BT Danışmanlık

Postmaster Nedir? Kurumda Olması Gereken Rol Adresleri

Postmaster nedir: SMTP standardının zorunlu tuttuğu postmaster@ adresi. Abuse, hostmaster ve security adresleri, hangisi gerekli ve gruba nasıl bağlanır.

İlker Pehlivan

Postmaster, bir alan adına gelen e-posta sorunlarının bildirildiği postmaster@ adresidir. E-posta kabul eden her alan adında bulunması SMTP standardının zorunlu tuttuğu tek rol adresidir. Yanına abuse@, hostmaster@ ve security@ gibi adresler eklenir. Bu adların hepsi, internet standartlarının yayımlandığı RFC belge dizisinde tanımlıdır. Bu adresler bir kişiye değil bir göreve aittir ve her kurumda aynı adla bulunur, böylece dışarıdan yazan biri kimi arayacağını bilmeden doğru masaya ulaşır.

Acil çağrı hattını düşünün. 112 her ilde aynı numaradır. Arayan kişi o gece çağrı merkezinde hangi görevlinin oturduğunu bilmez, bilmesi de gerekmez. Numara bir kişinin cebine değil merkeze bağlıdır, görevli değişir, numara aynı kalır. Bir ilde numara açılmamış olsaydı, ya da açılmış ama telefonu kimse açmasaydı, acil durum yine olurdu ama haber hiçbir yere varmazdı. Rol adresleri e-postanın acil çağrı numaralarıdır.

Gece bir acil çağrı merkezi: uzun ahşap masada iki gri telefon, sağdaki görevli kulaklıkla çağrıyı karşılıyor, soldaki sandalye boş ve kulaklığı masada, ikinci görevli elinde fincanla kapının yanında yürüyor.
Görevli yerinden kalktığında hat susmaz, çünkü numara kişiye değil masaya bağlıdır. postmaster@ ve abuse@ da bir kişinin değil, en az iki kişilik bir grubun adresidir.

Bu yazı BT danışmanlık hizmetimizin denetim koluna bağlı bir rehberdir. Rol adreslerinin varlığı ve kimin okuduğu, bir altyapıyı baştan sona incelerken bakılan küçük ama kolay atlanan kalemlerdendir. Bu incelemeyi nasıl yürüttüğümüzü BT altyapı denetimi sayfamızda anlattık.

Rol Adresi Nedir? Kişiye Değil Göreve Ait Adres

Rol adresi, bir kişinin değil bir işlevin e-posta adresidir. ilker.pehlivan@ bir insanı, postmaster@ ise “bu alan adının posta sistemini yöneten kişi, kim olursa” anlamını taşır. Dışarıdan yazan biri sizin ekibinizi tanımaz, kurumunuzun posta yöneticisinin adını da bilmez. Ama adı herkeste aynı olan bir adresi tahmin edebilir.

Bu adların listesi 1997’den beri bir standarttır. RFC 2142 adresleri üç gruba ayırır:

GrupAdreslerNe için
İş adresleri (bölüm 3)info, marketing, sales, supportÜrün, satış ve müşteri hizmeti soruları
Ağ operasyon adresleri (bölüm 4)abuse, noc, securityŞikayet, ağ altyapısı ve güvenlik bildirimi
Servis adresleri (bölüm 5)postmaster, hostmaster, webmasterSırasıyla e-posta, DNS ve web sunucusu sorunları

Standart iki kural daha koyar. Protokole bağlı olmayan adlar en azından kurumun ana alan adında çalışmalıdır: abuse@sirket.com geçerli olmalı, şikayete konu olan makine mail.sirket.com gibi bir alt alanda dursa bile. Adlar büyük ve küçük harften bağımsız tanınır, POSTMASTER, Postmaster ve postmaster aynı posta kutusuna düşer.

Örnekteki 112’nin her ilde aynı olması bu listenin işini görür. Numarayı rehberden aramazsınız, çünkü numara zaten bilinir.

Postmaster Adresi Neden Zorunlu?

Listedeki adreslerin çoğu tavsiyedir, postmaster ise zorunludur. SMTP’nin bugünkü standardı RFC 5321, ileti aktaran ya da teslim eden her SMTP sunucusunun postmaster adını büyük ve küçük harf ayırmadan kabul etmesini MUST düzeyinde ister. RFC’lerde MUST, uyulması zorunlu kural demektir. Bu kural sunucunun hizmet verdiği her alan adı için geçerlidir. Gönderen sunucu alıcıyı RCPT TO komutuyla bildirir ve alan adı yazılmamış RCPT TO:<Postmaster> de kabul edilmelidir.

