BT Danışmanlık

BT Departmanı Nedir? BT Ekibindeki Roller ve Görevleri

BT departmanı nedir: ağı, sunucuları, desteği ve güvenliği yöneten birim. Helpdesk, sistemci, networkçü ve güvenlik rolleri, küçük ekipte kim ne yapar.

İlker Pehlivan

BT departmanı (IT departmanı, eski adıyla bilgi işlem), bir kurumun bilgisayarlarını, ağını, sunucularını, kullanıcı desteğini ve bilgi güvenliğini yöneten birimdir. Büyük kurumlarda her işin ayrı bir uzmanı vardır. Küçük kurumlarda aynı işler bir iki kişide ya da dışarıdan alınan bir hizmette toplanır. Rollerin adı kurumdan kuruma değişir, ama yapılması gereken işler aynıdır.

Bu yazıda BT departmanını bir geminin mürettebatına benzetiyoruz. Kaptan rotayı belirler. Makine dairesindeki çarkçıbaşı motorun aksamadan çalışmasından, telsiz zabiti geminin dış dünyayla haberleşmesinden sorumludur. Güverte ekibi de yolcuların günlük ihtiyaçlarını karşılar. Büyük bir gemide bunların her biri ayrı kişidir, küçük bir teknede ise hepsini iki kişi yapar, ama işlerin hiçbiri ortadan kalkmaz.

Sakin denizde bir yük gemisinin güvertesinde yukarıda ufka bakan kaptan, makine dairesinin açık kapısında elinde İngiliz anahtarıyla çarkçıbaşı, telsiz odasının açık penceresinde kulaklıkla telsizin başında oturan telsiz zabiti ve önde halat saran bir gemici
Kaptan rotaya, çarkçıbaşı makineye, telsiz zabiti haberleşmeye, gemici güverteye bakar. BT departmanında da yönetim, sistem, network ve kullanıcı desteği ayrı işlerdir, ekip küçüldüğünde aynı kişilerde birleşir.

Bu yazı BT danışmanlık hizmetimizin sürekli destek koluna karşılık gelir. Bu rollerin dışarıdan nasıl karşılandığını kurumsal bakım anlaşması sayfamızda anlattık.

BT Departmanında Hangi Roller Vardır?

Bir BT departmanının işi beş rolde toplanır. Büyük bir kurumda her rolün altında birkaç kişi çalışır, küçük bir kurumda tek kişi birkaç rolü birden üstlenir.

Helpdesk ve Destek Uzmanı

Helpdesk ve destek uzmanı, kullanıcının ilk başvurduğu kişidir. Çağrıyı kayda alır, şifre sıfırlama ve yazıcı sorunu gibi işleri hemen çözer, çözemediğini ilgili uzmana yönlendirir. Yeni çalışanın bilgisayarını kurmak ve ayrılanın hesabını kapatmak da çoğu kurumda bu roldedir. Rolün nasıl katmanlara ayrıldığını help desk nedir, kariyer yolunu ise IT uzmanı nedir yazımızda anlattık. Örnekteki gemide güverte ekibi budur: yolcunun ihtiyacını ilk o duyar.

Sistem Yöneticisi

Sistem yöneticisi (sistemci), sunucuların, kimlik sisteminin ve yedeklemenin sorumlusudur. Windows Server ve Active Directory yönetimi, yama takvimi, yedeklerin alınıp geri dönülebildiğinin kontrolü ve sunucu kapasitesinin takibi bu roldedir. Örnekteki gemide makine dairesindeki çarkçıbaşı budur: işi görünmez, ama durduğunda bütün gemi durur. Rolün bakım düzenini, sertifikalarını ve kariyer yolunu sistem yöneticisi nedir yazımızda anlattık.

Network Uzmanı

Network uzmanı (networkçü), switch, firewall, kablosuz ağ ve internet hatlarının sorumlusudur. VLAN yapısı, firewall kuralları, uzaktan erişim ve şubeler arası bağlantı bu roldedir. Bu işlerin kuruluşunu switch ve router kurulumu ile firewall kurulumu sayfalarımızda anlattık. Örnekteki gemide telsiz zabiti budur: geminin içiyle dışı arasındaki her bağlantı onun elinden geçer. Rolün sorun giderme yöntemini, sertifikalarını ve kariyer yolunu network uzmanı nedir yazımızda anlattık.

