Siber Güvenlik

Pretexting Nedir? Bahaneyle Bilgi İsteyen Saldırgan

Pretexting nedir, bahane kuran saldırgan nasıl tanınır? Denetçi, yeni çalışan ve teknisyen kurguları, parça parça toplanan bilgi, quid pro quo ve doğrulama.

İlker Pehlivan

Pretexting, saldırganın önceden hazırladığı bir bahaneyle bilgi ya da erişim istediği sosyal mühendislik yöntemidir. Saldırgan kendini denetçi, yeni çalışan, teknisyen, tedarikçi ya da araştırmacı olarak tanıtır ve hikayesi, istediği bilgiyi doğal bir istek gibi gösterir. Adı İngilizcede bahane anlamına gelen pretext sözcüğünden gelir.

Bir öğleden sonra bir apartmanın önüne iyi giyimli bir genç gelir. Kapıcıya kendini apartman sahibinin yeğeni olarak tanıtır. Amcası yazın dış cepheyi boyatacakmış, o da teklif almadan önce binaya bakmaya gelmiş. Apartman sahibinin adını, hangi semtte oturduğunu ve cephenin geçen kış döküldüğünü bilir. Kapıcı onu buyur eder ve binanın etrafını birlikte dolaşırlar.

Genç, kapıcıdan hangi dairelerin gündüz boş kaldığını öğrenir. Köşedeki bakkaldan dördüncü kattaki ailenin ne zaman tatile çıkacağını, balkondan seslenen bir komşudan da bahçe kapısının akşamları kilitlenmediğini duyar. Hiçbiri tek başına önemli bir şey söylemedi. Genç gittiğinde apartmanın bütün düzenini öğrenmişti. Oysa apartman sahibinin böyle bir yeğeni yoktur. Pretexting bu yeğenin şirkete gelenidir.

Pretexting benzetmesi: bir apartmanın önü, solda yeşil cepheli bakkalın kapısında elleri belinde duran önlüklü bakkal, ortada sıvası dökülmüş cephenin önünde elinde katlanır bir cetvel tutan takım elbiseli genç adam yukarıdaki balkona bakıyor, balkonda korkuluğa eğilmiş bir komşu kadın, sağda apartman kapısının basamağında kasketli, yelekli kapıcı süpürgesini duvara dayamış, parmağıyla cephedeki dökük yeri gösteriyor
Kendini apartman sahibinin yeğeni diye tanıtan genç adam kapıcıdan, bakkaldan ve balkondaki komşudan birer küçük bilgi topluyor, hiçbiri tek başına önemli bir şey söylemiyor. Pretexting de inandırıcı bir bahaneyle gelir ve istediği bilgiyi birkaç kişiden parça parça toplar.

Bu yazı Sosyal Mühendislik serisinin yöntemlerindendir. Pretexting’in ne olduğunu, bir bahaneyi neyin inandırıcı yaptığını, bilginin nasıl parça parça toplandığını, şirkete gelen kurguları, karşılık vaadine dayanan quid pro quo yöntemini, pretexting’in nasıl tanınacağını ve şirkette ne yapılacağını anlatıyor. Sosyal mühendisliğin genel haritasını sosyal mühendislik nedir yazımızda çizdik.

Yazı siber güvenlik hizmetimizin insan katmanına aittir. Çalışanlara kandırmayı tanımayı nasıl öğrettiğimizi Siber Güvenlik Farkındalık Eğitimi sayfamızda anlattık.

Pretexting Nedir? Hikayesiyle Gelen Saldırgan

ABD’nin siber güvenlik ajansı CISA, sosyal mühendislik ve oltalama sayfasında sosyal mühendisliği anlatırken pretexting’in tipik halini tarif ediyor. Saldırgan zararsız ve saygın görünür. Kendini yeni bir çalışan, bir tamir elemanı ya da bir araştırmacı olarak tanıtabilir, bu kimliği destekleyen bir belge bile gösterebilir. Sorular sorarak kurumun ağına sızmaya yetecek bilgiyi bir araya getirir.