Bu adrese başka kurumların posta yöneticileri yazar. Sizin sunucunuzdan gelen iletiler geri dönüyorsa, sunucunuz yanlış bir adres ilan ediyorsa ya da alan adınızdan şüpheli bir trafik geliyorsa, karşı tarafın size ulaşabileceği tek tahmin edilebilir yol budur. Postanın nasıl taşındığını ve nerede takıldığını SMTP nedir yazımızda anlattık.

Standart bir şey daha söyler: postmaster’a gelen ileti her makul çabayla kabul edilir. Bu adrese gelen postayı spam süzgeciyle topluca reddetmek standarda aykırıdır. Engelleme yalnız bir saldırıyı durdurmak için ve dar kapsamlı olabilir.

Postmaster adresinin bir de çıkış yönü var. Gönderdiğiniz bir ileti teslim edilemediğinde geri dönen bildirim çoğu zaman bu adresten gelir. Microsoft’un belgesine göre Exchange Online, kurum dışındaki gönderenlere giden sistem bildirimlerini fabrika ayarında postmaster@ adresinden gönderir ve bu adrese bağlı bir posta kutusu yoktur (Microsoft Learn, external postmaster address). Bildirime cevap yazan biri, adres bir posta kutusuna ya da gruba bağlanmadıkça kimseye ulaşmaz.

Abuse Adresi: Şikayetin Size Ulaştığı Kapı

Postmaster teslim sorununu karşılar, ama alan adınız ya da ağınız başkasına zarar verdiğinde gelen şikayetin adresi başkadır. RFC 2142 bunun için abuse adresini tanımlar: kurumun internetteki “uygunsuz davranışı” hakkındaki bildirimler buraya gelir. Sizin adınıza gönderilmiş bir kimlik avı iletisini alan kişi, ağınızdaki hacklenmiş bir makineden spam alan bir sağlayıcı ya da sunucunuzdan gelen bir taramayı gören bir güvenlik ekibi bu adrese yazar.

Abuse adresiniz yoksa şikayet kaybolmaz, başka bir masaya gider. İnternet adreslerinin kaydını tutan RIPE NCC, her IP bloğu için bir abuse iletişim kaydı (abuse-c) ister ve bu kaydın posta adresini en az yılda bir doğrular (RIPE-705). Yani bir IP adresinden gelen saldırıyı gören herkes, o adresin sahibinin abuse adresini tek sorguda bulur:

PowerShell
(Invoke-RestMethod https://rest.db.ripe.net/abuse-contact/212.156.0.1.json).'abuse-contacts'
Çıktı
key     : AR12859-RIPE
email   : abuse@turktelekom.com.tr
suspect : False
org-id  : ORG-TT3-RIPE

Sorgu, 212.156.0.1 adresinin bulunduğu bloğun şikayetlerinin Türk Telekom’un abuse adresine gittiğini gösteriyor. Kayıt şüpheli olarak işaretlenmemiş, yani adres RIPE’ın son doğrulamasında çalışıyordu. Kurumunuzun hattından çıkan bir saldırının şikayeti de önce sağlayıcınızın bu masasına düşer. Sağlayıcı size ulaşana kadar geçen süre, sorunu ilk elden öğrenmeniz gereken süredir. Kendi alan adınızdaki abuse@ adresi şikayetçiye doğrudan size yazma yolunu açar.

Örnekteki 112 de böyle çalışır. Numara açık değilse çağrı yine bir yere düşer, ama sizi en son haberdar eden yere.

Kurumda Olması Gereken Rol Adresleri: Hangisi Zorunlu, Hangisi Değil?

