebe klasörünün nasıl kurulacağını bir Ubuntu 24.04 sunucuda ölçerek anlatıyoruz. Üç komutun adı ne yaptığını söyler: chmod change mode (izin kipini değiştir), chown change owner (sahibini değiştir) demektir. umask ise user mask’tir (kullanıcı maskesi) ve yeni dosyadan düşülecek izinleri tutar. Komut adlarını böyle açarak okumayı ve komutların genel listesini Linux komutları rehberimizde anlattık.
Linux Dosya İzinleri Nasıl Okunur? rwx ve Üç Sınıf
ls -l her dosyanın izinlerini satırın başındaki on karakterle verir. Muhasebe klasöründeki bir dosya şöyle görünür:
-rw-rw-r-- 1 ayse muhasebe 21 Oct 30 10:31 rapor.txtİlk karakter dosyanın türüdür: - düz dosya, d dizin. Kalan dokuz karakter üçer üçer okunur:
| Karakterler | Sınıf | Bu satırda |
|---|---|---|
| 2-4 | Sahip (ayse) | rw-: okur, yazar |
| 5-7 | Grup (muhasebe) | rw-: okur, yazar |
| 8-10 | Diğerleri | r--: yalnız okur |
r okuma (read), w yazma (write), x çalıştırma (execute) demektir, - o hakkın olmadığını gösterir. Bir hesap bu üç satırdan yalnız birine düşer. Dosyanın sahibiyse sahip satırı, değilse ve dosyanın grubundaysa grup satırı, ikisi de değilse diğerleri satırı uygulanır.
Aynı harfler dizinde başka anlama gelir ve izin hatalarının çoğu buradan çıkar:
| Hak | Dosyada | Dizinde |
|---|---|---|
r | İçeriği okumak | Dizindeki dosyaların adlarını listelemek |
w | İçeriği değiştirmek | Dizinde dosya oluşturmak, silmek, adını değiştirmek |
x | Program olarak çalıştırmak | Dizinin içine girmek, içindeki dosyalara ulaşmak |
Tablonun ikinci satırı önemlidir: bir dosyayı silmek o dosyanın değil, içinde durduğu dizinin w hakkına bağlıdır. 777 bölümünde bunun sonucunu göreceğiz.
chmod: İzinleri Harfle ve Sayıyla Değiştirmek
chmod izinleri iki biçimde değiştirir. Harfle yazımda sınıf (u user sahip, g group grup, o others diğerleri), işlem (+, -, =) ve hak yazılır. Örneğin chmod g+w rapor.txt gruba yazma hakkı ekler. Sayıyla yazımda her sınıf tek bir rakamla verilir ve rakam üç hakkın toplamıdır:
| Hak | Değer |
|---|---|
r | 4 |
w | 2 |
x | 1 |
Böylece 7 (4+2+1) bütün haklar, 5 (4+1) okuma ve çalıştırma, 6 (4+2) okuma ve yazma, 4 yalnız okuma demektir. En sık görülen üç değer şunlardır:
| Değer | Harf | Nerede |
|---|---|---|
755 | rwxr-xr-x | Dizinler ve programlar: sahip yazar, herkes girer ve okur |
644 | rw-r--r-- | Düz dosyalar: sahip yazar, herkes okur |
600 | rw------- | Gizli dosyalar: yalnız sahip okur ve yazar |
Dördüncü bir rakam başa gelirse özel bitleri taşır. Aşağıdaki muhasebe klasöründe kullanacağımız 2770’teki 2, setgid bitidir. stat her iki gösterimi de birlikte verir:
sudo stat /srv/muhasebe File: /srv/muhasebe
Size: 4096 Blocks: 8 IO Block: 4096 directory
Device: 8,1 Inode: 263629 Links: 2
Access: (2770/drwxrws---) Uid: ( 1002/ ayse) Gid: ( 1002/muhasebe)Access satırı sayıyı ve harfleri yan yana gösterir. Grup satırındaki s, grubun x hakkının yerinde setgid bitinin durduğunu söyler.
chown ve chgrp: Dosyanın Sahibini ve Grubunu Değiştirmek
İzinler kime uygulandığını dosyanın sahip ve grup alanlarından bilir. Sahibi chown, grubu chgrp değiştirir:
| Komut | Ne değişir |
|---|---|
sudo chown ayse dosya | Sahip |
sudo chgrp muhasebe dosya | Grup |
sudo chown ayse:muhasebe dosya | Sahip ve grup birlikte |
Başka bir hesaba dosya devretmek yetki ister, bu yüzden bu komutlar çoğunlukla sudo ile çalışır.
Bir dizinin grubunu değiştirmek, içindeki dosyaların grubunu değiştirmez. Muhasebe klasöründe dizin chgrp muhasebe ile gruba devredildikten sonra içindeki eski dosya ayse ayse olarak kaldı. İçerikle birlikte değiştirmek için chgrp -R gerekir. Bu yüzden izin düzeltmesi yaparken dizinle birlikte içindeki dosyalara da ayrıca bakılır.
Paylaşılan Klasör: Yanlış Hal ve setgid ile Doğrusu
İzinlerin en çok karşınıza çıkacağı yer, bir departmanın birlikte çalıştığı klasördür. Ölçümde muhasebe için bir klasör kurduk: ayse ve mehmet muhasebe grubunda, bilgi bu grupta değil.