Pretexting’i öbür türlerden ayıran şey kanal değil hikayedir. Aynı bahane telefonda, e-postada ya da kapıda kullanılabilir. Saldırı tekniklerini sınıflandıran MITRE ATT&CK, bu tür bilgi toplamayı T1598 Phishing for Information başlığında ayrı bir teknik olarak tanımlıyor. Tekniğin amacı zararlı bir kod çalıştırmak değil, kurbandan bilgi almaktır. MITRE’ye göre bu bilgi çoğu zaman credential (kimlik bilgisi) ya da saldırının sonraki adımında kullanılacak bir bilgidir ve e-posta ya da anlık mesaj yoluyla doğrudan yazışarak da alınabilir.

Bir Bahaneyi İnandırıcı Yapan Dört Parça

İyi kurulmuş bir bahane dört parçadan oluşur. Saldırgan bunları birlikte kullandığında çalışanın şüphelenmesi için bir neden kalmaz:

  1. Bir rol: denetçi, BT teknisyeni, yeni çalışan, tedarikçinin muhasebecisi, bir üniversiteden araştırmacı. Rol, sorulan sorunun neden sorulduğunu açıklar.
  2. Gerçek bir ayrıntı: yöneticinin adı, şirketin kullandığı program, geçen ay yapılan bir taşınma. Ayrıntı doğru olduğu için hikaye de doğru görünür. Bu ayrıntıların nereden toplandığını spear phishing yazımızın dijital ayak izi bölümünde anlattık.
  3. Küçük bir istek: “Sadece hangi sürümü kullandığınızı söyleyin”, “Muhasebeden kim bakıyor, adını alayım.” İstek o kadar küçüktür ki reddetmek kaba görünür.
  4. Hafif bir zaman baskısı: “Denetim raporunu bugün kapatmam gerekiyor.” Baskı, çalışanın birine danışmasını engelleyecek kadar, onu ürkütmeyecek kadar azdır.

Pretexting’de Bilgi Parça Parça Toplanır

Pretexting’in en az bilinen yanı, saldırganın tek bir kişiden her şeyi istememesidir. CISA’ya göre saldırgan bir kaynaktan yeterli bilgi alamazsa aynı kurumda başka birine gider ve ilk kaynaktan aldığı bilgiyi inandırıcılığını artırmak için kullanır.

Aşağıdaki zincir gerçek bir olayın anlatımı değildir, yöntemin örneğidir:

  1. Santrali arayan kişi kendini bir kargo şirketinden tanıtır ve muhasebe müdürünün adını sorar. Santral adı verir.
  2. Muhasebeyi arar, müdürün adını kullanır ve “Müdürünüz beni fatura sistemine bakan kişiye yönlendirdi” der. Bir ad ve bir program adı daha alır.
  3. Helpdesk’i o çalışanın adıyla arar ve fatura programına giremediğini söyler. Artık bildiği ad, unvan ve program, onu gerçek bir çalışan gibi gösterir.

Zincirdeki hiçbir çalışan tek başına önemli bir şey vermedi. Saldırgan her adımda bir öncekinden aldığını bir sonrakine kanıt gibi sundu. CISA ve ortaklarının Scattered Spider grubu üzerine ortak uyarısı AA23-320A da aynı kalıbı anlatıyor: ilk aramalar helpdesk’in parola sıfırlama için hangi bilgileri sorduğunu öğrenir, son arama sıfırlamayı yaptırır.

Örnekteki yeğen de kapıcıdan, bakkaldan ve komşudan ayrı ayrı birer küçük bilgi aldı. Kapıcı, bakkal ve komşu duyduklarını birbirine anlattığında, yeğenin ne topladığı bir anda görünür.