Her kurum RFC 2142’nin bütün adlarını açmak zorunda değildir. Karar, kurumun hangi hizmeti kendisi verdiğine bağlıdır:

AdresNe zaman gerekliDayanak
postmaster@E-posta alan her alan adındaRFC 5321, bölüm 4.5.1, MUST
abuse@Dışarıya e-posta gönderen ya da internete açık hizmet veren her kurumdaRFC 2142, bölüm 4
security@Web sitesi ya da internete açık bir uygulaması olan kurumdaRFC 2142, bölüm 4 ve RFC 9116
hostmaster@Yalnız DNS zone’unu kendi sunucusunda tutan kurumdaRFC 2142, bölüm 7
noc@Başkasına ağ hizmeti veren kurumda (internet sağlayıcısı, veri merkezi)RFC 2142, bölüm 4
webmaster@İsteğe bağlı, web sitesi sorunları içinRFC 2142, bölüm 5
info@, sales@, support@İşin gerektirdiği kadarRFC 2142, bölüm 3

Tabloda olmayan ama aynı mantıkla çalışan bir adres daha var: DMARC raporlarının gittiği adres. Alan adınızın DMARC kaydındaki rua= alanı raporları bir posta kutusuna yollar ve bu adres de bir kişiye değil bir göreve aittir. DMARC’ın ne olduğunu SPF, DKIM ve DMARC nedir, raporun nasıl okunduğunu DMARC raporları yazımızda anlattık.

Hostmaster: DNS’i Kim Tutuyorsa Onun Adresi

DNS’te her zone’un bir SOA kaydı vardır. Bu kayıt zone’un hangi sunucuda tutulduğunu ve kimin yönettiğini söyler, içinde bir yönetici adresi alanı da bulunur. RFC 2142 bu alan için hostmaster adının kullanılmasını güçlü biçimde önerir. Ama bu alanı kim doldurur, DNS’i kimin tuttuğuna bağlıdır. Alan adının DNS’ini bir sağlayıcı tutuyorsa alan sağlayıcının adresini taşır:

PowerShell
Resolve-DnsName -Name sistemkusu.com -Type SOA -Server 8.8.8.8 | Format-List Name,Type,PrimaryServer,NameAdministrator,SerialNumber
Çıktı
Name              : sistemkusu.com
Type              : SOA
PrimaryServer     : ns1.vercel-dns.com
NameAdministrator : hostmaster.nsone.net
SerialNumber      : 1791301714

NameAdministrator satırındaki ilk nokta @ yerine geçer: adres hostmaster@nsone.net, yani DNS sağlayıcısının kendi adresidir. Bu durumda kendi alan adınızda hostmaster@ açmanız gerekmez. Zone’u kendi DNS sunucunuzda tutuyorsanız SOA’ya kendi hostmaster@ adresinizi yazarsınız ve o adres de bir gruba bağlanır. Kayıt türlerinin ve SOA’nın yerini DNS nedir yazımızda anlattık.

Security Adresi ve security.txt

Sitenizde bir güvenlik açığı bulan biri size nereden ulaşacağını önce sitenin kökünde arar. RFC 9116, bu iş için /.well-known/security.txt adında düz metin bir dosya tanımlar. Dosyada iki alan zorunludur: iletişim yolu (Contact) ve dosyanın geçerlilik tarihi (Expires). Standart, tarihin bir yıldan kısa tutulmasını ve güvenlik e-posta adresinin RFC 2142’nin 4. bölümündeki kalıba, yani security@ adına uymasını önerir:

Yapılandırma
Contact: mailto:security@sirket.com
Expires: 2027-10-31T00:00:00.000Z
Preferred-Languages: tr, en

Dosya bir kez yazılıp unutulursa Expires tarihi geçer ve araştırmacı dosyayı bayat sayar. Yenileme tarihini, alan adının ve sertifikanın yenileme tarihleriyle aynı takvime koymak bu yüzden işe yarar. Alan adının kendi takvimini alan adı güvenliği yazımızda anlattık.

Rol Adresleri Nasıl Açılır? Kişiye Değil Gruba

Hangi adreslerin gerektiğine karar verdikten sonra iş, onları doğru yere bağlamaktır. Kural tek cümledir: rol adresi bir kişinin posta kutusuna değil, en az iki üyeli bir gruba bağlanır.

Kişi izne çıkar, hastalanır ya da işten ayrılır. Adres onun posta kutusuna alias olarak verilmişse, o gün gelen bildirim kimse görmeden birikir. Grup ise üyesi değişse de aynı adreste çalışmaya devam eder. Aynı kuralı alarm adresi için SMTP relay yazımızın eskalasyon grubu bölümünde uyguladık.

Örnekteki çağrı merkezi de tek görevliye bağlı değildir. Görevli molaya çıkınca hat kapanmaz, çağrıyı yanındaki açar.

