Siber Güvenlik

Typosquatting Nedir? Benzer Alan Adı ve Punycode

Typosquatting nedir? Bir harfi değişmiş alan adı, farklı uzantı, alt alan adı hilesi, Punycode ve homograf, DMARC'ın neden durdurmadığı ve korunma yolları.

İlker Pehlivan

Typosquatting, bilinen bir alan adına benzeyen, bir harfi eksik, fazla ya da değişik bir alan adının kaydedilmesidir. Saldırgan bu adı, yanlış yazan ya da hızlı okuyan kişiyi kendi sitesine çekmek ve oradan gönderdiği mailin gerçek kurumdan geldiğini sandırmak için kullanır. Adı İngilizcede yazım hatası (typo) ve bir yeri işgal etmek (squatting) sözcüklerinden gelir.

Bir pazar tezgahında ünlü bir spor ayakkabı markasının kutularını düşünün. Kutunun üstünde markanın logosu ve adı var, ama yakından bakınca adın bir harfi farklı. Kalabalık tezgahın önünde kimse kutunun üstündeki adı harf harf okumaz. Göz tanıdık şekli görür ve markayı tanıdığını sanır. Çakma ürün gerçek markanın etiketini çalmaz, ona benzeyen yeni bir ad uydurur ve o ad kendi etiketidir. Typosquatting bu çakmanın alan adındaki karşılığıdır.

Typosquatting benzetmesi: solda meyve ve kumaş tezgahlarının arasından sepetleri ve fileleriyle akan kalabalık, Arnavut kaldırımlı çarşı sokağı, sağda çizgili tentenin altında hepsi aynı köşe işaretini taşıyan ayakkabı kutularıyla dolu tezgah, tezgahın önünde tek kutuyu elinde tutup cüzdanını çıkaran yeşil paltolu müşteri, kutuların arkasında önlüklü satıcı
Kutulardaki işaret tanıdık görünür ve müşteri ona bir an bakıp cüzdanını çıkarır. Typosquatting de gerçek alan adına bir harfle benzeyen, saldırgana ait ayrı bir adı bu hızlı bakışa sunar.

Bu yazı Sosyal Mühendislik serisinin oltalama ailesindendir. Typosquatting’in ne olduğunu, benzer alan adının hangi yollarla kurulduğunu, aynı görünen farklı harfleri ve Punycode’u, DMARC’ın neden durdurmadığını ve şirkette ne yapılacağını anlatıyor. Oltalamanın genel işaretlerini phishing nedir yazımızda anlattık.

Yazı siber güvenlik hizmetimizin insan katmanına aittir. Çalışanlara kandırmayı tanımayı nasıl öğrettiğimizi Siber Güvenlik Farkındalık Eğitimi sayfamızda anlattık.

Typosquatting Nedir? Bir Harfi Farklı Alan Adı

Bir alan adı, kayıt firmasından parası ödenerek alınır ve her alan adı ayrı bir kayıttır. sistemkusu.com ile sistemksu.com iki farklı alan adıdır ve ikincisini birinci adın sahibi değil, onu ilk kaydeden alır. Typosquatting bu basit gerçeğe dayanır.

MITRE ATT&CK, saldırganın alan adı edinmesini ayrı bir teknik olarak sayar (T1583.001 Acquire Infrastructure: Domains). Sayfaya göre saldırgan meşru alan adlarına benzeyen adlar seçebilir, benzer görünen harfler ya da farklı bir uzantı kullanabilir ve bu adları oltalama için, zararlı yazılım dağıtmak için ya da ele geçirdiği makineleri yönetmek için kullanabilir.

Typosquatting’i spoofing’den ayıran şey de adın ayrı bir kayıt olmasıdır. Spoofing gerçek kurumun adresini taklit eder. Typosquatting ise gerçek adresi hiç kullanmaz, ona benzeyen ve tamamen saldırgana ait yeni bir ad kurar.

