Siber Güvenlik

Whaling Nedir? Yöneticiyi Hedefleyen Oltalama

Whaling nedir, spear phishing ve CEO fraud'dan farkı ne? Yöneticinin neden hedef olduğu, ona gelen kurgular ve yönetici hesabını koruyan önlemler.

İlker Pehlivan

Whaling, spear phishing’in şirketin en yetkili kişisini hedefleyen türüdür. Hedef genel müdür, finans müdürü, yönetim kurulu üyesi ya da şirket sahibidir. Saldırgan ondan parolasını, posta kutusunu ya da bir onayını ister. Adı İngilizcede balina avı anlamına gelen sözcükten gelir: denizdeki en büyük av.

Bir mahallenin muhtarını düşünün. Onu mahallede herkes tanır. Adı ve telefonu muhtarlığın kapısında yazılıdır, hangi düğüne gideceğini de bütün mahalle bilir. Muhtar mahallenin bütün hanelerini tanır ve kurumlar onun hazırladığı listeye güvenir.

Bir sabah muhtarlığa takım elbiseli bir adam gelir. Kaymakamlıktan geldiğini söyler, kaymakamın adını ve muhtarın geçen hafta katıldığı toplantıyı bilir. Elindeki yazı muhtara hitaben yazılmıştır. Yazıya göre yalnız yaşayan yaşlılara kış yardımı yapılacakmış, listenin öğlene kadar hazırlanması ve konunun şimdilik duyulmaması gerekiyormuş. Adam kaymakamlıktan gelmemiştir. Bu ziyarete haftalarca hazırlanmıştır, çünkü muhtardan alacağı tek liste ona mahallenin en savunmasız kapılarını gösterir. Saldırgan oltayı yüz balığa atmaz, mahallenin en büyük balığını seçer. Whaling bu ziyaretin şirketteki karşılığıdır.

Whaling benzetmesi: muhtarlığın odası, solda pencerenin önündeki ahşap masada açık kalın bir kayıt defterinin başında oturan kel, yuvarlak tel gözlüklü, kahverengi takım elbiseli muhtar, ortada ayaklı bir portmanto, sağda açık kapının önünde yeşil paltolu, atkılı, elinde deri evrak çantası taşıyan genç adam muhtara bir yazı uzatıyor
Ziyaretçi muhtara hitaben yazılmış bir yazı uzatıyor, istediği ise masadaki defterde duran hanelerin listesi. Whaling de şirketin en yetkili kişisini seçer ve ona haftalarca hazırlanmış, yalnız ona yazılmış bir istekle gelir.

Bu yazı Sosyal Mühendislik serisinin oltalama ailesindendir. Whaling’in ne olduğunu, CEO fraud ile farkını, yöneticilerin neden hedef olduğunu, onlara gelen kurguları ve yönetici hesabını koruyan önlemleri anlatıyor. Hedefli oltalamanın genel mantığını spear phishing nedir yazımızda anlattık.

Yazı siber güvenlik hizmetimizin insan katmanına aittir. Çalışanlara kandırmayı tanımayı nasıl öğrettiğimizi Siber Güvenlik Farkındalık Eğitimi sayfamızda anlattık.

Whaling Nedir? Spear Phishing’in En Büyük Hedefi

İngiltere’nin siber güvenlik merkezi NCSC, oltalama rehberinde whaling’i yönetim kurulu üyesi gibi değerli varlıklara erişimi olan büyük bir balığı hedefleyen spear phishing türü olarak tanımlar. Yöntem spear phishing’in yöntemidir. Saldırgan hedefi seçer, onun hakkında bilgi toplar ve mesajı o bilgiyle yazar. Değişen şey hedefin yetkisidir.

Sıradan bir çalışanın hesabı saldırgana o çalışanın dosyalarını açar. Yöneticinin hesabı ise ödemeleri, gizli belgeleri, yönetim kurulu yazışmalarını ve çoğu zaman bütün şirketin e-posta trafiğini açar. Saldırgan bu yüzden yöneticiye gönderdiği tek mesaj için, yüz çalışana gönderdiği mesajdan çok daha uzun hazırlanır.