İlk denemede klasör en yaygın biçimde, sahibi ayse ve izni 755 olarak oluşturuldu. ayse bir rapor yazdı, mehmet o rapora eklemeye ve yeni bir dosya açmaya çalıştı:
drwxr-xr-x 2 ayse ayse 4096 Oct 30 10:31 /srv/muhasebe
--- mehmet ayse dosyasina yazmaya calisir:
bash: line 1: /srv/muhasebe/rapor.txt: Permission denied
cikis kodu: 1
--- mehmet yeni dosya olusturmaya calisir:
touch: cannot touch '/srv/muhasebe/mehmet.txt': Permission denied
cikis kodu: 1
--- mehmet okuyabilir mi:
ayse: Ekim bilancosumehmet okuyabildi, ama ne yazabildi ne dosya açabildi. Klasörün grubu ayse’nin kendi grubuydu ve mehmet için diğerleri satırı (r-x) geçerliydi. Doğru düzen üç adımda kuruldu:
- Klasör gruba devredildi:
sudo chgrp muhasebe /srv/muhasebe. - İzin 2770 yapıldı:
sudo chmod 2770 /srv/muhasebe.770grubun iki üyesine bütün hakları verir, diğerlerini tamamen dışarıda bırakır. Baştaki2setgid bitidir: klasörde açılan her yeni dosya, açan kişinin grubunu değil klasörün grubunu (muhasebe) alır. - Eski dosyalar düzeltildi:
chgrp muhasebevechmod g+wile, çünkü dizinin değişikliği içeriğe geçmemişti.
Hesabı gruba almanın komutu usermod -aG’dir ve -a unutulduğunda hesap öteki gruplarından sessizce düşer. Ölçümünü Linux kullanıcı yönetimi rehberinde gösterdik.
Sonuçta iki kullanıcı birbirinin dosyasına yazabildi ve yeni dosyalar kendiliğinden doğru grupla açıldı:
-rw-rw-r-- 1 mehmet muhasebe 45 Oct 30 10:31 mehmet.txt
-rw-rw-r-- 1 ayse muhasebe 21 Oct 30 10:31 rapor.txt
-rw-rw-r-- 1 ayse muhasebe 19 Oct 30 10:31 rapor2.txt
-rw-rw-r-- 1 ayse muhasebe 36 Oct 30 10:31 rapor3.txtGruba dahil olmayan hesap için ise klasör tamamen kapandı. bilgi klasörü listeleyemedi, içine giremedi, dosya okuyamadı ve silemedi. Aynı ret, sudo grubundaki yönetici hesabına da geldi:
--- ilkerpehlivan (muhasebe uyesi degil, sudo grubunda):
ls: cannot open directory '/srv/muhasebe': Permission denied
cikis kodu: 2sudo grubu yönetici olarak komut çalıştırma hakkı verir, dosya izni vermez. sudo yazılmadan çalışan her komut hesabın kendi izinleriyle çalışır. Komut çalıştırma yetkisinin nereden geldiğini sudo nedir rehberinde anlattık.
Örnekteki arşivde bu, muhasebe klasörünün kapağına “yalnız muhasebe birimi” yazmaktır. Birimin memurları klasöre ekledikleri her evrakı birimin adıyla kaydeder, birimin dışından gelen başvuru ise memurun rütbesine bakılmadan geri çevrilir.
umask: Yeni Dosyanın İzni Nereden Gelir?
Yeni açılan bir dosyanın iznini umask belirler. umask, varsayılan izinden çıkarılacak hakları söyler: düz dosya 666’dan, dizin 777’den başlar ve umask’taki haklar düşülür. umask 022 ile yeni dosya 644 (grup yazamaz), umask 002 ile 664 (grup yazar) olur.
Ubuntu 24.04’te iki değer birlikte çalışıyor:
ilkerpehlivan:
0002
u=rwx,g=rwx,o=rx
root:
0022
---
UMASK 022
USERGROUPS_ENAB yes/etc/login.defs 022 yazıyor, ama USERGROUPS_ENAB yes olduğu için her kullanıcının kendi adına bir grubu var ve bu kullanıcılara 002 uygulanıyor. Yani Ubuntu’da sıradan bir kullanıcının açtığı dosyayı grubu da yazabilir. root ise 022 ile çalışır.
Bu ayrımın pratik sonucu şudur: paylaşılan klasörde biri umask 022 ile çalışırsa, klasör setgid ile doğru kurulmuş olsa bile grup o dosyaya yazamaz. Ölçümde ayse umask 022 ile bir dosya açtı:
-rw-r--r-- 1 ayse muhasebe 19 Oct 30 10:31 rapor2.txt
--- mehmet rapor2.txt ye yazmaya calisir:
bash: line 1: /srv/muhasebe/rapor2.txt: Permission deniedDosyanın grubu setgid sayesinde muhasebe oldu, ama yazma hakkı umask’a takıldı. Paylaşılan bir klasörde “bazı dosyalara yazılabiliyor, bazılarına yazılamıyor” şikayetinin sebebi çoğunlukla budur: dosyayı açan programın ya da servisin umask’ı.
chmod 777 Neden Yanlış?
