BT Danışmanlık

SLA Nedir? Hizmet Seviyesi Anlaşması ve Ölçütleri

SLA nedir: hizmetin hangi seviyede verileceğini ölçülebilir hedeflerle yazan sözleşme. Yanıt ve çözüm süresi farkı, %99,9'un anlamı, SLO farkı ve okuma listesi.

İlker Pehlivan

SLA (service level agreement, hizmet seviyesi anlaşması), bir hizmet sağlayıcının hizmeti hangi seviyede vereceğini ölçülebilir hedeflerle yazdığı ve hedef tutmazsa ne olacağını belirlediği sözleşmedir. ABD’nin ulusal güvenlik sistemleri sözlüğü de SLA’yı böyle tarif eder: hizmet sağlayıcının sorumluluklarını tanımlayan ve müşterinin beklentisini belirleyen belge (NIST CSRC sözlüğü, CNSSI 4009-2022). Bir BT sözleşmesinde SLA, “destek veriyoruz” cümlesini sayıya çevirir.

Bu yazıda SLA’yı bir kargo firmasının teslim taahhüdüne benzetiyoruz. “Ertesi gün teslim” sözü ancak birkaç ayrıntı yazılıysa bir şey ifade eder: süre paketin şubeye bırakıldığı anda mı başlar, kurye aldığında mı? Pazar günü sayılır mı? Paket geç gelirse ücret iade edilir mi? Bu ayrıntıları yazmayan bir taahhüt reklam cümlesidir. BT’de de aynı ayrıntılar SLA’yı sözleşme yapar.

Bir kargo şubesinin tezgahında solda kurye paketi tezgaha bırakıyor, sağda şube görevlisi teslim fişine damga basıyor, yanında açık bir kayıt defteri, arkadaki duvarda rakamsız bir saat ve raflarda bağlı paketler
Paket tezgaha geldiği anda damgalanır ve deftere girer. SLA'daki süre de böyle başlar: çağrının kayda girdiği an, sürenin ölçüldüğü andır.

Bu yazı BT danışmanlık hizmetimizin sürekli destek koluna karşılık gelir. Kendi bakım anlaşmamızda yanıt süresinin nasıl yazıldığını kurumsal bakım anlaşması sayfamızda anlattık.

SLA’da Neler Yazar?

İyi bir SLA hizmeti beş maddeyle tarif eder. Biri eksikse hedef ölçülemez ya da tutmadığında sonuçsuz kalır:

  1. Kapsam: hangi hizmetin ve hangi sistemlerin sözleşmeye girdiğini yazar. “BT desteği” yazmak yetmez, sunucular, ağ cihazları ve kullanıcı bilgisayarları ayrı ayrı sayılır.
  2. Hizmet saatleri: sürenin hangi saatlerde işlediğini yazar. Mesai içi bir SLA’da cuma 17:50’de açılan bir çağrının saati pazartesi sabahı devam eder.
  3. Ölçütler: erişilebilirlik yüzdesini, yanıt süresini ve çözüm süresini tanımlar. Her biri farklı bir şeyi ölçer, aşağıda ayrı ayrı anlatıyoruz.
  4. Ölçüm ve rapor: sürelerin hangi araçla ölçüldüğünü, saatin hangi olayla başladığını ve raporun ne sıklıkla verildiğini yazar.
  5. İstisnalar ve yaptırım: planlı bakımın ve mücbir sebebin hesaba katılıp katılmadığını, hedef tutmazsa ne olacağını yazar.

Örnekteki kargo firmasında bu beş madde teslim bölgesi, dağıtım günleri, teslim süresi, takip numarası ve gecikmede ücret iadesidir. Takip numarası olmayan bir gönderide paketin geç kaldığını kanıtlamak zordur. Ölçümü yazmayan SLA da aynı durumdadır.

Erişilebilirlik Yüzdesi: %99,9 Ne Kadar Kesinti Demek?

Erişilebilirlik (availability), hizmetin belirli bir dönemde çalışır durumda olduğu sürenin yüzdesidir. Yüzdeler birbirine yakın görünür, ama izin verdikleri kesinti süresi arasında büyük fark vardır:

ErişilebilirlikAyda izin verilen kesintiYılda izin verilen kesinti
%99yaklaşık 7 saat 18 dakikayaklaşık 3,7 gün
%99,5yaklaşık 3 saat 39 dakikayaklaşık 1,8 gün
%99,9yaklaşık 44 dakikayaklaşık 8,8 saat
%99,99yaklaşık 4 dakikayaklaşık 53 dakika

Tablodaki her basamak, kesinti payını onda birine indirir. Bir sunucunun yeniden başlaması bile birkaç dakika sürdüğü için %99,99, tek sunucuya dayanan bir sistemde tutulamaz. Bu hedef ancak yedekli bir altyapıyla, yani bir parça durduğunda yerine başkasının geçtiği bir yapıyla gerçekçidir. Altyapınızda tek başına duran parçaları nasıl bulacağınızı tek nokta arızası yazımızda anlattık.