Whaling ile CEO Fraud Farkı

İki terim sık karıştırılır, çünkü ikisinde de yöneticinin adı geçer. Fark, yöneticinin saldırıdaki yeridir:

WhalingCEO fraud
HedefYöneticinin kendisiYöneticinin altındaki çalışan
Saldırgan kimin kılığındaAvukat, banka, vergi dairesi, yatırımcıYöneticinin kendisi
İstenenParola, posta kutusu, onayHavale ya da ödeme
SavunmaYönetici hesabının korunmasıÖdeme talimatının ikinci kanaldan doğrulanması

CEO fraud, iş e-postası dolandırıcılığının bir türüdür ve BEC nedir yazımızda anlattık. Para çıkmadan nasıl durdurulacağı ödeme talimatı doğrulama yazımızın konusudur.

İki saldırı çoğu zaman art arda gelir. Whaling’le ele geçirilen yönetici hesabı, CEO fraud’un en inandırıcı kanalı olur. Yöneticinin gerçek posta kutusundan, önceki yazışmaların devamı olarak gelen bir ödeme talimatı, adres kontrolünden de alan adı doğrulama kayıtlarından da geçer.

Yöneticiler Neden Hedef Alınır?

Örnekteki muhtar mahallenin hem en yetkili hem en tanınan kişisiydi. Yönetici de üç nedenle aynı yerdedir:

  1. Yetkisi geniştir. Ödemeyi onaylar, sözleşmeyi imzalar, gizli belgeyi görür. Küçük bir şirkette şirket sahibi çoğu zaman banka hesabına girer, ödemeyi onaylar ve e-posta yönetim panelinin parolasını da bilir.
  2. Görünürdür. Adı, unvanı ve fotoğrafı şirket sitesinde, basın haberlerinde ve LinkedIn’de durur. Hangi fuara gittiği, hangi şirketle ortaklık kurduğu, hangi konferansta konuştuğu kamuya açıktır. NCSC, sitedeki bilginin özellikle üst düzey çalışanlar için kişiye özel whaling saldırılarının ham maddesi olabileceğini yazar.
  3. Kuralların dışında tutulur. Yöneticinin hesabında MFA “zaman alıyor” diye kapatılmıştır, telefonunda şirket uygulaması yoktur, posta kutusunu asistanı da açar. Kurala istisna olan hesap, saldırganın aradığı hesaptır.

Bilginin nereden toplandığını spear phishing yazımızın dijital ayak izi bölümünde ayrıntılı anlattık.

Yöneticiye Gelen Kurgular

Whaling mesajı yöneticinin işine göre yazılır. Konular hem gizlilik ister hem hızlı karar, bu da yöneticinin mesajı kimseye danışmadan açmasını kolaylaştırır. Aşağıdaki kurgular gerçek bir olayın anlatımı değildir, yöntemin örnekleridir:

  • Dava bildirimi. Bir avukatlık bürosu adına gelen, “şirketiniz aleyhine açılan dava dosyası ektedir” diyen bir mail. Ek, bir giriş sayfasına götürür.
  • Vergi incelemesi. Vergi dairesi ya da bir denetim şirketi adına, “inceleme belgelerini görüntülemek için giriş yapın” diyen bir mesaj.
  • Yönetim kurulu belgesi. “Toplantı öncesi gizli sunum” başlığıyla, paylaşılan bir dosyaya giden bir bağlantı.
  • Satın alma ya da yatırım görüşmesi. Bir yatırımcı ya da danışmanlık şirketi adına, “henüz kimseyle paylaşmayın” notu taşıyan bir teklif.
  • Basın ya da konferans daveti. Yöneticinin uzmanlığına hitap eden bir röportaj ya da konuşmacılık daveti, ekinde “soru listesi”.

Kurgu telefonla da gelebilir. Yöneticiyi bankası adına arayan saldırganın yöntemini vishing yazımızda, yöneticinin sesinin taklit edilmesini deepfake nedir yazımızda anlattık.

Whaling Nasıl Anlaşılır?

Whaling mesajı özenle yazılır, yazım hatası taşımaz ve yöneticinin gerçek işinden söz eder. Bu yüzden mesajın görünüşünden çok, istediği şeye bakmak gerekir. Üç işaret birlikte görünüyorsa durulur:

  1. Gizlilik. “Kimseyle paylaşmayın”, “yalnız size özel”, “asistanınıza iletmeyin”. Gizlilik isteği, yöneticiyi danışabileceği kişilerden ayırır.
  2. Aciliyet. “Bugün saat 17:00’ye kadar”, “toplantı yarın sabah”. Zaman baskısı doğrulamayı atlatır.
  3. Giriş ya da onay. Belgeyi görmek için bir sayfaya giriş yapmak, bir uygulamaya izin vermek ya da bir onay vermek gerekir.