Pretexting Örnekleri: Şirkete Gelen Bahaneler

Aşağıdaki kurgular gerçek bir olayın anlatımı değildir, yöntemin örnekleridir.

  • Denetçi: “Vergi dairesinden ya da bağımsız denetimden arıyorum, ödeme sisteminizin hangi bankayla çalıştığını teyit etmem gerekiyor.” İstenen bilgi sonraki bir ödeme dolandırıcılığının hazırlığıdır. Bu dolandırıcılığın nasıl geldiğini BEC yazımızda anlattık.
  • Yeni çalışan: “Bugün başladım, yöneticim toplantıda, ortak klasörün şifresini kimden alırım?” Yeni çalışan olmak her soruyu masum gösterir.
  • Teknisyen ya da tedarikçi: kapıda elinde alet çantasıyla bekleyen biri “klima bakımı için sistem odasına girmem gerekiyor” der. Kapıdan girişi tailgating yazımızda ayrıca anlattık.
  • Araştırmacı ya da anketçi: “Sektör araştırması yapıyoruz, hangi güvenlik duvarını ve hangi e-posta hizmetini kullandığınızı yazar mısınız?” Cevaplar saldırının teknik planını çıkarır.
  • Yönetici ya da yönetici asistanı: “Genel müdür yolda, telefonundan e-postasına giremiyor, şifresini sıfırlayabilir misiniz?” Kurgunun telefon tarafını vishing yazımızda anlattık.

Quid Pro Quo: Karşılık Vaadiyle Gelen Saldırı

Quid pro quo, Latincede bir şey karşılığında bir şey demektir. Sosyal mühendislikte bu ad, saldırganın bir yardım ya da hediye teklif edip karşılığında bilgi ya da erişim istediği kurguya verilir. Pretexting’in bir biçimidir. Farkı, bahanenin bir rol değil bir teklif olmasıdır.

İki tipik örnek var:

  • Yardım teklifi: “BT destekten arıyorum, bilgisayarınızın yavaşladığını gördük, düzeltmem için uzaktan bağlanmam gerekiyor.” Çalışanın gerçekten yavaş bir bilgisayarı varsa teklif bir kurtarıcı gibi gelir. Bağlantı programını kurmak saldırgana bilgisayarı verir. AA23-320A da saldırganların helpdesk personeli kılığında çalışanlara ticari uzaktan erişim programları kurdurduğunu anlatıyor.
  • Hediye teklifi: “Kısa anketimizi dolduran çalışanlara hediye çeki gönderiyoruz.” Anket formu adı, unvanı, iş e-postasını ve bazen kullanılan programları sorar. Hediye gelmez, toplanan liste sonraki bir oltalamanın hedef listesi olur.

Quid pro quo’ya karşı kural aynıdır: teklifin geldiği kanal değil, teklifin doğrulandığı kanal önemlidir. BT ekibinin böyle bir arama yapıp yapmadığı, bilinen BT numarasından ya da talep sisteminden sorulur.

Pretexting Nasıl Anlaşılır?

Bahane inandırıcı olmak için kurulduğu için hikayenin kendisine bakarak anlaşılmaz. Anlaşılacak yer istektir ve kimliğin nasıl doğrulandığıdır:

  1. İstenen bilgi rolün ihtiyacını aşıyor mu? Klima teknisyeninin sistem odasındaki sunucuların adına ihtiyacı yoktur. Anketçinin güvenlik duvarının modelini bilmesine gerek yoktur.
  2. Kimlik nasıl doğrulandı? Kişinin söylediği ad, gösterdiği kart ya da bildiği ayrıntı kimliği kanıtlamaz. Kimliği doğrulayan, şirketin kendi bulduğu kanaldır: kurumun resmi numarası, şirketteki muhatabı, önceden yapılmış bir randevu.
  3. Bu soruyu bugün başka biri de sordu mu? Parça parça toplanan bilgi ancak çalışanlar birbirine söylediğinde görünür. Tuhaf bir soruyu bildirmek, zinciri kırmanın yoludur.
  4. Danışmamı istemiyor mu? “Yöneticinizi rahatsız etmeyin”, “bunu aramızda halledelim” cümleleri, sizi doğrulamadan alıkoymak içindir.