Yüzdenin neyi saydığı da sözleşmede yazmalıdır. Planlı bakım kesintiden sayılmıyorsa, her ay dört saatlik bir bakım penceresi açan sağlayıcı %99,9’u kağıt üstünde rahatça tutar.

Yanıt Süresi ile Çözüm Süresi Farkı

Yanıt süresi, çağrının kayda girmesinden bir uzmanın işi üstlenmesine kadar geçen süredir. Çözüm süresi ise çağrının kayda girmesinden sorunun giderilmesine kadar geçen süredir. İkisi aynı sözleşmede durur, ama müşteriye çok farklı şeyler vaat eder.

“Dört saat içinde yanıt” yazan bir SLA, dört saat içinde birinin “çağrınızı aldık, inceliyoruz” demesini taahhüt eder. Sorunun ne zaman çözüleceği hakkında hiçbir şey söylemez. Örnekteki kargo firmasında bu, paketin şubeye ulaştığını bildiren mesajla paketin kapınıza gelmesi arasındaki farktır.

Süreler tek bir sayı da değildir. Çağrılar önceliğe göre ayrılır ve her önceliğin kendi süresi ve hizmet saati olur: iş durduran bir arıza saat kaç olursa olsun karşılanır, tek bir kullanıcının yazıcı sorunu mesai içinde. Kendi dört öncelik seviyemizi ve hangi seviyenin saate bakmadan karşılandığını destek süreci sayfamızda yazdık. Sürelerin bir helpdesk sisteminde nasıl tanımlandığını da GLPI helpdesk ve SLA yazımızda adım adım gösterdik.

SLA, SLO ve OLA Farkı

SLA’yı komşu kavramlardan ayıran şey sonuçtur. Google’ın site güvenilirliği kitabı üç terimi şöyle ayırır: SLI hizmetin bir yönünü ölçen sayıdır, SLO o sayı için konan hedeftir, SLA ise hedefin tutup tutmamasının bir sonucu olan sözleşmedir. Kitabın testi basittir: hedef kaçırıldığında açık bir sonuç yoksa, karşınızdaki bir SLO’dur (Google SRE, Service Level Objectives).

TerimAçılımıNe yapar
SLIservice level indicatorHizmetin bir yönünü ölçer, örneğin geçen ayki erişilebilirlik
SLOservice level objectiveÖlçülen değer için hedef koyar, örneğin %99,9
SLAservice level agreementHedefi sözleşmeye bağlar ve tutmazsa ne olacağını yazar
OLAoperational level agreementAynı kurumun iç ekipleri arasındaki hedefleri yazar

OLA’nın yeri şöyle görünür: bir sağlayıcı size dört saatlik çözüm sözü veriyorsa, kendi ağ ekibinden de bu süreye sığacak bir iç hedef ister. Örnekteki kargo firmasında ertesi gün teslim sözü, aktarma merkezinin paketi gece yarısına kadar sınıflandırma sözüne dayanır.

SLA Okurken Nelere Bakılır?

Bir SLA’yı imzalamadan önce okunacak yer rakamların kendisi değil, rakamların etrafındaki tanımlardır. Aşağıdaki sorular bu tanımları bulur:

  1. Saat ne zaman başlar? Çağrının e-postayla geldiği anda mı, birinin onu kayda geçirdiği anda mı?
  2. Hizmet saatleri hangi öncelikte değişir? İş durduran bir arıza hafta sonu da karşılanıyor mu?
  3. Erişilebilirlik neyi saymaz? Planlı bakım, internet hattı kesintisi ve sizin tarafınızdaki elektrik kesintisi hesaba giriyor mu?
  4. Ölçümü kim yapar, raporu kim görür? Rapor her ay mı geliyor, yoksa siz isteyince mi?
  5. Hedef tutmazsa ne olur? Hizmet kredisi, fesih hakkı ya da hiçbir şey.
  6. Alt yüklenici var mı? Sağlayıcı işin bir kısmını başka bir firmaya veriyorsa, o firmanın süresi sizin sürenizi karşılıyor mu?