Mesaj bir giriş istiyorsa, yönetici sitenin adresini kendisi yazarak giriş yapar. Gönderen kurum, şirkette önceden kayıtlı numarasından aranır.

Yönetici Hesabını Korumak: Şirkette Ne Yapılır?

Whaling’e karşı savunma, yönetici hesabını sıradan bir hesap gibi değil şirketin en değerli hesabı gibi korumaktır:

  1. Yönetici hesabında MFA istisnasız açıktır. NCSC, finansa, hassas bilgiye ya da BT yönetimine erişen hesapların girişinin oltalamaya daha dayanıklı yapılmasını önerir. Yöntemlerin farkını 2FA nedir yazımızda, MFA varken oltalamanın nasıl işlediğini phishing yazımızın ilgili bölümünde anlattık.
  2. Yöneticinin BT yetkisi ayrı bir hesaptadır. NCSC’ye göre yönetici yetkili hesaplar e-posta okumak ya da internette gezinmek için kullanılmaz. Şirket sahibi e-posta panelinin ya da sunucunun yöneticisiyse, bu yetki günlük posta kutusundan ayrı bir hesapta durur. Yetki ayrımının mantığını AD tier modeli yazımızda anlattık.
  3. Yetkili hesap sayısı en azdadır. NCSC, ayrıcalıklı erişimi yalnız rolü gerektirene vermeyi, düzenli gözden geçirmeyi ve gerekmeyen yetkiyi geri almayı önerir.
  4. Asistanın erişimi kayıtlıdır. Yöneticinin posta kutusuna asistanın ya da vekilinin erişimi varsa bu yetki yazılıdır ve asistan da aynı eğitimi alır. Asistanın hesabı, yöneticinin posta kutusunun ikinci kapısıdır.
  5. Dijital ayak izi için bir kural vardır. NCSC, çalışanların kişisel bilgi paylaşmasının şirketi nasıl etkilediğini anlatmayı ve bunu bir dijital ayak izi kuralına çevirmeyi önerir. Yöneticinin doğrudan e-posta adresi ve takvimi sitede yayımlanmaz.
  6. Yönetici eğitime katılır. NCSC, oltalamaya karşı çalışmanın üst yönetim dahil bütün birimlerin desteğini istediğini yazar. Eğitimin içeriğini farkındalık eğitimi sayfamızda anlattık.

Yönetici şüpheli bir mesajı bildirdiğinde, ya da tıkladıktan sonra haber verdiğinde, bu bildirim suçlanmadan karşılanır. NCSC, oltalama bildirimlerinin cezalandırıldığı bir kültürde kullanıcıların hatalarını geç bildireceğini ya da hiç bildirmeyeceğini yazar. Bu kural yönetici için de geçerlidir.

Sonuç: Whaling’e Karşı İlk Adım Yönetici Hesabını İstisnasız Korumaktır

Whaling, spear phishing’in yöntemini şirketin en yetkili kişisine yöneltir. Saldırgan uzun hazırlanır, çünkü tek bir hesap ödemeleri, gizli belgeleri ve bütün şirketin yazışmasını açar. Ele geçen yönetici hesabı da çoğu zaman CEO fraud’un kanalı olur.

Girişteki benzetmeye dönersek: muhtarın hazırladığı liste bütün mahalleyi açar, bu yüzden onun kapısına gelen ziyaret haftalarca hazırlanır.

  • Muhtar, genel müdür, finans müdürü ya da şirket sahibidir.
  • Muhtarın bütün haneleri tanıması ve listesine güvenilmesi, onay, ödeme ve gizli belge yetkisidir.
  • Kapıdaki ad ve telefon, herkesin bildiği düğün takvimi, yöneticinin adının, unvanının ve takviminin kamuya açık olmasıdır.
  • Haftalarca hazırlanan ziyaret ve muhtara hitaben yazılmış yazı, saldırganın keşfi ve yöneticiye özel kurgudur.
  • Yazının istediği gizlilik ve öğlene kadar süre, whaling mesajının iki işaretidir.
  • Kaymakamlığı muhtarlıkta kayıtlı numarasından aramak, gönderen kurumu şirkette önceden kayıtlı numarasından aramaktır.