Benzer Alan Adı Nasıl Kurulur? Altı Yol

Aşağıdaki adlar yöntemi göstermek için sistemkusu.com üzerinden uydurulmuştur:

YolÖrnekGöz neden kaçırır
Eksik ya da fazla harfsistemksu.com, sisstemkusu.comGöz sözcüğü bütün olarak okur
Benzer görünen harfsistemkusu.com yerine slstemkusu.comKüçük l ile i bazı yazı tiplerinde aynıdır
Eklenen tire ya da sözcüksistem-kusu.com, sistemkusu-destek.comAd uzar ama tanıdık kısım yerinde durur
Farklı uzantısistemkusu.net, sistemkusu.coUzantı sona bırakılır, çoğu zaman okunmaz
Alt alan adı hilesisistemkusu.com.giris-ornek.netGerçek ad başta görünür, asıl alan adı sondadır
Türkçe harfsistemkuşu.comş ile s hızlı okumada aynı görünür

Alt alan adı hilesi en çok kandıran yoldur. Bir alan adını okurken belirleyici kısım, uzantının hemen solundaki addır. sistemkusu.com.giris-ornek.net adresinin sahibi giris-ornek.net’tir. Baştaki sistemkusu.com yalnız onun içinde açılmış bir alt addır ve sahibi onu istediği gibi adlandırabilir.

Örnekteki çakma kutuda da göz önce logoyu ve tanıdık şekli görmüştü. Bu altı yolun hepsi gözün adı şekil olarak okumasına dayanır ve çoğu, adı bir kez harf harf okuyan kişide işe yaramaz. Harf harf okumanın da yetmediği yer, ekranda aynı görünen farklı harflerdir.

Homograf ve Punycode: Aynı Görünen Farklı Harfler

Alan adları yalnız Latin harfleriyle yazılmaz. Türkçe, Rusça ya da Yunanca harf taşıyan adlar da kaydedilebilir. Bunlara uluslararası alan adı (IDN) denir. MITRE ATT&CK, saldırganların Kiril ya da Yunan alfabesinden harflerle görünüşü aynı olan benzer adlar kurduğunu ve buna IDN homograf saldırısı dendiğini yazar. Kiril alfabesindeki а, Latin alfabesindeki a ile ekranda aynı görünür ama başka bir harftir.

DNS yalnız ASCII karakter tanır. Bu yüzden özel harf taşıyan her alan adı, DNS’e giderken Punycode denen bir biçime çevrilir. Chrome’un IDN gösterim policy’sine göre bu biçim xn-- önekiyle başlar. Sayfadaki örnekte öbb.at adı xn--bb-eka.at olur. Aynı kurala göre sistemkuşu.com adı DNS’e xn--sistemkuu-72b.com olarak gider.

Tarayıcı bu iki biçimden hangisini göstereceğine kendi kuralıyla karar verir. Chrome’un policy’sine göre Latin, Kiril ve Yunan harfleri aynı adın içinde karıştırılmışsa, tarayıcı adı Unicode yerine Punycode olarak gösterir. Adres çubuğunda xn-- ile başlayan bir ad görmek, adın içinde görünmeyen bir harf farkı olabileceğini gösterir.

DMARC Benzer Alan Adını Neden Durdurmaz?

SPF, DKIM ve DMARC, başkasının sizin alan adınızı gönderen olarak kullanmasını engeller. Benzer alan adı ise sizin adınız değildir. Saldırgan sistemksu.com adını kendisi kaydettiği için onun SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarını da kendisi kurar. O addan gelen mail üç kontrolden de geçer, çünkü gerçekten o alan adının sahibinden gelmektedir.

Üç kaydın neyi doğruladığını SPF, DKIM ve DMARC yazımızda anlattık. Aynı mantık sitedeki kilit simgesi için de geçerlidir. Saldırgan kendi adına bir sertifika alabilir ve sahte sitesi kilitle açılır. Kilidin neyi kanıtladığını HTTP ve HTTPS yazımızın kilit simgesi bölümünde anlattık.

Benzer alan adından gelen bir tedarikçi maili, iş e-postası dolandırıcılığının en sık yoludur. Bu saldırıyı BEC nedir yazımızda, ödeme çıkmadan nasıl durdurulacağını ödeme talimatı doğrulama yazımızda anlattık.

