Siber Güvenlik

SIEM Hizmeti: Yönetilen Güvenlik İzleme ve Müdahale

SIEM hizmeti: domain controller, firewall, VPN ve sunucu logları tek yerde toplanır, kurallarla okunur, şüpheli olayda aynı ekip müdahale eder. Kapsam ve fiyat.

İlker Pehlivan

SIEM hizmetimizde domain controller’larınızın, firewall ve VPN’inizin, sunucularınızın güvenlik loglarını tek bir yerde topluyor, kurallarla sürekli okuyor ve şüpheli bir olay gördüğümüzde müdahaleye başlıyoruz. SIEM (security information and event management, güvenlik bilgi ve olay yönetimi), farklı sistemlerden gelen logları bir araya getirip birbiriyle ilişkilendiren sistemdir. Tek başına zararsız görünen olaylar birlikte bir saldırı belirtisi oluşturduğunda bunu bir alarma çevirir.

Bu hizmeti tek başına satmıyoruz. SIEM, tam yönetilen BT hizmetimizin dört alanın tamamını kapsayan paketinin parçasıdır: sistem yönetimi, network, siber güvenlik ve BT danışmanlık. İzleme o paketin aylık bedelinin içindedir. Sebebi müdahalenin kendisidir. Bir güvenlik alarmının ilk adımı çoğu zaman bir hesabı kapatmak, bir firewall kuralını değiştirmek ya da bir makineyi ağdan ayırmaktır. Alarmı okuyan ekibin bu yetkisi yoksa gece gelen alarm sabaha kadar bir e-posta olarak bekler. Bu sayfa siber güvenlik hizmetlerimizin izleme kolunu anlatıyor.

Sabah kartınızla İstanbul’da bir kahve aldığınızı düşünün. Yirmi dakika sonra aynı kartla Amsterdam’daki bir elektronik mağazasından alışveriş yapılıyor. İki işlemin ikisi de kendi başına olağandır: kahve sıradan bir harcama, mağaza meşru bir satıcı. Bankanın dolandırıcılık birimi ise ikisini yan yana koyar ve aynı kartın yirmi dakikada iki ülke arasında yer değiştiremeyeceğini görür. Kart bloke edilir ve telefonunuz çalar: “Bu harcamayı siz mi yaptınız?”

Kartı korumak için ona daha iyi bir çip takmak yetmez. İşlemleri birlikte okuyan ve gerektiğinde kartı durduran bir birim gerekir. SIEM’de kart işlemlerinin karşılığı loglardır: bir başarısız giriş, bir VPN bağlantısı, bir gruba eklenen kullanıcı. Dolandırıcılık biriminin karşılığı ise bu sayfada anlattığımız hizmettir.

SIEM hizmetinin kart dolandırıcılığı birimi benzetmesi: duvardaki Avrupa haritasında Amsterdam bir yel değirmeni ve kanal evleriyle, İstanbul kubbeli bir camiyle işaretli, iki iğne arasında gergin terakota bir ip, önünde ayakta duran görevli ipin ortasını tutuyor, sağdaki masada oturan görevli telefonla konuşurken bir kolu indiriyor, masada iki satırı işaretli açık bir defter
İki işlem ayrı ayrı sıradandır. İp ikisini birleştirince hiçbir kartın yapamayacağı bir yolculuk görünür ve masadaki görevli kartı o anda durdurur. SIEM'de işlemler loglardır, ipi geren korelasyon kuralıdır, kolu indiren de alarmı okuyan ekiptir.

SIEM Hizmeti Kapsamı: Neyi İzliyoruz, Neyi İzlemiyoruz?

Örnekteki banka her kart işlemini görür, ama işe hangi işlemlerin şüpheli sayılacağını tanımlayarak başlar. SIEM’de ilk iş de logun hangi kaynaktan alınacağını seçmektir. Keşifte hemen her kurumda şu beş kaynakla başlıyoruz:

