BT Danışmanlık

CIO Nedir, Ne Demek? CIO ile CTO Farkı

CIO ne demek: kurumun bilgi teknolojilerinden sorumlu en üst yönetici. Görevleri, CTO ile farkı ve CIO'su olmayan bir KOBİ'de bu kararları kimin verdiği.

İlker Pehlivan

CIO (chief information officer, bilgi teknolojileri direktörü), bir kurumun bilgi teknolojilerinden sorumlu en üst yöneticisidir. Hangi sistemlerin alınacağına, nasıl işletileceğine ve BT bütçesinin nereye harcanacağına o karar verir. Türk kurumlarında bu rol çoğu zaman bilgi işlem direktörü ya da BT direktörü unvanıyla anılır.

Rolün çerçevesini ilk yazan metinlerden biri, ABD’nin federal kurumlar için çıkardığı yasadır. Yasa CIO’ya üç görev verir: BT’nin alınması ve yönetimi konusunda kurum başkanına danışmanlık etmek, güvenli ve bütünleşik bir BT mimarisi kurmak ve iş süreçleri dahil bilgi yönetimi süreçlerini verimli işletmek (ABD federal kanunu, 40. başlık, 11315. bölüm).

Bu yazıda CIO ile CTO’yu bir futbol kulübünün iki yöneticisine benzetiyoruz. Teknik direktör sahadaki oyunu kurar. Takımın nasıl oynayacağına ve hangi taktiğin deneneceğine o karar verir. Tesis müdürü ise stadın ışıklarından, antrenman sahasının çiminden ve takım otobüsünün zamanında kalkmasından sorumludur. Maç günü tesis müdürünün işi görünmüyorsa her şey yolunda demektir. CIO kulübün tesis müdürüdür, CTO ise teknik direktörü.

Akşam ışıkları yanmış boş bir futbol stadında solda elindeki taktik tahtasına oyun çizen teknik direktör, sağda tünel girişinin önünde elinde kontrol listesiyle projektörlere bakan tesis müdürü
Teknik direktör sahadaki oyunu kurar, tesis müdürü ışıkların yandığından emin olur. Kurumda oyunun karşılığı satılan ürün, ışıkların karşılığı çalışanların kullandığı sistemlerdir.

Bu yazı BT danışmanlık hizmetimizin sürekli destek koluna karşılık gelir. CIO’su olmayan bir kurumda BT işlerinin nasıl dışarıdan yürütüldüğünü kurumsal bakım anlaşması sayfamızda anlattık.

CIO Ne İş Yapar?

CIO’nun işi tek tek sistemleri kurmak değil, kurumun teknolojiyle ilgili kararlarına sahip çıkmaktır. Bu kararlar beş başlıkta toplanır:

  1. BT stratejisi: kurumun önümüzdeki iki üç yılda hangi sistemlere ihtiyaç duyacağını belirler ve bunu bir yol haritasına çevirir.
  2. Bütçe: BT harcamalarını planlar, hangi yatırımın önce yapılacağına karar verir ve ömrünü dolduran cihazların yenilenmesini takvime bağlar.
  3. Altyapı ve operasyon: sunucuların, ağın, yedeklemenin ve kullanıcı desteğinin aksamadan işlemesinin sorumluluğunu taşır. İşi bizzat yapmaz, yapılmasını güvenceye alır.
  4. Güvenlik ve uyum: bilgi güvenliği risklerini ve KVKK gibi yasal yükümlülüklerin teknik tarafını yönetime raporlar.
  5. Tedarikçi yönetimi: BT firmalarıyla yapılan sözleşmeleri, hizmet seviyelerini ve lisansları yönetir.

Son madde CIO’yu dış kaynak kullanımına doğrudan bağlar. Bir kurum altyapısının işletmesini bir MSP’ye verdiğinde, o firmanın SLA’sını okuyan ve tutup tutmadığını izleyen kişi CIO’dur. Örnekteki tesis müdürü de çimi kendisi biçmez, ama çim bakım firmasının sözünü tutup tutmadığına o bakar.