Typosquatting ile Cybersquatting Farkı

İki terim yakındır ama aynı şeyi anlatmaz. Cybersquatting, bir markanın adını taşıyan alan adının o markanın sahibinden önce, kötü niyetle kaydedilmesidir. Amaç çoğu zaman adı marka sahibine satmak ya da markanın trafiğinden para kazanmaktır. Typosquatting ise markanın adını değil, ona benzeyen yanlış yazımları kaydeder ve çoğu zaman oltalama ya da dolandırıcılık için kullanılır.

Cybersquatting marka hakkıyla ilgili bir konudur ve hukuki yolu ayrıdır. Şirketin kendi alan adını elden çıkmaya karşı nasıl koruyacağını alan adı güvenliği yazımızda anlattık.

Typosquatting’e Karşı Şirkette Ne Yapılır?

Savunmanın bir kısmı çalışanın okuma alışkanlığı, bir kısmı BT’nin kuracağı düzendir:

  1. Alan adı sağdan sola okunur. Önce uzantı, sonra onun hemen solundaki ad. Asıl sahip odur. Soldaki her şey o sahibin istediği gibi yazabileceği alt addır.
  2. Sık girilen siteler yer iminden açılır. Banka, muhasebe portalı ve şirket uygulamaları bir mailin ya da SMS’in bağlantısından değil, tarayıcının yer iminden açılır.
  3. Parola yöneticisi kullanılır. Chrome’un IDN policy sayfası, parola yöneticilerinin parolayı tam olarak doğru olmayan bir alan adına otomatik doldurmadığını yazar. Parola yöneticisi alanı doldurmuyorsa, bu durum sitenin adını harf harf okumak için bir işarettir.
  4. Ödeme isteği ikinci kanaldan doğrulanır. Tedarikçiden gelen yeni banka bilgisi ya da acil ödeme talimatı, mailin geldiği adres doğru görünse bile, şirkette kayıtlı bir numaradan aranarak doğrulanır.
  5. Dış gönderen etiketlenir. Mail sunucusu, şirket dışından gelen maillerin konusuna ya da gövdesine bir uyarı satırı ekler. Şirket içinden geliyor gibi görünen benzer adlı bir mail, bu etiketle ayrılır.
  6. Şirketin adına benzeyen adlar izlenir. Yeni kaydedilen benzer adlar düzenli olarak taranır. En olası birkaç ad ve uzantı savunma amaçlı kaydedilebilir, ama bütün benzerleri almak mümkün değildir.

Sonuç: Typosquatting’e Karşı İlk Adım Alan Adını Harf Harf Okumaktır

Typosquatting gerçek kurumun adresini taklit etmez, ona benzeyen ve tamamen saldırgana ait yeni bir ad kurar. Bu yüzden SPF, DKIM, DMARC ve sitedeki kilit simgesi onu durdurmaz, çünkü o adın bütün kayıtları saldırganın elindedir. Savunma, adı sağdan sola okuyan çalışan, yer imi, parola yöneticisi ve ödeme isteğinin ikinci kanaldan doğrulanmasıdır.

Girişteki benzetmeye dönersek: çakma kutudaki ad gerçek markanın etiketi değildi, ona benzeyen yeni bir etiketti.

  • Ünlü markanın adı, şirketin ya da tedarikçinin gerçek alan adıdır.
  • Bir harfi farklı çakma ad, saldırganın kaydettiği benzer alan adıdır.
  • Kalabalık tezgahın önünde adı okumamak, hızlı okunan mail ve adres çubuğudur.
  • Çakmanın kendi etiketi olması, benzer adın kendi SPF, DKIM, DMARC kayıtlarının ve sertifikasının olmasıdır.
  • Ürünü markanın kendi mağazasından almak, siteyi yer iminden açmak ve isteği kayıtlı numaradan doğrulamaktır.

Konunun beklenenden farklı çıkan üç olgusu var:

  1. Benzer alan adından gelen mail doğrulamadan geçer. Kayıtlar sahte değildir, yalnızca yanlış kişiye aittir.
  2. Alt alan adında gerçek ad başta durur. Adresin sahibi soldaki tanıdık ad değil, uzantının hemen solundaki addır.
  3. Parola yöneticisi bir uyarı aracıdır. Parolayı doldurmadığı site, adı harf harf okunması gereken sitedir.