Pretexting’e Karşı Şirkette Ne Yapılır?

Pretexting’e karşı savunma bir ürün değil, önceden yazılmış birkaç kuraldır:

  1. Telefonda verilmeyecek bilgilerin listesi. Çalışanların adı ve unvanı, kullanılan programlar ve sürümleri, banka bilgileri ve iç süreçler, kimliği doğrulanmamış birine telefonda verilmez. Liste kısa ve yazılı olduğunda çalışan için reddetmek kabalık değil kuraldır.
  2. Ziyaretçi ve teknisyen kuralı. Şirkete gelen teknisyen ya da tedarikçi, şirketteki bir muhatabın önceden haber verdiği kişidir. Randevusu olmayan biri, muhatabı aranana kadar içeri alınmaz ve sistem odasına refakatsiz girmez.
  3. Yeni çalışan ve yönetici istekleri İK’dan ya da yöneticiden doğrulanır. “Bugün başladım” diyen birinin gerçekten başlayıp başlamadığı İK’ya bir telefonla sorulur.
  4. Denetim önceden planlanır. Gerçek bir denetimin yazılı görevlendirmesi ve şirkette bir muhatabı vardır. Habersiz gelen “denetçi”, kurumu kendi bulduğunuz numaradan aranarak doğrulanır.
  5. Tuhaf soruyu bildirme yolu. Çalışan, kendisine sorulan alışılmadık soruyu BT ya da güvenlik sorumlusuna tek cümleyle bildirebilir. Aynı gün gelen üç tuhaf soru, bir pretexting zincirini gösterir.

Sonuç: Pretexting’e Karşı Kimliği Kendi Kanalınızdan Doğrulayın

Pretexting, sosyal mühendisliğin hikaye anlatan biçimidir. Saldırgan bir rolle, gerçek bir ayrıntıyla ve küçük bir istekle gelir, bilgiyi de tek kişiden değil birçok kişiden parça parça toplar. Ona karşı işe yarayan kural da hikayeyle tartışmaz: kimliği kişinin söylediğinden değil, şirketin kendi bulduğu kanaldan doğrular.

Girişteki benzetmeye dönersek: yeğen apartman sahibinin adını bildiği için kapıcının güvenini kazandı.

  • Apartman sahibinin yeğeni rolü, saldırganın bahanesidir: denetçi, yeni çalışan, teknisyen.
  • Apartman sahibinin adı ve dökülen cephe, saldırganın bildiği gerçek ayrıntılardır.
  • Kapıcıdan, bakkaldan ve komşudan alınan küçük bilgiler, parça parça toplanan bilgidir.
  • Kapıcının apartman sahibini arayıp sormaması, kimliğin şirketin kendi kanalından doğrulanmamasıdır.
  • Apartmanın bütün düzenini öğrenmek, saldırının sonraki adımının planıdır.

Konunun beklenenden farklı çıkan üç olgusu var:

  1. Hiçbir çalışan önemli bir şey vermez. CISA’ya göre saldırgan bir kaynaktan aldığını öbür kaynağa kanıt gibi sunar. Zarar, bilgilerin toplamındadır.
  2. Doğru ayrıntı kimlik kanıtı değildir. Saldırganın bildiği ad, unvan ve program adı çoğu zaman şirketin kendi sitesinden ve çalışanların profillerinden gelir.
  3. Teklif de bir bahanedir. Quid pro quo’da saldırgan bir şey istemekle değil bir şey vermekle başlar. Yardım ya da hediye teklifi, isteği karşılık gibi gösterir.