CIO ile CTO Farkı

CIO kurumun içine bakar, CTO (chief technology officer, teknoloji direktörü) müşteriye. CIO çalışanların kullandığı sistemlerden sorumludur: e-posta, muhasebe programı, dosya sunucusu, ağ. CTO ise kurumun sattığı ürünün arkasındaki teknolojiden sorumludur: bir yazılım şirketinin uygulaması, bir üreticinin cihazındaki yazılım.

CIOCTO
Baktığı yerKurumun içi, çalışanlarKurumun dışı, müşteriler ve ürün
Sorumlu olduğu teknolojiİşi yürüten sistemler: ağ, sunucu, iş uygulamalarıSatılan ürünün teknolojisi
Başarısının ölçüsüSistemlerin kesintisiz, güvenli ve makul maliyetle çalışmasıÜrünün teknik rekabet gücü ve geliştirme hızı
Daha sık görüldüğü yerBT’ye bağımlı her kurum: banka, hastane, fabrikaTeknoloji ürünü satan şirket

Bir hastanenin CIO’su hastane bilgi sisteminin, ağın ve yedeklemenin çalışmasından sorumludur. Aynı hastanenin bir CTO’su genellikle yoktur, çünkü hastane teknoloji ürünü satmaz. Bir yazılım şirketinde ise tablo tersine döner: CTO şirketin en görünür teknoloji yöneticisidir, içerideki BT işleri küçük bir ekibe ya da dış kaynağa kalabilir. Örnekteki kulüpte teknik direktör olmadan maç oynanmaz, tesis müdürü olmadan da stat açılmaz. İki rol birbirinin yerine geçmez.

Büyük kurumlarda bu iki rolün yanında üçüncü bir unvan daha görülür: CISO (chief information security officer), yani bilgi güvenliği yöneticisi. CISO güvenlik risklerini ayrıca sahiplenir. Küçük ve orta ölçekli kurumlarda ise bu üç rolün hiçbiri ayrı bir kişide değildir. CISO’nun işini CISO nedir, bu rollerin altındaki ekibi de BT departmanı nedir yazımızda anlattık.

KOBİ’de CIO Görevini Kim Yapar?

Çoğu KOBİ’de CIO unvanlı biri yoktur, ama CIO’nun kararları yine de verilir. Genellikle genel müdür, muhasebe müdürü ya da tek kişilik BT sorumlusu bu kararları başka işlerinin arasında verir. Asıl risk unvanın yokluğu değil, kararların ancak bir arıza anında verilmesidir: sunucunun yenilenmesi o sunucu çöktüğünde, yedekleme kararı veri kaybolduğunda gündeme gelir.

Örnekteki amatör bir kulüpte başkan hem teknik direktördür hem tesis müdürü. Küçük bir ligde bu yeter, ama kulüp büyüdükçe stadın ışıkları maç saatinde yanmamaya başlar. Bir KOBİ’nin bu noktada üç yolu vardır:

  1. Rolü içeride birine yazılı olarak vermek: BT kararlarının sahibi belli olur, yılda bir yol haritası ve bütçe hazırlanır. Bu kişinin BT uzmanı olması gerekmez, kararları takip etmesi gerekir.
  2. Yarı zamanlı bir CIO ile çalışmak: CIO’nun karar verme işi, kadroda olmayan ve kuruma ayda belirli bir süre ayıran bir danışmana verilir. Danışman yol haritasını hazırlar, bütçe önerir ve tedarikçileri değerlendirir, son karar yönetimde kalır. Sektörde bu modele sanal CIO (vCIO) da denir. Buradaki “sanal” bir yazılımı değil, kadroda olmayan bir kişiyi anlatır.
  3. Kararı içeride tutup işletmeyi devretmek: kararlar şirkette verilir, altyapının günlük işletmesi bir bakım anlaşmasıyla dışarıya verilir.

Bu üç yol birbirini dışlamaz. Kendi BT personeli olan bir kurum, onların arkasına tasarım ve denetim desteği alabilir. Bu modeli uzman aboneliği olarak anlattık. Kararların hangisinin bugün sahipsiz kaldığını görmek içinse işe bir BT altyapı denetimiyle başlamak en kısa yoldur.