Google Workspace’te Postmaster ve Abuse Grubu

Google Workspace bu iki adres için kendi kuralını uygular (Google, abuse ve postmaster grupları):

  1. abuse ve postmaster ayrılmış adlardır. Bir kullanıcıya ya da alias’a verilemezler, yalnız grup olabilirler.
  2. Grup yalnız Admin console → Directory → Groups → Create group yolundan açılır, Google Groups arayüzünden açılmaz.
  3. Grubu açarken ekranda “Settings weren’t saved because an error occurred.” uyarısı çıkar. Grup yine de oluşur ve grup listesinde görünür.
  4. Bu iki grubun ayarları değiştirilemez. Değiştirmeye çalışınca “Group settings could not be updated.” uyarısı çıkar. Yalnız üye eklenir ya da çıkarılır.
  5. abuse@ adresine gelen iletiyi grubun üyeleriyle birlikte Google da alır ve izler. Teslim hatalarının otomatik özetleri postmaster@ adresine gider.

Bu iki grubu kendi alan adımız sistemkusu.com’da açtığımızda iki uyarı da aynen çıktı. Workspace dışındaki kişisel bir Gmail hesabından iki adrese gönderilen iletiler, uyarılara rağmen grubun üyesine ulaştı. Yani uyarı yalnız ayarın kaydedilmediğini söyler, grubun posta almasını engellemez.

Grubun üyelerini işe göre seçin. Google’ın kendi örneği abuse grubuna hukuk ekibini, postmaster grubuna BT ekibini koymaktır. Küçük bir kurumda iki adres de aynı iki kişiye gidebilir. Önemli olan, birinin yokluğunda ötekinin okumasıdır.

Microsoft 365’te Postmaster Adresi

Exchange Online’da tablo farklıdır. Teslim edilemeyen iletilerin bildirimi postmaster@ adresinden gider, ama fabrika ayarında bu adrese bağlı bir posta kutusu yoktur. Bildirimlerin hangi adresten gideceği yalnız Exchange Online PowerShell ile değiştirilir:

PowerShell
Get-TransportConfig | Format-List ExternalPostmasterAddress
Set-TransportConfig -ExternalPostmasterAddress postmaster@sirket.com

Boş bir ExternalPostmasterAddress değeri fabrika ayarıdır ve postmaster@ adresini varsayılan alan adınızla kullanır. Hangi değeri seçerseniz seçin, RFC 5321’in istediği gelen posta için postmaster@ adını bir gruba ya da paylaşılan posta kutusuna ayrıca bağlamanız gerekir. Microsoft 365 tarafının genel kurulumunu Microsoft 365 kurulumu ve geçişi sayfamızda anlattık.

Rol Adresini Dışarıdan Sınayın

Bir rol adresinin çalıştığını gösteren tek kanıt, kurum dışından gönderilen bir iletinin bir insana ulaşmasıdır. Yönetim ekranındaki bir onay işareti bunu göstermez, çünkü grup kurum dışından gelen postayı reddedecek biçimde ayarlanmış olabilir. Sınamayı üç adımda yapın:

  1. Kurumun dışındaki bir hesaptan, örneğin kişisel bir e-posta hesabından, postmaster@ ve abuse@ adreslerine birer ileti gönderin.
  2. İletinin grubun her üyesine ulaştığını ve spam klasörüne düşmediğini görün.
  3. Sınamayı yılda bir, ayrıca grubun bir üyesi ayrıldığında tekrarlayın. RIPE’ın abuse kayıtlarını yılda bir doğrulaması da aynı gerekçeye dayanır: adres açıldığı gün değil, okunduğu gün işe yarar.

RFC 2142’nin iki uyarısını da akılda tutun. Bu adresler herkeste aynı olduğu için spam de bilir, süzgeci kapatmayın, yalnız postmaster’a gelen iletiyi topluca reddetmeyin. Adrese otomatik “aldık” cevabı koyacaksanız, iki otomatik cevaplayıcının birbirine sonsuza dek cevap yazmasına dikkat edin. Emin değilseniz otomatik cevap koymayın, çünkü rol adresinin işi cevap vermek değil, iletiyi bir insana ulaştırmaktır.

Sonuç: Adres Bir Kez Açılır, Okuyanı Her Ayrılışta Güncellenir

Rol adresi kurumun dışarıya verdiği bir sözdür: “bu alan adında bir sorun görürsen buraya yaz, biri okuyacak.” postmaster@ bu sözün standardın zorunlu tuttuğu kısmıdır. abuse@ şikayetin size ilk elden ulaşmasını, security@ ve security.txt açığı bulan kişinin sizi bulmasını sağlar. hostmaster@ ise yalnız DNS’i kendiniz tutuyorsanız sizin işinizdir.