İzin hatası alındığında en sık verilen tavsiye chmod 777’dir, çünkü hatayı anında yok eder. Ölçümde 777 izinli ikinci bir klasör kurduk ve ayse içine salt okunur (644) bir bordro dosyası koydu. Sonra muhasebe grubunda olmayan bilgi aynı klasörde dört şey denedi:
--- bilgi (muhasebe uyesi degil) bordroyu okur:
ayse: gizli bordro
cikis kodu: 0
--- bilgi bordroya yazar:
bash: line 1: /srv/muhasebe-777/bordro.txt: Permission denied
cikis kodu: 1
--- bilgi yeni dosya olusturur:
cikis kodu: 0
--- bilgi ayse nin dosyasini siler:
cikis kodu: 0bilgi bordroyu okudu, çünkü dosya herkese okuma veriyordu. İçeriğini değiştiremedi, çünkü dosya ona yazma vermiyordu. Ama dosyayı sildi, çünkü silme dosyanın değil klasörün w hakkına bağlıdır ve 777 bu hakkı sunucudaki her hesaba verir. ayse’nin dosyası böylece hiçbir hata vermeden yok oldu ve sahibi bunu ancak dosyayı aradığında fark edecekti.
Linux bu sorunun çözümünü bir yerde zaten kullanıyor. Herkesin yazdığı /tmp dizini şöyle görünür:
drwxrwxrwt 12 root root 4096 Oct 30 10:28 /tmpSon harf x değil t’dir. Bu sticky bit, herkesin yazabildiği bir dizinde dosyayı yalnız sahibinin silebilmesini sağlar.
Ama asıl çözüm 777’yi yamamak değil, hatanın sebebini bulmaktır. Önce kimin, hangi dosyaya ve hangi sınıftan (sahip, grup, diğerleri) erişmesi gerektiği bulunur. Paylaşılan klasörde bunun cevabı grup ve setgid’dir. İki ayrı gruba ya da tek bir kişiye izin gerekiyorsa cevap ACL’dir. Ubuntu Server’da ACL araçları varsayılan olarak kurulu gelmez, ACL nedir yazımızda setfacl ile anlattık.
Örnekteki arşivde 777, klasörün kapağına “herkes” yazmaktır. Arşive giren her ziyaretçi evrakı okuyabilir ve klasörden çekip alabilir, memur da pusulada yazanı uyguladığı için kimseyi durdurmaz.
Sonuç: Doğru İzin Gruba Verilir ve Dizinden Başlar
Linux dosya izinlerinde hataların çoğu dosyada değil dizinde başlar. Dosyayı silmek, yeni dosya açmak ve içine girmek dizinin hakkıdır, bu yüzden bir klasörü 777 yapmak içindeki her dosyayı silinebilir bırakır. Doğru düzen, işi birlikte yapan kişileri bir gruba toplamak, klasörü o gruba vermek (2770) ve yeni dosyaların gruba yazılabilir açıldığından (umask 002) emin olmaktır.
Girişteki benzetmeye dönersek: izinler arşivdeki klasörün kapağındaki pusuladır. Memur başvuranın rütbesine değil, pusulada hangi satıra düştüğüne bakar. sudo grubundaki yönetici bile pusulada adı yoksa geri çevrilir, 777 yazılı bir kapakta ise herkes içeri girer.
Linux Dosya İzinleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi
İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.
LinkedInBenzer Makaleler
Linux İşletim Sistemi Nedir? Sunucu Yönetimi Haritası
Linux nedir, kernel ile dağıtım farkı ne? Linux sunucu yönetiminin haritası: SSH, komutlar, /etc, izinler, systemd, journal, cron, disk, ağ ve apt ile bakım.
İşletim Sistemi Nedir? Sistem Yöneticisinin Gözünden
İşletim sistemi nedir, kernel, süreç, servis, dosya sistemi ve izin modeli nasıl çalışır? Windows ve Linux'u yöneten sistem yöneticisinin bilmesi gerekenler.
apt Nedir? Linux Paket Yönetimi: apt, dpkg ve Depo
apt nedir, Ubuntu'da paket nasıl kurulur ve kaldırılır? Depo ve imza anahtarı, apt ile dpkg farkı, apt remove'un metapaketi silmesi, upgrade ile full-upgrade, kurulum geçmişi.
Crontab Nedir? Linux'ta cron ile Zamanlanmış Görev
Crontab nedir, cron görevi nasıl yazılır? Beş zaman alanı, crontab -e, -l, -r, cron logu, cron ortamı ve görevin elle çalışıp cron'da çalışmamasının iki ölçülmüş sebebi.
journalctl ile Linux Log Okuma: Filtre ve Kalıcı Log
journalctl kullanımı: servis, zaman ve öncelik süzgeci, önceki açılışın logu (-b -1), kalıcı journal ayarı, disk sınırı ve /var/log/syslog ile ilişkisi, ölçümlerle.
Linux Disk Yönetimi: lsblk, df, LVM ve Disk Büyütme
Linux'ta disk yönetimi: lsblk, df ve du ile doluluk, LVM ile PV, VG ve LV, mkfs, fstab'a UUID ile bağlama, lvextend ile büyütme ve -r unutulunca olan, ölçümlerle.
Linux Dizin Yapısı: /etc, /var, /proc Ne İşe Yarar?
Linux dizin yapısı ve dosya sistemi: kök dizindeki klasörler ne tutar, /etc yapılandırması, /var/log, /proc ve /dev neden dosyadır, disk ağaca nasıl bağlanır?
Linux Komutları: Sistem Yöneticisinin Temel Komut Listesi
Linux komutları açılımlarıyla: systemctl, chmod, ls -lh ne demek? Dosya, arama, süreç, ağ, servis, yetki ve disk komutları gerçek çıktılarıyla.