Bu listenin son sorusu en sık atlanan sorudur. Donanım garantisi ertesi iş günü parça gönderiyorsa, sağlayıcının dört saatlik çözüm sözü o parçayı bekleyen bir arızada tutamaz. Sözleşmenin öbür maddelerini, yani veri sahipliğini ve çıkış planını sözleşmede ne yazıyor bölümümüzde ele aldık. SLA’yı imzalayan tarafın kendisi çoğu zaman bir MSP’dir, yani BT altyapınızı aylık işleten firma.

Sonuç: SLA’nın Değeri Rakamda Değil Tanımdadır

SLA’nın değeri yazdığı rakamda değil, o rakamın nasıl ölçüldüğünü ve tutmazsa ne olacağını söyleyen tanımlardadır. Ölçümü ve sonucu yazmayan bir hedef, ne kadar iddialı olursa olsun, bir SLO’dan öteye geçmez. Girişteki benzetmeye dönersek: “ertesi gün teslim” sözünü güvenilir yapan şey kargo firmasının reklamı değil, takip numarası ve gecikmede ücret iadesidir. BT’de takip numarası helpdesk kaydı, ücret iadesi de hizmet kredisidir.

Bugünkü destek sözleşmenizde hangi sürenin yazdığını bilmiyorsanız, işe sözleşmeyi bu listeyle okumaktan başlamak yeterlidir.

SLA Hakkında Sık Sorulan Sorular

SLA'da ne yazıyorsa o olur. Yaygın yaptırım hizmet kredisidir: hedefin kaçırıldığı ay için aylık bedelin bir kısmı iade edilir ya da sonraki faturadan düşülür. Tekrarlayan ihlalde fesih hakkı da yazılabilir. Sözleşmede hiçbir yaptırım yoksa yazan süre bir hedeftir, taahhüt değildir.
Her sistem için gerekmez. Hizmet saatleri sistemin kritikliğine göre ayrılır: iş durduran bir arıza 7/24 karşılanır, bir yazıcı sorunu mesai içinde. Bütün sistemlere 7/24 yazmak bedeli yükseltir ama çoğu çağrının aciliyetini değiştirmez.
%99,9 ayda yaklaşık 44 dakikalık kesintiye izin verir. Tek sunucuya ve tek internet hattına dayanan bir altyapı, tek bir donanım arızasında bu süreyi aşar. Hedef altyapının gerçek yedekliliğiyle uyumlu olmalıdır, yoksa ilk arızada kağıt üstünde kalır.
Ölçümü genellikle hizmet sağlayıcının helpdesk ve izleme sistemi yapar ve sonucu aylık raporla bildirir. Sözleşmede ölçüm aracı, saatin hangi olayla başladığı ve raporun sıklığı yazmalıdır. Kendi izleme sisteminiz varsa raporu onunla karşılaştırabilirsiniz.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

BT Dış Kaynak Hizmeti: Kurumsal Bakım Anlaşması ve IT Destek

BT dış kaynak hizmeti, aylık bakım anlaşmasıyla: tam yönetilen hizmette BT departmanınız biziz, uzman aboneliğinde ekibinizin arkasındayız. Kapsam ve fiyat.

13 dk okuma

BT Departmanı Nedir? BT Ekibindeki Roller ve Görevleri

BT departmanı nedir: ağı, sunucuları, desteği ve güvenliği yöneten birim. Helpdesk, sistemci, networkçü ve güvenlik rolleri, küçük ekipte kim ne yapar.

5 dk okuma

BT Hizmetleri Nedir? Türleri ve Sunum Modelleri

BT hizmetleri nedir: kurumun ağını, sunucularını, kullanıcılarını ve güvenliğini işleten işler. Türleri, iç ekip, MSP ve bulut modelleri ve seçim ölçütü.

5 dk okuma

CIO Nedir, Ne Demek? CIO ile CTO Farkı

CIO ne demek: kurumun bilgi teknolojilerinden sorumlu en üst yönetici. Görevleri, CTO ile farkı ve CIO'su olmayan bir KOBİ'de bu kararları kimin verdiği.

5 dk okuma

MSP Nedir? Yönetilen Hizmet Sağlayıcı ve MSSP Farkı

MSP nedir: kurumun BT altyapısını aylık bedelle sürekli işleten yönetilen hizmet sağlayıcı. Arıza başı destekten ve MSSP'den farkı, sözleşmede aranacaklar.

7 dk okuma

GLPI Active Directory ve LDAP: LDAPS ile Bağlantı

GLPI Active Directory bağlantısı adım adım: LDAPS ve 636, salt okuma servis hesabı, DNS, içe aktarmadan önce daraltılan kapsam ve saatlik kullanıcı eşitlemesi.

14 dk okuma