Bu yazı için okunan kaynaklarda ve yapılan ölçümlerde beklenenden farklı çıkan üç şey oldu:

  • Google Workspace’te bu iki grubu açarken çıkan hata, bir arıza değil Google’ın belgelediği bir kısıttır.
  • Exchange Online, geri dönen iletileri bir posta kutusu olmayan postmaster@ adresinden gönderiyor.
  • Yönetilen DNS’te SOA’nın yönetici adresi sağlayıcınındır, kendi hostmaster@ adresiniz orada hiç görünmez.

Girişteki benzetmeye dönersek: 112 numarasını açmak bir kerelik iştir, ama hattın her gece açılması çağrı merkezindeki görevli listesine bağlıdır. Rol adresinde de adres bir kez açılır, grubun üye listesi ise her işe giriş ve ayrılışta güncellenir.

Postmaster ve Rol Adresleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

E-posta alan her alan adı için zorunludur. SMTP standardı RFC 5321, ileti teslim eden her sunucunun postmaster adını büyük ya da küçük harf ayırmadan kabul etmesini MUST düzeyinde ister. Abuse, hostmaster ve security ise RFC 2142'nin tanımladığı ve işinize göre gereken adreslerdir.
Hayır. Postmaster Tools, Gmail'e toplu ileti gönderen kurumların itibarını ve teslim oranını gösteren bir Google aracıdır. Postmaster adresi ise sizin alan adınızda, başka posta yöneticilerinin size sorun bildirmek için yazdığı adrestir. Biri gönderdiğiniz postayı ölçer, öbürü size gelen bildirimi karşılar.
Vermeyin. Kişi izne çıkar ya da işten ayrılır ve adres onunla birlikte susar. Rol adresi en az iki üyeli bir gruba bağlanır, üyelik ayrılışlarda güncellenir. Google Workspace bunu zaten zorunlu tutar: abuse ve postmaster bir kullanıcıya ya da alias'a verilemez, yalnız Admin console'da grup olarak açılır.
Alan adınızdan ya da ağınızdan gelen spam, kimlik avı ve saldırı trafiği hakkındaki şikayetler. Çoğu zaman yazan, sizin adınıza gönderilmiş bir iletiyi alan kişi ya da başka bir sağlayıcının güvenlik ekibidir. Bu adres yoksa şikayet size ulaşmaz, IP adresinizin sahibi olan internet sağlayıcısına gider.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

BT Altyapı Denetimi: Envanter, Risk ve Yol Haritası

BT altyapı denetimi: cihaz ve sistem envanterinin çıkarılması, yedeklilik ve güvenlik risklerinin tespiti, önceliklendirilmiş yol haritası ve yönetime rapor.

8 dk okuma

Teknik Rapor Nasıl Yazılır? Yöneticinin Okuyacağı Dil

Teknik rapor nasıl yazılır: kararı ilk sayfaya koyan yapı, BT ihtiyacını risk, para, süre ve seçenek diliyle anlatmak, bulgu kalıbı ve kontrol listesi.

8 dk okuma

BT Danışmanı Nedir? Ne Yapar, Nasıl Seçilir?

BT danışmanı nedir: kurumun BT altyapısını inceleyip yatırım ve öncelik kararlarında tarafsız görüş veren uzman. Ne yapar, ne zaman gerekir ve nasıl seçilir.

4 dk okuma

İş Sürekliliği Planı Nedir? BT İçin Nasıl Hazırlanır

İş sürekliliği planı nedir: bir kesintide işin nasıl süreceğini önceden yazan plan. Felaket kurtarmadan farkı, iş etki analizi, planın içeriği ve tatbikatı.

5 dk okuma

BT Dokümantasyonu: Kurumsal Hafıza Nasıl Kurulur?

BT dokümantasyonu nasıl yapılır? Ne yazılır ne yazılmaz, envanterden kablo etiketine kadar içinde ne bulunur, nerede tutulur ve güncel kalmasını ne sağlar.

15 dk okuma

Shadow IT (Gölge BT) Nedir? Riskleri ve Tespiti

Shadow IT (Gölge BT) nedir, neden doğar, nasıl tespit edilir? Onaysız uygulamaların riskleri, gölge kavramlarının ayrımı ve envanterden başlayan keşif yöntemi.

28 dk okuma