Linux Kullanıcı Yönetimi: useradd, Gruplar ve Parola
Linux'ta kullanıcı ekleme, gruba alma, parola, kilitleme ve silme: useradd, usermod -aG tuzağı, /etc/shadow, chage, nologin ve userdel -r, ölçümlerle.
sudo Nedir? sudoers ile Linux'ta Yetki Vermek
sudo nedir, sudoers nasıl okunur, visudo ile nasıl düzenlenir? Tek komutluk yetki, sudo -i ile -s farkı, parola önbelleği ve auth.log kayıtları, ölçümlerle.
systemd Nedir? systemctl ile Linux Servis Yönetimi
systemd nedir, systemctl ile servis nasıl yönetilir? Unit dosyası, enable ile start farkı, çöken servisin Restart ile geri gelmesi, override ve timer, ölçümlerle.
Ubuntu Statik IP: Netplan ile Ağ Yapılandırması
Ubuntu'da netplan ile statik IP nasıl verilir? YAML dosyası, dosya izni, netplan try ile geri alma, netplan apply, girinti hatası ve cloud-init, ölçümlerle.
Ubuntu Server: LTS, Sıkılaştırma ve Dağıtım Seçimi
Kurumsal Ubuntu Server rehberi: dağıtım karşılaştırması, LTS ve Ubuntu Pro destek takvimi, paket yönetimi, sıkılaştırma ve Active Directory entegrasyonu.
RAID 5 Nedir? RAID 6 ile Farkı ve Hangisi Seçilmeli
RAID 5 nedir, RAID 6'dan farkı ne? Kapasite, küçük yazma maliyeti, rebuild sırasında korumasız kalmak, okunamayan sektör ve hangi diziye hangisi seçilir.
RAID Controller Nedir? Donanım RAID ile Yazılım RAID Farkı
RAID controller nedir, donanım RAID ile yazılım RAID farkı ne? Yazma önbelleği ve bataryası, BIOS RAID, HBA modu, Linux md ve Storage Spaces arasında seçim.
RAID Nedir? Seviyeleri ve RAID 0, 1, 10 Farkı
RAID nedir, nasıl çalışır? Striping, mirroring ve parity, RAID 0, 1, 5, 6 ve 10 karşılaştırması, rebuild süresi, hot spare ve RAID'in neden yedek olmadığı.
Grafana Alert: SQL Sorgusuna E-posta Alarmı ve Silence
Grafana alert kurulumu: SMTP, salt okunur MySQL data source, eşik ve pending period, DatasourceError ve silence, lab'da saatle ölçülen bildirimlerle.
Grafana Upgrade: Yedek, 12'den 13'e Geçiş ve Geri Dönüş
Grafana güncellemesi adım adım: grafana.ini, eklenti ve PostgreSQL yedeği, geri yükleme provası, önce eklentiler, 12.4'ten 13.3'e geçiş ve doğru geri dönüş.
Zabbix 8.0 Upgrade: 7.0 LTS'den Yedekli Geçiş
Zabbix 7.0 LTS'den 8.0'a güncelleme adım adım: sürüm notları, veritabanı ve dosya yedeği, geri yükleme provası, depo paketi, otomatik veritabanı yükseltmesi ve kontrol.
Zabbix Health Check: Kuyruk, Poller ve Housekeeper
Zabbix health check lab ölçümüyle: sağlık panosu, queue, poller doluluğu, önbellek ve housekeeper. Agent, poller ve server durunca ne görünür?
Grafana Dashboard Oluşturma: Panel, Değişken ve USE
Grafana dashboard oluşturma: USE yöntemiyle panel seçimi, Zabbix verisiyle değişkenler, tekrarlayan panel, yenileme yükü ve Viewer sınırı, lab ölçümüyle.
Grafana Kurulumu: Ubuntu 26.04'te PostgreSQL ve Apache
Ubuntu 26.04'e Grafana kurulumu: APT deposu, PostgreSQL veritabanı, Apache arkasında /grafana, admin hesabını kapatmak ve sıkılaştırma adım adım.
Grafana Nedir? Ne İşe Yarar, Zabbix'ten Farkı Ne?
Grafana nedir: Zabbix, Prometheus ve veritabanlarındaki veriyi okuyup tek ekranda gösteren açık kaynak araç. Data source, panel, sürüm ve Zabbix farkı.
Grafana Rehberi: Kurulumdan Dashboard'a Adım Adım
Grafana rehberi: kurulumdan Zabbix bağlantısına, dashboard'dan yedeğe altı adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, lab'da hangi yazıda ölçüldü.
Zabbix Grafana Bağlantısı: Eklenti, API Token, Salt Okuma
Zabbix Grafana bağlantısı: eklenti kurulumu, salt okuma Zabbix rolü, API token, Apache'de Authorization başlığı, data source ve ilk Zabbix paneli adım adım.
Zabbix Rehberi: Kurulumdan Alarma Adım Adım İzleme
Zabbix rehberi: kurulumdan agent'a, template'ten alarma ve dashboard'a on üç adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, lab'da hangi yazıda ölçüldü.
SMTP Relay Kurulumu: Postfix ile Google Workspace
SMTP relay kurulumu: Postfix'i Google Workspace'in smtp-relay.gmail.com hizmetine TLS ve SMTP AUTH ile bağladım, Zabbix alarmını eskalasyon grubuna yolladım.
Zabbix Dashboard: Widget, Network Map ve NOC Ekranı
Zabbix dashboard tasarımı: hangi widget neyi söyler, network map, Host navigator ile ayrıntı sayfası, slideshow ve kiosk, arıza anında ölçülen gecikmeler.