Bilgi Güvenliği Uzmanı

Bilgi güvenliği uzmanı, logları izler, zafiyetleri takip eder, güvenlik olaylarına müdahale eder ve güvenlik ayarlarının zamanla gevşemediğini kontrol eder. Büyük kurumlarda bu rolün üstünde bir bilgi güvenliği yöneticisi, yani CISO bulunur. Küçük kurumlarda güvenlik işleri çoğu zaman network uzmanında ya da sistem yöneticisinde kalır. Rolün üç kolunu, sertifikalarını ve kariyer yolunu siber güvenlik uzmanı yazımızda anlattık.

BT Müdürü

BT müdürü ekibi yönetir, bütçeyi hazırlar, tedarikçileri ve sözleşmeleri takip eder. Büyük kurumlarda BT müdürünün üstünde stratejiden sorumlu bir CIO vardır. Örnekteki gemide kaptan budur: motoru kendisi çalıştırmaz, ama geminin nereye gideceğine o karar verir.

BT Rolleri Unvanla Değil Görevle Tarif Edilir

Bir BT rolünü doğru tanımlamanın yolu, unvanını değil yaptığı görevleri yazmaktır. Aynı “BT uzmanı” unvanı bir kurumda helpdesk işini, başka bir kurumda sunucu ve network işini anlatabilir. ABD’nin standartlar kurumu NIST’in siber güvenlik iş gücü çerçevesi de işi unvanlarla değil görev cümleleriyle tarif eder. Çerçeve, kurumların eleman ararken, yetiştirirken ve elde tutarken aynı dili konuşması için bir sözlük olarak yazılmıştır (NIST SP 800-181 Rev. 1, NICE çerçevesi).

Küçük bir kurum için bunun pratik karşılığı basit bir tablodur:

  1. Görev: her tekrarlayan BT işi bir satırda yazılır. Yeni kullanıcı hesabı, haftalık yedek kontrolü, firewall kural değişikliği ve lisans yenileme bunlara örnektir.
  2. Sorumlu: her görevin karşısına onu yapan kişi yazılır.
  3. Yedek kişi: sorumlu izindeyken ya da ayrıldığında aynı işi kimin yapacağı yazılır.

Üçüncü sütunu boş kalan her satır, kurumu tek bir kişiye bağlar. Bu riskin nasıl tarandığını tek nokta arızası yazımızda anlattık. Tablonun kendisi de kurumun BT dokümantasyonunun bir parçasıdır.

Küçük Kurumda BT Rolleri Nasıl Birleşir?

Küçük bir kurumda beş rol çoğu zaman iki üç kişiye, bazen tek bir BT sorumlusuna sığdırılır. En sık görülen birleşimler şunlardır:

  1. Helpdesk ile sistem yönetimi: tek BT sorumlusu hem kullanıcıların çağrılarına bakar hem sunucuları yönetir. Gün çağrılarla dolduğunda yama ve yedek kontrolü ertelenir.
  2. Network ile güvenlik: firewall’u kuran kişi güvenliğin de sorumlusu olur. Güvenlik ayarlarını kendi kuran birinin onları bağımsız olarak denetlemesi zordur.
  3. BT müdürlüğü ile genel müdürlük: bütçe ve tedarikçi kararlarını genel müdür ya da muhasebe müdürü verir.

Birleşimin kendisi bir hata değildir, ama her birleşim bir işin ertelenmesi riskini taşır. Örnekteki küçük teknede kaptan aynı zamanda makineye bakıyorsa, fırtınada iki işten birini bırakmak zorunda kalır.

Birleşimin riskini, her işin yazıya ve tek bir yere bağlanması azaltır. Bir kişi ulaşılamadığında öbürü kayıttan devam eder. Değişiklik kaydını, iş devrini ve sistem belgelerini BT ekibinde iletişim yazımızda anlattık.

Bu noktada iki yol vardır. Kullanıcı başına iş büyükse helpdesk ve sistem işlerinin tamamı dışarıya verilebilir. Kendi BT personeli olan bir kurum ise network ve güvenlik gibi seyrek gereken uzmanlıkları dışarıdan alabilir. İki modeli tam yönetilen mi, uzman aboneliği mi bölümümüzde karşılaştırdık. İşleri dışarıdan işleten firmaya MSP denir.