  • Domain controller’lar. Başarısız ve başarılı oturum açmalar, kilitlenen hesaplar, Domain Admins gibi ayrıcalıklı gruplara eklenen kullanıcılar. Saldırganın kurum içindeki hedefi hemen her zaman bir yönetici hesabıdır ve o hesabın izi önce burada görünür.
  • Firewall ve VPN. Dışarıdan gelen bağlantı denemeleri, VPN girişlerinin hangi ülkeden ve hangi saatte yapıldığı, engellenen trafik. Bu cihazlar logunu syslog protokolüyle gönderir.
  • Sunucular. Windows ve Linux sunucularda oturumlar, yeni kurulan servisler, yetki değişiklikleri ve kritik dosyalardaki değişiklikler. Bu kayıtları sunucuya kurulan küçük bir agent yazılımı toplar.
  • Yönetici girişleri. Switch, firewall ve sunuculara kimin, hangi hesapla ve ne zaman girdiği kaydedilir. Saldırgan içeri girdikten sonra ağ cihazlarına da uzanır ve bu girişler olağan bakım girişlerinin arasına karışır.
  • Antivirüs ve EDR uyarıları. Uç noktadaki antivirüs ya da EDR konsolu uyarılarını dışarı aktarabiliyorsa bu uyarılar SIEM’e akar ve öteki loglarla birlikte okunur. Bir bilgisayardaki şüpheli işlem, aynı dakikadaki bir yönetici girişiyle yan yana konunca anlam kazanır.

Yapmadıklarımız da en az bu kadar net:

  • Çalışan izlemesi yapmıyoruz. E-posta, yazışma, ekran ya da web geçmişi okunmaz. SIEM bir hesabın nereden ve ne zaman oturum açtığını görür, ne yazdığını görmez.
  • 5651 arşivi bu hizmetin konusu değil. 5651’in istediği iki yıllık, değiştirilemez ve zaman damgalı arşiv ayrı bir katmandır, onu 5651 log yönetimi sayfasında anlattık. SIEM logu okumak için tutar, mahkemede kanıtlamak için değil. Tam paket ikisini de kapsar, ama ikisi aynı kutuya yüklenmez.
  • Adli bilişim incelemesi yapmıyoruz. Mahkemeye sunulacak bilirkişi raporu ve disk imajı incelemesi ayrı bir uzmanlıktır. Bir olayda logları koruma altına alır, olayın zaman çizelgesini çıkarır ve gerekirse bu işi yapan uzmana devrederiz.
  • Performans izlemesi bu sayfanın konusu değil. Diskin dolması, hattın düşmesi ya da bir servisin durması network izleme hizmetimizin işidir. Aynı paketin içindedir, ama ayrı bir sistemle izlenir.

SIEM Hizmeti Kime Uygun?

Kapsam belli. Aşağıdaki durumlardan birinde kendinizi tanıyorsanız SIEM sizin için ileri bir adım değil, eksik bir katmandır:

  • Bir olayda “kayıt var mı?” sorusunun cevabı yok. Fidye yazılımı ya da ele geçirilmiş bir hesap sonrası ilk sorulan, saldırganın ne zaman ve nereden girdiğidir. Loglar her cihazın kendi hafızasındaysa ve birkaç günde bir üzerine yazılıyorsa bu soru cevapsız kalır.
  • Dışarıdan erişim veriyorsunuz. VPN, uzak masaüstü ya da internete açık bir hizmeti olan her kurumda giriş denemeleri her gün gelir. Bir brute force saldırısını olağan bir yanlış paroladan ayıran şey sayı ve zamandır. İkisi de ancak toplanmış logda görünür.
  • Bir denetim log incelemesinin kanıtını istiyor. ISO 27001 denetçisi ya da kurumsal bir müşterinin güvenlik anketi, logların var olduğunu değil, düzenli okunduğunu görmek ister. CIS Controls’ün 8.11 maddesi incelemenin en az haftada bir yapılmasını öngörür.
  • Antivirüsünüz ya da EDR’niz var, ama uyarıları kimse birlikte okumuyor. Her konsol kendi uyarısını kendi ekranında tutar ve bir olayın parçaları farklı ekranlarda kalır.

Kime uygun olmadığını da söyleyelim. Vardiyalı analistlerin ekran başında oturduğu kendi SOC’unuz (security operations center, güvenlik operasyon merkezi) varsa SIEM’i bizden almanız gerekmez. Bizim modelimiz de vardiyalı bir ekran nöbeti değildir: kurallar alarmı üretir, üst seviyedeki alarm bir çağrıya dönüşür ve müdahale saate bakmaz.

Sistemi işleten MSP ile güvenliği izleyen MSSP arasındaki farkı MSP yazımızda anlattık. Tam paketimizde bu iki işi aynı ekip yapar. “SOC hizmeti” ararken beklediğiniz ekran başı nöbetse o bizde yok. Beklediğiniz, alarmın okunup müdahaleye dönüşmesiyse bu sayfa onu anlatıyor.

SIEM Hizmetini Nasıl Kuruyor ve Yürütüyoruz?