Sonuç: CIO’nun İşi Teknolojiyi Kurumun Hedefine Bağlamaktır

CIO’nun işi teknolojiyi kurmak değil, kurumun hedeflerine bağlamaktır. Hangi sistemin neden alındığını, ne kadara mal olduğunu ve kimin işlettiğini bilen kişi odur. Unvan küçük bir şirkette gereksiz olabilir, ama rolün kendisi gereksiz değildir. Girişteki benzetmeye dönersek: tesis müdürü olmayan bir kulüpte de ışıklar yanar, ama bir gün yanmadığında kimin aranacağını kimse bilmez. KOBİ’de o kişi, BT kararlarının sahibi olarak yazılı biçimde belirlenmiş kişidir.

CIO Hakkında Sık Sorulan Sorular

Büyük kurumlarda iki ayrı roldür. Bilgi işlem müdürü günlük operasyonu yönetir: destek, altyapı ve ekip. CIO ise BT stratejisini, bütçeyi ve tedarikçi kararlarını üstlenir ve yönetimde BT'yi temsil eder. Küçük kurumlarda iki rol çoğu zaman tek kişide birleşir.
Ölçüt çalışan sayısı değil, BT'ye bağımlılıktır. Bir günlük BT kesintisi ciddi bir kayıp yaratıyorsa ve BT kararları sürekli ertelenip arıza anında veriliyorsa, kararların bir sahibi olmalıdır. Bu kişinin tam zamanlı bir CIO olması gerekmez, rolün yazılı olarak birine verilmesi gerekir.
Yarı zamanlı CIO, CIO'nun karar verme işini dışarıdan üstlenen danışmandır. Sektörde sanal CIO ya da vCIO da denir, ama ortada bir yazılım yoktur: kadroda olmayan bir kişidir. BT yol haritasını hazırlar, bütçe önerir, tedarikçileri ve sözleşmeleri değerlendirir. Uygulamayı kurumun kendi ekibi ya da bir MSP yapar. Son karar her zaman şirket yönetimindedir.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

BT Dış Kaynak Hizmeti: Kurumsal Bakım Anlaşması ve IT Destek

BT dış kaynak hizmeti, aylık bakım anlaşmasıyla: tam yönetilen hizmette BT departmanınız biziz, uzman aboneliğinde ekibinizin arkasındayız. Kapsam ve fiyat.

13 dk okuma

BT Departmanı Nedir? BT Ekibindeki Roller ve Görevleri

BT departmanı nedir: ağı, sunucuları, desteği ve güvenliği yöneten birim. Helpdesk, sistemci, networkçü ve güvenlik rolleri, küçük ekipte kim ne yapar.

5 dk okuma

BT Hizmetleri Nedir? Türleri ve Sunum Modelleri

BT hizmetleri nedir: kurumun ağını, sunucularını, kullanıcılarını ve güvenliğini işleten işler. Türleri, iç ekip, MSP ve bulut modelleri ve seçim ölçütü.

5 dk okuma

MSP Nedir? Yönetilen Hizmet Sağlayıcı ve MSSP Farkı

MSP nedir: kurumun BT altyapısını aylık bedelle sürekli işleten yönetilen hizmet sağlayıcı. Arıza başı destekten ve MSSP'den farkı, sözleşmede aranacaklar.

7 dk okuma

SLA Nedir? Hizmet Seviyesi Anlaşması ve Ölçütleri

SLA nedir: hizmetin hangi seviyede verileceğini ölçülebilir hedeflerle yazan sözleşme. Yanıt ve çözüm süresi farkı, %99,9'un anlamı, SLO farkı ve okuma listesi.

6 dk okuma

GLPI Active Directory ve LDAP: LDAPS ile Bağlantı

GLPI Active Directory bağlantısı adım adım: LDAPS ve 636, salt okuma servis hesabı, DNS, içe aktarmadan önce daraltılan kapsam ve saatlik kullanıcı eşitlemesi.

14 dk okuma