Sonuç: BT Departmanının Ölçüsü Kişi Sayısı Değil Görev Listesidir

Bir BT departmanının yeterli olup olmadığını kişi sayısı değil, görev listesindeki her satırın bir sahibinin ve bir yedeğinin olup olmadığı gösterir. Beş rolün işi küçük bir kurumda da vardır. Fark yalnız bu işlerin kaç kişiye ve kimlere dağıldığındadır. Girişteki benzetmeye dönersek: küçük bir teknede de makineye, telsize ve yolculara birinin bakması gerekir. Kurumda makinenin karşılığı sunucular, telsizin karşılığı ağ, yolcuların karşılığı da kullanıcılardır.

Ekibinizde hangi görevin sahipsiz kaldığını görmek için yukarıdaki üç sütunlu tablo iyi bir başlangıçtır.

BT Departmanı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kesin bir eşik yoktur. Belirleyici olan çalışan sayısından çok sunucu sayısı, lokasyon sayısı ve bir günlük kesintinin bedelidir. Sunucusu olmayan küçük bir ofis dış destekle yürür. Kendi sunucuları, birden çok şubesi ve her gün yeni kullanıcı işi olan bir kurumda ise en az bir iç sorumlu ya da aylık bir bakım anlaşması gerekir.
Olabilir ve küçük kurumlarda çoğu zaman aynı kişidir. İki işin derinliği ise farklıdır: biri sunucuları ve kimlik sistemini, öbürü switch, firewall ve internet hatlarını yönetir. Tek kişi ikisini de yapıyorsa, en az birinde dış uzman desteği almak kişinin yükünü ve tek kişiye bağımlılığı azaltır.
Erişmemelidir. Helpdesk kullanıcı hesapları ve bilgisayarlar üzerinde yetkiye ihtiyaç duyar, sunucular ve domain controller üzerinde değil. Yönetici hesaplarını katmanlara ayıran tier modeli, bir helpdesk hesabı ele geçirildiğinde saldırganın sunuculara ulaşmasını engeller.
Mümkündür. Tam yönetilen bir bakım anlaşmasında helpdesk, sistem, network ve güvenlik işleri dış ekibe geçer. Kurumda yine de BT kararlarının sahibi olan bir muhatap kalmalıdır, çünkü bütçe ve öncelik kararlarını dış ekip değil kurum verir.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

BT Dış Kaynak Hizmeti: Kurumsal Bakım Anlaşması ve IT Destek

BT dış kaynak hizmeti, aylık bakım anlaşmasıyla: tam yönetilen hizmette BT departmanınız biziz, uzman aboneliğinde ekibinizin arkasındayız. Kapsam ve fiyat.

13 dk okuma

BT Ekibinde İletişim: Kullanıcıyla, Yönetimle ve Ekip İçinde

BT ekibinde iletişim sorunları nereden çıkar: tek kişide kalan bilgi, duyurulmayan değişiklik, jargon. Kullanıcıya, yönetime ve ekip içine kalıplar.

6 dk okuma

IT Uzmanı Nedir? Görevler, Sertifikalar ve Kariyer

IT uzmanı nedir: kullanıcı desteğinden hesap ve bilgisayar yönetimine BT işlerini yürüten kişi. Bilgi işlem uzmanı farkı, A+ ve ITIL, maaş ve kariyer dalları.

8 dk okuma

Network Uzmanı Nedir? Görevler, Sertifikalar ve Kariyer

Network uzmanı nedir: switch, firewall ve internet hatlarını yöneten kişi. Katman katman sorun giderme, CCNA ve Network+ sırası, maaş verisi ve öğrenme yolu.

10 dk okuma

Siber Güvenlik Uzmanı Nasıl Olunur? Görevler ve Sertifikalar

Siber güvenlik uzmanı nedir, nasıl olunur: SOC, sızma testi ve güvenlik mühendisliği yolları, Security+, OSCP ve CISSP sırası, maaş verisi ve yasal sınır.

8 dk okuma

Sistem Yöneticisi Nedir? Görevler, Sertifikalar ve Kariyer

Sistem yöneticisi nedir: sunucuları, Active Directory'yi, yamaları ve yedekleri yöneten kişi. Önleyici bakım, Microsoft ve RHCSA sertifikaları, maaş verisi.

9 dk okuma