SIEM’in size uyduğuna karar verdiyseniz iş beş adımda yürür. İlk üçü devralmanın ilk haftalarına düşer, son ikisi her ay sürer:

  1. Önce logun yazıldığından emin olmak. Keşifte her kaynağın gerçekten log üretip üretmediğine bakarız, çünkü SIEM yalnız kendisine gelen logu okur. Lab’da ölçtüğümüz bir örnek: Windows Server 2025 domain controller fabrika ayarında yanlış parolayla yapılan Kerberos girişini Security log’una yazmıyor. Hesap kilitlendiğinde kilit kaydı düşüyor, kilide götüren denemeler düşmüyor. Audit policy açılmadan kurulan bir SIEM, parola denemesini değil yalnız sonucunu görür. Ölçümü ve doğru ayarı audit policy yazımızda gösterdik.
  2. Kurulum, devralmanın ilk otuz gününde. SIEM sunucusu kurumunuzun sanallaştırma ortamına kurulur, sunuculara agent dağıtılır, firewall ve VPN logları sunucuya yönlendirilir. Bütün cihazların saati tek bir kaynaktan alınır: saati kaymış bir cihazın olayları yanlış sırayla görünür ve olayları birbirine bağlamak imkansızlaşır. Saat kaynağının neden kritik olduğunu NTP yazımızda anlattık. Değişiklik log göndermek ve denetimi açmakla sınırlıdır: firewall kurallarınıza, yönlendirmenize ve kullanıcıların işine dokunulmaz.
  3. Kural ayarı. İlk haftalarda gelen her alarm tek tek okunur. Yedekleme hesabının her gece aynı saatte yaptığı toplu giriş bir saldırı değildir ve istisnaya alınır. Muhasebenin ay sonunda yaptığı toplu dosya işlemi de öyle. İstisnanın kendisi de yazılı tutulur, çünkü saldırgan en çok istisnaya alınmış bir hesabı kullanmayı sever.
  4. Alarm bir çağrıya dönüşür. Üst seviyedeki alarm helpdesk’te kayda girer. Destek sürecimizde güvenlik olayı, kaç kişiyi etkilediğine bakılmadan en üst seviyede (P1) açılır ve müdahale saat kaç olursa olsun başlar. İlk adım önceden yazılıdır: hangi durumda bir hesabı doğrudan kapatacağımız, hangisinde önce sizi arayacağımız devralmada belirlenir. Olay büyürse sonraki adımlar olay anının ilk saatlerini anlattığımız bölümdeki sırayla yürür.
  5. Aylık özet. Ayın alarmları ve kaçının gerçek olduğu, en çok deneme alan hesaplar, yurt dışından gelen girişler, kapatılan ve açık kalan bulgular. Bu özet bakım anlaşmasının aylık raporunun bir bölümüdür ve denetimde log incelemesinin kanıtı olur.

Örnekteki banka da kartı bir kez tanımlar, ama dolandırıcılık biriminin işi her gün sürer.

Korelasyon: SIEM’i Log Arşivinden Ayıran İş

Logları tek bir sunucuda toplamak SIEM’in ancak yarısıdır. Toplanmış ama okunmayan log, olaydan sonra açılan bir arşivdir. SIEM’i arşivden ayıran, logları olay anında birbirine bağlamasıdır. Bu bağlama işine korelasyon denir ve iki tür kuralla yapılır.

Tek Olay ve Eşik

Bazı olaylar tek başına anlamlıdır. Domain Admins grubuna mesai dışında yeni bir üye eklenmesi, başka hiçbir kayda bakmadan bir alarm gerektirir.

Çoğu olay ise tek başına sıradandır: kullanıcılar parolasını yanlış yazar, VPN bağlantısı kopar ve yeniden kurulur. Bu olaylar ancak bir eşiği aştığında anlam kazanır. Aynı hesaba beş dakikada kırk başarısız giriş, ardından aynı adresten bir başarılı giriş gibi. Hangi olayın tek başına, hangisinin eşikle izleneceğini olay numaralarıyla audit policy yazımızın izlenecek olaylar bölümünde bulabilirsiniz.

Örnekteki dolandırıcılık biriminin asıl gücü ikinci türdedir: iki farklı kaynaktan gelen iki sıradan kayıt. Bir kullanıcının VPN girişi yurt dışından yapılıyor, on dakika sonra aynı hesap dosya sunucusunda yüzlerce dosyayı değiştirmeye başlıyor. Firewall’un logu ve dosya sunucusunun logu ayrı ayrı bakıldığında olağandır. İkisini aynı hesap ve aynı on dakikada birleştiren kural, fidye yazılımını şifreleme bitmeden yakalayabilir.

Saklama: Kaç Gün, Nerede?