Zabbix Proxy: Şube İzleme, Kurulum ve Hat Kopukluğu
Zabbix proxy kurulumu: şubede ne zaman gerekir, aktif proxy, PSK ve agent ayarı, hat koptuğunda ölçülen davranış: yerel tampon, geç gelen veri ve alarm.
Zabbix Template ile Sunucu İzleme: CPU, RAM, Disk ve Servis
Zabbix template ile Windows ve Linux sunucuda CPU, RAM, disk ve servis izleme: makroyla eşik, disk keşfi ve trigger'ın açılma süresi lab ölçümüyle anlatılıyor.
Zabbix Trigger ve Alarm: E-posta, Eskalasyon ve Bakım
Zabbix trigger ve alarm ayarı: e-posta bildirimi, eskalasyon, acknowledge, histerezis ve bakım penceresi, lab'da ölçülen saatleriyle adım adım anlatılıyor.
Network İzleme Hizmeti: Sunucu, Hat ve Ağ Cihazları
Network izleme hizmeti: sunucu, internet hattı, switch ve firewall dakika dakika izlenir, alarm geldiğinde aynı ekip müdahale eder. Kapsam, süreç ve fiyat.
Zabbix Agent 2 Kurulumu: GPO, Autoregistration ve PSK
Zabbix Agent 2 kurulumu: Windows'a GPO betiğiyle toplu dağıtım, Linux'a apt, PSK'lı autoregistration ve lab'da ölçülen tuzaklar adım adım anlatılıyor.
Zabbix Kurulumu: Ubuntu 26.04'te 8.0 LTS ve PostgreSQL
Ubuntu 26.04'e Zabbix 8.0 LTS kurulumu: neden Zabbix deposu, PostgreSQL şeması, Apache hatası, web sihirbazı, Admin hesabını kapatmak ve ufw adım adım.
Zabbix Nedir? Nasıl Çalışır, PRTG'den Farkı Ne?
Zabbix nedir: ölçüm toplayan, eşik aşılınca sorun açıp bildiren açık kaynak izleme yazılımı. Server, agent ve trigger mantığı, PRTG ve Nagios ile farkı.
IIS Application Pool Nedir? Kimlik, İzin ve 503 Hatası
IIS application pool nedir, siteyi neden ayırır ve hangi kimlikle çalışır? 401.3 izin hatası, IUSR ve havuz kimliği farkı, 503 ve fabrika ayarları lab'da ölçüldü.
IIS SSL Sertifikası: HTTPS Binding, SAN ve SNI
IIS'te HTTPS nasıl açılır? İç CA'dan SAN'lı sertifika certreq ile alınır, 443 binding'e bağlanır, SNI ile iki site ayrılır. Windows Server 2025'te ölçüldü.
Ubuntu Sürüm Yükseltme: 24.04'ten 26.04'e do-release-upgrade
Ubuntu sürüm yükseltme adım adım: 24.04'ten 26.04 LTS'e ön kontrol, snapshot, do-release-upgrade soruları, kaldırılan PHP'nin açtığı açık ve geri dönüş.
Event Viewer Nedir? Windows Log'larını Okumak ve Süzmek
Event Viewer (Olay Görüntüleyicisi) nedir? Log kanalları, Kernel-Power 41, Filter Current Log, Custom View, Get-WinEvent ve doğru log boyutu, lab ölçümüyle.
gpedit.msc: Local Group Policy Editor ve Domain GPO Önceliği
gpedit.msc ile yerel policy yazmak, Registry.pol dosyası ve domain GPO ile çakışınca hangisinin kazandığı: Windows 11 Pro'da gpresult ve reg query ile ölçüldü.
MMC Nedir? .msc Konsolları ve Snap-in Mantığı
MMC nedir, snap-in ne işe yarar, .msc dosyasında ne var? Kendi konsolunuzu kurmak, uzak bilgisayara bağlamak ve user mode ile ekibe vermek, lab ölçümüyle.
Performance Monitor ve Resmon: Windows'ta Darboğaz Bulmak
Performance Monitor ve Resource Monitor ile Windows'ta darboğaz bulmak: süreç süzme, sayaç, logman ile Data Collector Set, Reliability Monitor ve eşikler.
PowerShell Nedir? Windows'u Komutla Yönetmenin Temeli
PowerShell nedir, cmdlet ve pipeline nasıl çalışır? Execution policy hatası, Get-Help, ADAC'ın yazdığı komut ve uzak komut Windows 11 ve Server'da ölçüldü.
Task Manager (Görev Yöneticisi): Süreç, PID ve Başlangıç
Task Manager (Görev Yöneticisi) nasıl kullanılır? CPU'yu dolduran süreci ve PID'ini bulmak, başlangıç programını kapatmak, End task ve Get-Process, ölçümle.
Windows Ağ Ayarları: ncpa.cpl, IPv4 ve DNS
Windows ağ ayarları ncpa.cpl ile nasıl yapılır? IPv4 adresi, DNS sunucusu sırası, interface metric, Settings farkı ve ipconfig ile PowerShell karşılığı.
Windows İşletim Sistemi Yönetimi: Konsollar ve Araçlar
Windows işletim sistemi nasıl yönetilir? Run komutları, PowerShell, registry, Local GPO, Görev Yöneticisi, servisler, disk ve ağ ayarları tek haritada.
Windows Registry Nedir? Hive, Anahtar ve Güvenli Düzenleme
Windows registry (kayıt defteri) nedir? Hive dosyaları, anahtar ve değer türleri, reg export ile yedek, Group Policy'nin yazdığı anahtar ve güvenli düzenleme.