Pretexting Hakkında Sık Sorulan Sorular

Pretexting, saldırganın önceden hazırladığı bir bahaneyle (İngilizcede pretext) bilgi ya da erişim istediği sosyal mühendislik yöntemidir. Saldırgan kendini denetçi, yeni çalışan, teknisyen, tedarikçi ya da araştırmacı olarak tanıtır ve hikayesi istediği bilgiyi doğal gösterir. ABD'nin siber güvenlik ajansı CISA, saldırganın bir kaynaktan yeterli bilgi alamazsa aynı kurumda başka birine gidip ilk kaynaktan aldığı bilgiyle inandırıcılığını artırabildiğini yazıyor.
Phishing bir kanaldır ve çoğu zaman tek bir mesajla iş görür: bir bağlantıya tıklatmak ya da bir parola yazdırmak. Pretexting bir yöntemdir ve kanaldan bağımsızdır: telefon, e-posta, yüz yüze konuşma ya da bunların birkaçı olabilir. Pretexting'in ağırlığı hikayededir ve çoğu zaman birkaç temasa yayılır. Birçok oltalama maili de içinde bir bahane taşır, bu yüzden ikisi sık sık birlikte görülür.
Quid pro quo, Latincede bir şey karşılığında bir şey demektir. Sosyal mühendislikte saldırganın bir yardım ya da hediye teklif edip karşılığında bilgi ya da erişim istediği kurguyu anlatır. Tipik örnek, kendini BT destek olarak tanıtıp bir sorunu çözmek için bilgisayara bağlanmak isteyen arayandır. Anket karşılığında hediye çeki vaat edip çalışan bilgisi toplayan bir form da aynı kalıba girer.
Kimliği doğrulanana kadar hiçbir iç bilgi verilmez. Gerçek bir denetim önceden yönetimle planlanır, yazılı bir görevlendirmesi ve şirkette bir muhatabı vardır. Kendini denetçi olarak tanıtan kişiden adını ve kurumunu alın, kurumu kendi bulduğunuz numaradan arayın ve şirketteki muhatabına sorun. Gerçek bir denetçi bu doğrulamayı bekler ve itiraz etmez.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Sosyal Mühendislik Nedir? Saldırı Türleri ve Örnekleri

Sosyal mühendislik nedir, saldırgan bir çalışanı hangi kaldıraçlarla ikna eder? Phishing, BEC, telefon ve fiziksel türler, örnekleri ve üç savunma katmanı.

12 dk okuma

Siber Güvenlik Farkındalık Eğitimi: Sınav ve Sertifika

Siber güvenlik farkındalık eğitimi: kurumunuza özel, en az 45 dakikalık uzaktan oturum, sınırsız katılım, sonunda sınav ve sertifika. Oltalama, parola, KVKK.

10 dk okuma

Baiting (Yemleme) Saldırısı Nedir? USB Bellek Tuzağı

Baiting nedir? Yerde bırakılan USB bellek, ücretsiz program ve hediye gibi yemlerle yapılan saldırı, klavye gibi davranan bellek ve şirkette alınacak önlemler.

7 dk okuma

BEC Nedir? İş E-postası Dolandırıcılığı ve Türleri

BEC (iş e-postası dolandırıcılığı) nedir, bağlantısız bir mail şirketten nasıl para çıkarır? Beş senaryo, gönderenin üç biçimi ve para gittiyse ilk saat.

9 dk okuma

Spoofing Nedir? E-posta, Numara, IP ve DNS Taklidi

Spoofing nedir, phishing'den farkı ne? E-posta, arayan numara, SMS, IP, ARP ve DNS spoofing türleri, neden mümkün oldukları ve şirkette alınacak önlemler.

7 dk okuma

Tailgating Nedir? Kapıdan Arkanızdan Giren Saldırgan

Tailgating nedir, piggybacking ile farkı ne? Kartlı kapıdan arkadan girilmesi, içeri giren saldırganın yapabildikleri, kartlı geçişin sınırı ve önlemler.

7 dk okuma