Konunun beklenenden farklı çıkan üç olgusu var:

  1. Whaling ile CEO fraud ayrı saldırılardır. Birinde hedef yöneticinin kendisi, öbüründe onun adına yazılan çalışandır. Ama biri öbürünün kapısını açar.
  2. Küçük şirkette hedef daha değerlidir. Şirket sahibi onay, banka ve BT yetkisini çoğu zaman tek hesapta taşır.
  3. En korunması gereken hesap, en çok istisna verilen hesaptır. Yöneticinin MFA’sı kapalıysa, şirketin bütün öbür korumaları en değerli hesabın önünden çekilmiş olur.

Whaling Hakkında Sık Sorulan Sorular

Whaling, İngilizcede balina avı demektir. Siber güvenlikte, spear phishing'in şirketin en yetkili kişisini hedefleyen türünün adıdır. İngiltere'nin siber güvenlik merkezi NCSC onu yönetim kurulu üyesi gibi değerli varlıklara erişimi olan büyük bir balığı hedefleyen spear phishing olarak tanımlar. Hedef genel müdür, finans müdürü ya da şirket sahibidir ve saldırgan onun parolasını, posta kutusunu ya da onayını ister.
Hayır. Whaling'de hedef yöneticinin kendisidir ve saldırgan onun hesabını ister. CEO fraud'da ise hedef yöneticinin altındaki çalışandır: saldırgan yönetici kılığında yazar ve çalışandan havale ister. CEO fraud iş e-postası dolandırıcılığının (BEC) bir türüdür. İkisi çoğu zaman art arda gelir: whaling'le ele geçirilen yönetici hesabı, CEO fraud'un en inandırıcı kanalı olur.
Olur, hatta küçük şirkette hedef daha değerlidir. Büyük bir şirkette onay, ödeme ve BT yetkisi farklı kişilere dağılır. Küçük bir şirkette ise şirket sahibi çoğu zaman üçünü birden taşır: banka hesabına girer, ödemeyi onaylar ve e-posta yönetim panelinin parolasını bilir. Bu yüzden tek bir hesabın ele geçirilmesi, bütün şirketin kapılarını açabilir.
Evet. NCSC, oltalamaya karşı çalışmanın üst yönetim dahil bütün birimlerin desteğini istediğini yazar. Yöneticinin eğitime katılması iki işe yarar. Birincisi, en çok hedeflenen kişi kendisine gelen kurguları tanır. İkincisi, çalışanlar yönetici adına gelen olağandışı bir talebi doğrulamanın kabalık değil kural olduğunu görür.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

Phishing (Oltalama) Nedir? Türleri ve Nasıl Anlaşılır

Phishing (oltalama) nedir, sahte mail ne ister ve nasıl anlaşılır? Türleri, beş işaret, MFA varken çalınan oturum ve tıkladıysanız ilk saatte yapılacaklar.

10 dk okuma

Sosyal Mühendislik Nedir? Saldırı Türleri ve Örnekleri

Sosyal mühendislik nedir, saldırgan bir çalışanı hangi kaldıraçlarla ikna eder? Phishing, BEC, telefon ve fiziksel türler, örnekleri ve üç savunma katmanı.

12 dk okuma

Siber Güvenlik Farkındalık Eğitimi: Sınav ve Sertifika

Siber güvenlik farkındalık eğitimi: kurumunuza özel, en az 45 dakikalık uzaktan oturum, sınırsız katılım, sonunda sınav ve sertifika. Oltalama, parola, KVKK.

10 dk okuma

Pharming Nedir? Doğru Adres, Sahte Site

Pharming nedir? Adres doğru yazılsa bile sahte siteye yönlendirme: hosts dosyası, modem ve DNS'in ele geçirilmesi, sertifika uyarısı ve şirketteki önlemler.

7 dk okuma

Quishing Nedir? QR Kod ile Oltalama Nasıl Anlaşılır

Quishing nedir, sahte QR kod nasıl anlaşılır? E-postadaki ve etiketteki QR kod kurguları, kodun neden filtreyi aştığı, okutmadan önce ve sonra yapılacaklar.

7 dk okuma

Smishing Nedir? Sahte SMS Nasıl Anlaşılır

Smishing nedir, sahte SMS nasıl anlaşılır? Kargo, banka ve kod isteyen kurgular, çalışanın telefonundan şirket hesabına açılan kapı ve tıklayınca yapılacaklar.

7 dk okuma