Win + R Çalıştır Komutları: msc, cpl ve ms-settings Listesi
Win + R ile açılan Çalıştır kutusunun msc, cpl, ms-settings ve exe komutları: hangisi neyi açar, yönetici olarak nasıl açılır, ClickFix'e karşı ne yapılır.
Domain Controller Yükseltme: Windows Server 2025'e Geçiş
Domain controller yükseltme yanına yeni DC ekleyerek yapılır: Windows Server 2025 DC ekleme, adprep, FSMO devri, demote, DNS kalıntıları ve functional level.
Active Directory Audit Policy: Olay Kayıtlarını Açmak
Active Directory audit policy fabrika ayarında yanlış parolayı DC'ye yazmaz. Önerilen alt kategoriler, GPO ile uygulamak, 4771, 4740 ve 4625'i okumak.
Active Directory Delegation: Helpdesk'e Yetki Devri
Active Directory delegation ile Domain Admins vermeden yetki devri: Delegation of Control Wizard, rol grubu, dsacls, Effective Access ve devri geri almak.
Active Directory İsimlendirme Standardı: PC, Grup ve GPO
Active Directory isimlendirme standardı: bilgisayar, sunucu, kullanıcı, grup, GPO, OU ve yazıcı için kalıp, kod tablosu ve lab'da ölçülen yeniden adlandırma.
Active Directory Nasıl Kullanılır? ADUC ile Günlük Yönetim
Active Directory kullanımı ADUC ile: kullanıcı açma, şablondan kopyalama, parola sıfırlama, kilidin kaynağı, hesabı kapatma, geri alma ve helpdesk'in RSAT'ı.
Active Directory Password Policy: Parola ve Hesap Kilitleme
Active Directory password policy: parola kuralı, hesap kilitleme ve Fine-Grained Password Policy. NIST'in önerisi ve Windows Server 2025 lab'ında ölçülenler.
Active Directory Sağlık Kontrolü: dcdiag ve repadmin
Active Directory sağlık kontrolü dcdiag ve repadmin ile: hangi test neye bakar, kapalı DC çıktıda nasıl görünür, SYSVOL ve saat kontrolü, günlük betik.
Active Directory Sites and Services: Site ve Replikasyon
Active Directory Sites and Services ile site, subnet ve site link tanımlamak: şubedeki istemci hangi DC'ye gider, şubeler arası kopyalama ne zaman olur?
Active Directory Tier Modeli: Yönetici Hesaplarını Ayırmak
Active Directory tier modeli: Tier 0, 1 ve 2, ayrı yönetici hesapları, oturum yasağı GPO'ları ve acil durum hesabı. Windows Server 2025 lab'ında ölçüldü.
Active Directory Yedekleme: System State ve Geri Yükleme
Active Directory yedekleme Windows Server Backup ile: System State, DSRM'de geri yükleme, authoritative restore ve snapshot'ın neden yedek olmadığı.
Authentication Policy Silo: Hesabı Makinelere Bağlamak
Authentication policy silo nedir, nasıl kurulur? Kerberos armoring GPO'su, policy, silo, denetimden zorlamaya ve bayat makine bileti tuzağı lab'da ölçüldü.
gMSA Nedir? Servis Hesabı Parolasını AD'ye Bırakmak
gMSA nedir, nasıl kurulur? KDS root key, izin grubu, servis ve görevde kullanım, authentication policy. Parolayı kimin okuduğu Windows Server 2025 lab'ında ölçüldü.
Jump Server Nedir? Windows'ta Kurulum ve Kullanım
Jump server nedir, Windows Server 2025'te nasıl kurulur ve kullanılır? Yönetim RDP'sini tek kapıya toplayıp sunucuları ona kilitlemek, lab ölçümleriyle.
krbtgt Parola Sıfırlama: Ne Zaman, Nasıl Yapılır?
krbtgt parolası neden iki kez ve arada beklenerek sıfırlanır? Rutin rotasyon ile ele geçirme sonrası sıfırlamanın farkı ve adımları, lab ölçümleriyle.
LDAP Signing ve Channel Binding: DC'de Zorunlu Kılmak
LDAP signing ve channel binding nedir, DC'de nasıl zorunlu kılınır? Windows Server 2025'in fabrika ayarı, olay 2889 ile izleme ve lab'da ölçülen bind sonuçları.
NTLM Nedir? Kerberos'tan Farkı, NTLM'i Kapatmak
NTLM nedir, Kerberos varken neden hala çalışır? Challenge-response, NTLMv1'in sonu, event log'dan NTLM'i bulmak ve Restrict NTLM ile sunucu sunucu kapatmak.
Protected Users Grubu: Ayrıcalıklı Hesaplara Ek Koruma
Protected Users grubu ne yapar? NTLM'in reddi, dört saatlik TGT, kapanan delegation ve ağsız oturum, Windows Server 2025 lab'ında önce ve sonra ölçüldü.
Windows Defender Firewall: Profiller, Kurallar ve GPO
Windows Defender Firewall nasıl çalışır? Domain, Private ve Public profiller, kuralların öncelik sırası, kuralı GPO ile dağıtmak, kapsam ve firewall log'u.
LAPS Kurulumu: Windows LAPS ile Yerel Yönetici Parolası
Windows Server 2025'te LAPS kurulumu: şema, izinler, GPO, şifreli parola, ADUC LAPS sekmesi ve lokasyona göre helpdesk okuması. Lab domain'inde ölçüldü.