CIS Controls’ün 8.10 maddesi logların en az 90 gün saklanmasını öngörür. Saldırganın içeride fark edilmeden kaldığı süre bunu aşabildiği için kurumun yükümlülüğüne ve diskine göre daha uzun tutulabilir. Süre devralmada sizinle birlikte belirlenir ve yazılı olur.

Saklama süresi kendiliğinden ayarlanmaz. Lab’da kurduğumuz açık kaynak SIEM’de uyarı kayıtları hiçbir retention policy olmadan geldi: policy yazılmasaydı disk dolana kadar büyüyecekti. Policy’yi yazdığımızda ise tek sunuculu kurulumda sistem kendi iç kayıtları için ikinci bir sunucuda yedek kopya bekledi, o sunucu olmadığı için sağlık durumu sarıya düştü. Bu iki ayrıntı kurulumun ilk gününde değil, disk dolduğu gün fark edilir. Bu yüzden saklama ayarını kurulum adımının bir parçası sayıyoruz.

SIEM’in İki Temeli: Logu Toplamak ve Kişiye Bağlamak

Bu sayfadaki yaklaşımın iki temeli sahada iki ayrı projede şekillendi. İkisini de Sistem Kuşu kurulmadan önce, kurumun BT ekibindeyken ben yürüttüm.

İlki logun hangi amaçla tutulduğuydu. Kurumda firewall’lardan kayıt toplayan ve yaklaşık iki aylık bir pencere tutan bir analiz sistemi vardı. Darboğaz ve QoS kararları oradan çıkıyordu. 5651 ise kaydın kanıtlanabilir olmasını istiyordu.

Mevcut sistemin saklama süresini uzatmak yerine yanına imzalı bir arşiv katmanı kurduk ve üç günde devreye aldık. Ayrıntısı 5651 uyum projesinde duruyor. Buradan çıkan ilke bu sayfanın kapsamını da çiziyor. Okumak için tutulan log ile kanıtlamak için tutulan logun ömrü de erişim kuralları da farklıdır. SIEM birinci taraftadır.

İkincisi logun bir kişiye bağlanmasıydı. Lokasyonlardaki switch ve Wi-Fi yönetim girişleri, ağ yöneticileri arasında paylaşılan tek bir parolayla yapılıyordu. Kimin hangi cihaza ne zaman girdiği kayıt altında değildi. Girişleri herkesin kendi Active Directory hesabına taşıdık ve bir haftada bitirdik. O günden sonra her switch girişi bir kişinin adıyla loglandı. Ayrıntısı ağ erişim kontrolü projesinde duruyor. Paylaşılan bir hesabın logu yalnız “admin girdi” der ve SIEM o satırdan kimseyi arayamaz. Örnekteki banka da kartın sahibini bildiği için arayabilir.

SIEM Hizmetinin Fiyatını Ne Belirler?

SIEM ayrı bir fatura kalemi değildir, dört alanı kapsayan tam yönetilen paketin aylık bedelinin içindedir. Paketin kapsamı sabit olduğu için o bedeli iki şey belirler: kullanıcı sayısı ve lokasyon sayısı. Toplanan log kaynağı sayısı ve ay içinde gelen alarm sayısı faturayı değiştirmez.

Kurduğumuz SIEM açık kaynak yazılımla çalışır, bu yüzden agent ya da log hacmi başına bir lisans bedeli faturanıza yansımaz. Bedelin dışında kalan iki kalem vardır:

  • SIEM sunucusunun kaynağı. SIEM sunucusu sanallaştırma ortamınızda bir sanal makine olarak çalışır ve loglar kurumunuzun içinde kalır. Yazılımın üreticisi 25 agent’a kadar ve 90 günlük saklama için tek sunucuda 4 işlemci çekirdeği, 8 GB bellek ve 50 GB disk öneriyor. Disk planı tahminle değil, ölçülen log hacmiyle yapılır: lab’daki domain controller’ımız audit policy açıldıktan sonra saatte kabaca 940 olay yazdı.
  • Toparlama işi. Keşifte denetimi hiç açılmamış domain controller’lar, yönetim erişimi kimsede olmayan bir firewall ya da paylaşılan yönetici hesapları çıkarsa bu iş aboneliğin içine gizlenmez. Sizin onayınızla ve proje olarak ayrı planlanır.

Dört alanlık paketin 50 kullanıcıya kadar ve tek lokasyondaki aylık bandı sayfanın sonundaki fiyat bloğunda duruyor. Kesin rakam keşiften sonra çıkar, çünkü kullanıcı ve lokasyon sayısı görülmeden verilen rakam bir tahminden öteye geçmez.