Typosquatting Hakkında Sık Sorulan Sorular

Typosquatting, İngilizcede yazım hatası (typo) ve bir yeri işgal etmek (squatting) sözcüklerinin birleşimidir. Bilinen bir alan adına benzeyen, bir harfi eksik, fazla ya da değişik bir alan adının kaydedilmesini anlatır. Saldırgan bu adı, yanlış yazan ya da hızlı okuyan kişiyi kendi sitesine çekmek ve oradan gelen mailin gerçek kurumdan geldiğini sandırmak için kullanır.
xn-- ile başlayan ad, içinde Latin alfabesi dışında harf ya da Türkçe karakter gibi özel harf taşıyan bir alan adının DNS'e giden ASCII halidir. Bu gösterime Punycode denir. Chrome, Latin, Kiril ve Yunan harflerini aynı adda karıştıran bir alan adını Unicode yerine Punycode olarak gösterir, çünkü bu karışım çoğu zaman tanıdık bir adı taklit etmek için kullanılır. Böyle bir adda giriş yapmadan önce siteyi bilinen adresinden açın.
Hepsini almak mümkün değildir, çünkü bir adın yüzlerce benzeri yazılabilir. Bir harfi değişik bütün adları almaya çalışmak yerine, en olası birkaç adı ve uzantıyı savunma amaçlı kaydetmek ve geri kalanları izlemek daha gerçekçidir. Asıl savunma yine çalışanın adresi harf harf okuması ve ödeme talimatı gibi isteklerin ikinci bir kanaldan doğrulanmasıdır.
Gönderen adresin @ işaretinden sonraki kısmı harf harf okunur ve önceki yazışmalardaki adresle karşılaştırılır. Yanıtla düğmesine basınca açılan alıcı adresine de bakılır, çünkü bazı mailler yanıtı başka bir adrese yönlendirir. Mail para, parola ya da banka bilgisi istiyorsa, adres doğru görünse bile istek şirkette kayıtlı bir numaradan doğrulanır.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Phishing (Oltalama) Nedir? Türleri ve Nasıl Anlaşılır

Phishing (oltalama) nedir, sahte mail ne ister ve nasıl anlaşılır? Türleri, beş işaret, MFA varken çalınan oturum ve tıkladıysanız ilk saatte yapılacaklar.

10 dk okuma

Sosyal Mühendislik Nedir? Saldırı Türleri ve Örnekleri

Sosyal mühendislik nedir, saldırgan bir çalışanı hangi kaldıraçlarla ikna eder? Phishing, BEC, telefon ve fiziksel türler, örnekleri ve üç savunma katmanı.

12 dk okuma

Siber Güvenlik Farkındalık Eğitimi: Sınav ve Sertifika

Siber güvenlik farkındalık eğitimi: kurumunuza özel, en az 45 dakikalık uzaktan oturum, sınırsız katılım, sonunda sınav ve sertifika. Oltalama, parola, KVKK.

10 dk okuma

Pharming Nedir? Doğru Adres, Sahte Site

Pharming nedir? Adres doğru yazılsa bile sahte siteye yönlendirme: hosts dosyası, modem ve DNS'in ele geçirilmesi, sertifika uyarısı ve şirketteki önlemler.

7 dk okuma

Quishing Nedir? QR Kod ile Oltalama Nasıl Anlaşılır

Quishing nedir, sahte QR kod nasıl anlaşılır? E-postadaki ve etiketteki QR kod kurguları, kodun neden filtreyi aştığı, okutmadan önce ve sonra yapılacaklar.

7 dk okuma

Smishing Nedir? Sahte SMS Nasıl Anlaşılır

Smishing nedir, sahte SMS nasıl anlaşılır? Kargo, banka ve kod isteyen kurgular, çalışanın telefonundan şirket hesabına açılan kapı ve tıklayınca yapılacaklar.

7 dk okuma