Linux TFTP Sunucusu Kurulumu: tftpd-hpa Adım Adım
Ubuntu'da tftpd-hpa ile TFTP sunucusu kurulumu: --create, --secure ve --umask, dinlenen adres ve varsayılan kurulumun ilk yedeği neden almadığı, lab'da ölçüldü.
Windows Server NPS Kurulumu: RADIUS Sunucusu Adım Adım
Windows Server NPS kurulumu: rolü eklemek, Active Directory'ye kaydetmek, RADIUS istemcisi ve network policy tanımlamak, 6272 ve 6273 kayıtlarıyla doğrulamak.
fail2ban Kurulumu ve Yapılandırması (Ubuntu 24.04)
Ubuntu 24.04'te fail2ban kurulumu, jail.local ve nftables ayarları. maxretry 5 iken ban neden üçüncü denemede düşüyor? Laboratuvarda ölçtüm, çıktılarıyla.
Kurumsal Yedekleme Programı: Veeam Lisansı ve Kurulumu
Kurumsal yedekleme programı seçimi, Veeam lisans tedariki, kurulumu ve yapılandırması. Ücretsiz sürüm ne zaman yeter, lisans neyi sayar, kurulum nasıl yapılır?
Microsoft 365 Kurulumu ve Geçişi: E-posta, Kimlik, Güvenlik
Microsoft 365 kurulumu ve geçişi: tenant ve alan adı kurulumu, eski e-postanın kesintisiz taşınması, Active Directory senkronizasyonu ve MFA yapılandırması.
Microsoft Lisanslama: Windows Server, CAL ve Microsoft 365
Microsoft lisanslama: mevcut lisans analizi, Windows Server çekirdek ve CAL hesabı, doğru Microsoft 365 planı, lisans tedariki ve yenileme takibi.
Sunucu ve Kabinet Taşıma: Veri Merkezi Geçişi Planı
Sunucu ve kabinet taşıma: keşif ve kesinti planı, fiziksel söküm ve montaj, yeni tesiste ağ ve ISP geçişi, sistemlerin doğrulanması ve raporlu teslim.
Sunucu ve Storage Satışı: Kapasite, Tedarik, Kurulum
Sunucu ve storage satışı: iş yüküne göre kapasite analizi, rack ve tower sunucu, NAS ve SAN tedariki, kurulum ve garanti süresini izleyen yenileme planı.
Dosya Sunucusu ve NAS Kurulumu: Yetki Matrisi ve Güvenlik
Dosya sunucusu ve NAS kurulumu: departman bazlı yetki matrisi, fidyeye karşı sürüm koruması, dosya erişim kaydı ve eski sunucudan izinleriyle veri taşıma.
Sanallaştırma Kurulumu ve Geçişi: Proxmox, Hyper-V, VMware
Sanallaştırma kurulumu ve geçişi: Proxmox, Hyper-V ya da VMware kurulumu, cluster, yedekleme sunucusu ve sanal sunucuların planlı pencerede taşınması.
Active Directory Kurulum Hizmeti: Domain Altyapısı
Kurumsal domain altyapısı kurulumu: domain adı, DC sayısı, OU ve GPO temelinin doğru kurulması, mevcut yapıdan geçiş ve devir. Anahtar teslim kuruyoruz.
Veri Yedekleme Hizmeti: Kurulum, Geri Dönüş Testi ve İzleme
Veri yedekleme hizmeti: yedekleme sunucusu, kopya ve retention policy, geri dönüş testi ve teslim sonrası izleme. Yedeği yedek yapan şey testtir.
Sunucu Kurulumu: Fiziksel, Sanal ve Raporlu Teslim
Sunucu kurulumu: fiziksel ve sanal sunucu, rol kurulumu, yedekleme ve temel sıkılaştırma. Kurulum yerinde bitiyor, teslim ölçülmüş ve raporlu oluyor.
Syslog Sunucusu Kurulumu: Ubuntu'da Merkezi Log
Ubuntu 24.04'te rsyslog ile merkezi syslog sunucusu kurulumu: imudp, 514 portu, gönderen başına ayırma, switch bağlama ve disk planı. Lab ölçümüyle.
Cacti Kurulumu: Ubuntu'da SNMP ile Ağ İzleme
Ubuntu 26.04'te Cacti 1.2.31 kurulumu: depo paketi neden yamasız, web sihirbazı, SNMPv3 ile cihaz ekleme, trafik grafiği ve sıkılaştırma adım adım.
RSAT Kurulumu: Windows 11'de GPMC ve ADUC Konsolları
RSAT kurulumu: Windows 10, 11 ve Windows Server'da uzaktan sunucu yönetim araçları, GPMC ve ADUC konsolları, nereden çalıştırılacağı ve neyi yönettiği.
Samba AD DC Kurulumu: Linux'ta Domain Controller
Samba AD DC kurulumu: Ubuntu 24.04'te samba-tool domain provision, iç DNS kararı, Kerberos doğrulaması ve kurulum öncesi/sonrası ölçülmüş port tablosu.
IIS Nedir? Windows Web Sunucusu: Kurulum ve HTTPS
IIS nedir, kurumda neden karşınıza çıkar ve nasıl kurulur? Windows Server 2025'te ölçülmüş kurulum, güvenlik duvarı, site, Windows Authentication ve HTTPS.