Sonuç: SIEM’de Satın Alınan Şey Alarmı Okuyup Harekete Geçen Ekiptir

SIEM yazılımının kendisi açık kaynaktır ve kurulumu günlerle ölçülür. Zor olan üç şeydir: logun gerçekten yazılması, kuralların kurumun olağanına göre ayarlanması ve gece gelen alarmın karşısında hesabı kapatabilecek bir sahibin olması. SIEM hizmetimiz bu yüzden dört alanlık tam yönetilen paketten ayrı satılmaz.

Girişteki benzetmeye dönersek: kart işlemleri loglardır, şüpheli işlem kuralları korelasyondur. Kartı bloke edip sizi arayan dolandırıcılık birimi ise biziz. Birimin değeri gördüğü işlem sayısında değil, Amsterdam’daki alışveriş tamamlanmadan telefonunuzun çalmasındadır.

SIEM Hizmeti Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hayır, SIEM yalnız tam yönetilen paketin parçası olarak verilir. Paket dört alanı birlikte kapsar: sistem yönetimi, network, siber güvenlik ve BT danışmanlık. Sebebi müdahaledir: bir güvenlik alarmının ilk adımı çoğu zaman bir hesabı kapatmak, bir firewall kuralını değiştirmek ya da bir makineyi ağdan ayırmaktır. Alarmı okuyan ekibin bu yetkisi yoksa gece gelen alarm sabaha kadar bekler.
Hayır. 5651'in istediği iki yıl saklanan, değiştirilmediği zaman damgasıyla kanıtlanan bir arşivdir ve ayrı bir katmanda kurulur. SIEM logu okumak için tutar, CIS Control 8.10'un tabanı olan en az 90 gün gibi daha kısa bir süreyle. ISO 27001 denetçisi ise logların düzenli okunduğunun kanıtını ister. Aylık özetimiz bu kanıtın parçasıdır, belgeyi tek başına getirmez.
Güvenlik olayı, kaç kişiyi etkilediğine bakılmadan en üst seviyede (P1) açılır ve müdahale saat kaç olursa olsun başlar. Bu müdahale aylık bedele dahildir, sabaha ayrı bir fatura kalemi olarak çıkmaz. Hangi durumda bir hesabı doğrudan kapatacağımız, hangisinde önce sizi arayacağımız devralmada yazılı olarak belirlenir.
SIEM sunucusu kurumunuzun içinde, kendi sanallaştırma ortamınızda çalışır ve loglar dışarıdaki bir buluta gönderilmez. Anlaşma bittiğinde sunucu ve loglar yerinde kalır. Toplanan kaynakların listesi, alarm kuralları, istisnalar ve saklama ayarları dokümantasyonla birlikte size teslim edilir.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

SIEM Nedir? Log Korelasyonu, Alarm ve SOC Farkı

SIEM nedir, log toplamaktan farkı ne? Normalleştirme, korelasyon kuralı ve alarm, lab'da ölçülmüş örnekle. SOC, EDR ve XDR farkı ve kurulumdan önceki sıra.

17 dk okuma

Wazuh Rehberi: Kurulumdan Alarma Adım Adım SIEM

Wazuh rehberi: kurulumdan agent'a, Windows log'undan e-posta alarmına on dört adımlık sıra. Her adım hangi kurumda gerekir, fabrika ayarı ne, lab'da ne ölçtük.

16 dk okuma

Baiting (Yemleme) Saldırısı Nedir? USB Bellek Tuzağı

Baiting nedir? Yerde bırakılan USB bellek, ücretsiz program ve hediye gibi yemlerle yapılan saldırı, klavye gibi davranan bellek ve şirkette alınacak önlemler.

7 dk okuma

BEC Nedir? İş E-postası Dolandırıcılığı ve Türleri

BEC (iş e-postası dolandırıcılığı) nedir, bağlantısız bir mail şirketten nasıl para çıkarır? Beş senaryo, gönderenin üç biçimi ve para gittiyse ilk saat.

9 dk okuma

Pharming Nedir? Doğru Adres, Sahte Site

Pharming nedir? Adres doğru yazılsa bile sahte siteye yönlendirme: hosts dosyası, modem ve DNS'in ele geçirilmesi, sertifika uyarısı ve şirketteki önlemler.

7 dk okuma

Pretexting Nedir? Bahaneyle Bilgi İsteyen Saldırgan

Pretexting nedir, bahane kuran saldırgan nasıl tanınır? Denetçi, yeni çalışan ve teknisyen kurguları, parça parça toplanan bilgi, quid pro quo ve doğrulama.

8 dk okuma