Active Directory Certificate Services (AD CS) Kurulumu
Active Directory Certificate Services kurulumu adım adım: Enterprise Root CA yapılandırması, geri alınamayan kararlar, AIA/CDP ayarı ve kurulum doğrulaması.
FreeRADIUS Kurulumu: Ubuntu'da Adım Adım
Ubuntu üzerinde FreeRADIUS ile adım adım kurulum: paket kurulumu, istemci ve kullanıcı tanımı, radtest ile doğrulama ve paket düzeyinde yakalama.
Linux NTP Sunucusu Kurulumu: chrony ile İç Saat Kaynağı
Linux NTP sunucusu kurulumu: Ubuntu'da chrony yapılandırması, allow ile istemci ağı, doğrulama ve izleme. Platform kararı ve Stratum 1 için GPS/PPS.
Ubuntu Server Kurulumu: 26.04 LTS Adım Adım Rehber
Ubuntu Server 26.04 LTS kurulumu adım adım: sürüm seçimi, statik IP, LVM disk düzeni, OpenSSH, Windows'tan ilk bağlantı ve kurulum sonrası kontroller.
Windows Server 2025: Roller ve Lisanslama
Windows Server sürümleri, çekirdek bazlı lisanslama ve CAL modeli, sunucu rolleri ve destek yaşam döngüsü: hangisini ne zaman kuracağınızın kurumsal rehberi.
Domain'e Bilgisayar Ekleme: Adımlar, Ön Koşullar ve Hatalar
Windows 11 bilgisayarı ve sunucuyu domain'e ekleme: DNS, saat ve ad ön koşulları, nesneyi önceden açma, Add-Computer ve lab'da ölçülen katılım hataları.
Windows Server DHCP Kurulumu: Scope, Rezervasyon, Failover
Windows Server DHCP kurulumu: scope, exclusion, rezervasyon ve failover. Lab'da ölçtük: sunucu seçenekleri partnere gitmez, yedek kendiliğinden devralmaz.
Kurumsal Veri Yedekleme ve Felaket Kurtarma Çözümleri
Kurumsal veri yedekleme ve felaket kurtarma: 3-2-1-1-0 kuralı, RTO/RPO hedefleri, immutable storage ve düzenli geri yükleme testiyle yedekleme çözümleri.
Active Directory Güvenlik Sıkılaştırması Rehberi
Active Directory güvenlik sıkılaştırması adım adım: Tier modeli, jump server, LAPS, gMSA, Protected Users, NTLM, LDAP signing, denetim ve krbtgt, lab ölçümleriyle.
Active Directory Kullanıcı, Grup ve OU Yönetimi (AGDLP)
Active Directory OU tasarımı Tier modeliyle, kullanıcı ve grup açmak, AGDLP ile dosya izni: lab'da ölçülen varsayılanlar ve yanıltıcı hatalar.
Active Directory GPO Yönetimi: Group Policy Rehberi
Active Directory'de GPO oluşturma, OU'ya linkleme, LSDOU sırası, Enforced ve Block Inheritance. gpupdate ve gpresult ile Windows Server 2025 lab'ında ölçüldü.
Active Directory DNS Yapılandırması: Forwarder ve Zone
Active Directory DNS yapılandırması: forwarder, reverse zone ve PTR, conditional forwarder, split-brain DNS ve scavenging, Windows Server 2025 lab'ında ölçüldü.
Microsoft Entra ID Connect Kurulumu: AD'yi Buluta Bağlama
Microsoft Entra ID Connect kurulumu, UPN senkronizasyonu ve Seamless SSO yapılandırması. Active Directory kullanıcılarını Microsoft 365'e tek kimlikle bağlayan adım adım rehber.
Active Directory UPN Suffix Yapılandırması
Active Directory'de alternatif UPN suffix ekleme, kullanıcı UPN'ini tek tek ya da PowerShell ile toplu değiştirme. Eski UPN'in hala çalıştığı lab'da ölçüldü.
Active Directory Kurulumu: Windows Server 2025'te İlk DC
Windows Server 2025'te Active Directory kurulumu: domain adı, DC promotion, DNS ve saat, dcdiag, Recycle Bin ve ikinci DC. Her adım lab'da ölçüldü.
Active Directory Rehberi: Mimari, Kurulum ve Yönetim
Active Directory nedir, nasıl kurulur ve yönetilir? Sunucudan güvenliğe on dokuz adımlık kontrol listesi, her adım lab'da ölçülen kendi yazısına bağlı.
Windows Server 2025 Kurulum Rehberi: Adım Adım
Windows Server 2025 kurulumu adım adım: sürüm ve evaluation seçimi, kurulum ekranları, sabit IP, ad, saat dilimi, güncelleme, yerleşik hesap ve RDP güvenliği.
Hypervisor Nedir? Sanallaştırma Katmanı Nasıl Çalışır
Hypervisor bir işletim sistemine sahte donanım sunar. Tip 1 ve Tip 2 farkı, vCPU ve RAM overcommit, snapshot ile yedek ayrımı ve doğru boyutlandırma.
Veri Merkezi Migration: Taşıma Planı ve Kesinti Penceresi
Veri merkezi taşıma nasıl planlanır: envanter ve bağımlılık analizi, kesinti penceresi, her adım için geri dönüş planı ve taşıma gecesinde doğrulama sırası.
Ücretsiz Değerlendirme
Sunucunuzda 777 izinli bir klasör kaldı mı? Paylaşılan dizinleri birlikte tarayalım.
İçindekiler
Ana Hizmet
BT Sistem Yönetimi