BT Danışmanlık

BT Hizmetleri Nedir? Türleri ve Sunum Modelleri

BT hizmetleri nedir: kurumun ağını, sunucularını, kullanıcılarını ve güvenliğini işleten işler. Türleri, iç ekip, MSP ve bulut modelleri ve seçim ölçütü.

İlker Pehlivan

BT hizmetleri, bir kurumun bilgi teknolojilerini kurmak, işletmek, korumak ve geliştirmek için yapılan işlerin bütünüdür. Ağın ve sunucuların işletilmesi, kullanıcı desteği, güvenlik, kurulum projeleri ve danışmanlık bu işlerin başlıcalarıdır. Bu işleri kurumun kendi bilgi işlem ekibi de yapabilir, dışarıdan bir firma da. Bilgi teknolojileri hizmetleri dendiğinde ikisi birlikte kastedilir.

Bu yazıda BT hizmetlerini bir belediyenin hizmetlerine benzetiyoruz. Belediyenin çöp toplama ekibi her hafta aynı gün gelir ve ancak gelmediği hafta fark edilir. İtfaiye çağrılınca gelir. Yol yapımının başı ve sonu bellidir. İmar planı ise şehrin önümüzdeki yıllarda nereye büyüyeceğine karar verir. Bu dört iş aynı belediyeden çıkar, ama her biri farklı biçimde planlanır ve ödenir. BT hizmetleri de böyledir.

Taş evlerle çevrili bir kasaba meydanında solda ahşap bariyerlerin içinde yeni parke taşı döşeyen iki yol işçisi, sağda temizlik arabasının yanında süpürge çeken bir temizlik görevlisi, arkadaki belediye binasının açık penceresinde masadaki şehir haritasına eğilmiş bir planlamacı
Süpürge her gün aynı saatte geçer, parke işi bir gün başlayıp biter, planlamacı ise gelecek yılları çizer. BT hizmetleri de aynı biçimde sürekli işler, projeler ve planlama olarak ayrılır.

Bu yazı BT danışmanlık hizmetimizin sürekli destek koluna karşılık gelir. Bu hizmetlerin sürekli olanlarını aylık tek bir sözleşmede nasıl verdiğimizi kurumsal bakım anlaşması sayfamızda anlattık.

BT Hizmeti Türleri

BT hizmetleri yaptıkları işe göre altı türe ayrılır. Bir kurumun ihtiyacı çoğu zaman bunların birkaçına birden değer:

  1. Altyapı işletmesi: ağın, sunucuların, storage’ın ve yedeklemenin çalışır durumda tutulmasıdır. İzleme, yama ve kapasite takibi bu işin içindedir. Teknik derinliği BT sistem yönetimi sayfamızda.
  2. Kullanıcı desteği: çalışanların sorunlarının helpdesk üzerinden kayda alınıp uzaktan ya da yerinde çözülmesidir. Yeni çalışanın hesabını açmak da bu işin parçasıdır.
  3. Güvenlik: firewall, uç nokta koruması, log yönetimi, sızma testi ve KVKK gibi yasal yükümlülüklerin teknik tarafıdır. Ayrıntısı siber güvenlik sayfamızda.
  4. Kurulum ve geçiş projeleri: yeni bir ofisin ağı, yeni bir sunucu ya da e-postanın buluta taşınması gibi başı ve sonu belli işlerdir. Birden çok parçanın birlikte kurulduğu projeleri sistem entegrasyonu sayfamızda anlattık.
  5. Danışmanlık: altyapının denetlenmesi, BT yol haritasının ve bütçesinin hazırlanmasıdır.
  6. Tedarik ve lisans: donanımın ve yazılım lisanslarının doğru kanaldan, doğru modelle alınmasıdır. Lisans tarafını Microsoft lisanslama sayfamızda ele aldık.

Bu türleri ayıran asıl çizgi süreklilikleridir. İlk üçü her gün süren işlerdir, son üçü ise belli bir ihtiyaç doğduğunda başlayıp biten işler. Örnekteki belediyede ilk grup çöp toplama ile itfaiyedir, ikinci grup yol yapımı ile imar planı. Bu ayrım, bir sonraki bölümdeki sunum modelinin seçimini de belirler.

BT Hizmetleri Nasıl Sunulur?

Aynı BT hizmeti farklı modellerle verilebilir. Model, işin kimin tarafından yapıldığını ve nasıl ödendiğini belirler:

ModelNasıl çalışırEn uygun olduğu iş
İç ekipKurumun kendi bilgi işlem personeli yaparGünlük ve kuruma özgü bilgi isteyen işler
Arıza başı destekFirma çağrılınca gelir, iş başına ücret alırSeyrek ve kritik olmayan işler
Proje bazlı hizmetTeklif, uygulama ve teslimle biten işKurulum ve geçiş projeleri
Yönetilen hizmetFirma aylık bedelle sürekli işletirAltyapı işletmesi, kullanıcı desteği, güvenlik
Bulut hizmetiAltyapı ya da uygulama internet üzerinden kiralanırE-posta, dosya paylaşımı, yedek

Yönetilen hizmeti veren firmaya MSP denir. Arıza başı destekle farkını, yani sorunun kim tarafından ve ne zaman fark edildiğini MSP ile break-fix farkı bölümünde anlattık.

Bulut hizmeti ise BT işini ortadan kaldırmaz, işin bir kısmının yerini değiştirir. ABD’nin standartlar kurumu NIST iki ucu şöyle tanımlar: hizmet olarak yazılımda (SaaS) kullanıcı sağlayıcının uygulamasını kullanır ve altındaki ağı, sunucuları, işletim sistemini yönetmez. Hizmet olarak altyapıda (IaaS) ise sunucu, storage ve ağ kiralanır, ama işletim sistemini ve uygulamaları kullanıcı yönetir (NIST SP 800-145, SaaS ve IaaS tanımları). Yani buluttan kiralanan bir sunucunun yaması hala kurumun işidir.

BT Hizmet Yönetimi (ITSM) Nedir?

BT hizmet yönetimi (ITSM, IT service management), BT hizmetlerinin kim tarafından verilirse verilsin planlı ve ölçülebilir biçimde yürütülmesini sağlayan süreçlerin bütünüdür. Çağrıların kayda girmesi, değişikliklerin onaylanarak yapılması, cihaz envanterinin güncel tutulması ve sürelerin bir hizmet seviyesine bağlanması bu süreçlerin başlıcalarıdır.

Örnekteki belediyede ITSM, ihbar hattının kayıt defteri ile yol çalışmalarının izin sürecidir. İtfaiye çağrısı kayda girmezse kaç dakikada gelindiği bilinemez. BT’de de süreler ancak kayıtla ölçülür ve bir sözleşmeye bağlanır. Bu sözleşmenin adı SLA’dır. ITSM için en yaygın başvuru kaynağı ise ITIL’dir.

Hangi BT Hizmeti İçeride, Hangisi Dışarıda Yapılmalı?

Bir BT hizmetinin içeride mi dışarıda mı yapılacağına dört soru karar verir:

  1. İş sürekli mi, proje mi? Sürekli işler için iç ekip ya da yönetilen hizmet, projeler için proje bazlı hizmet uygundur.
  2. İş kuruma özgü bilgi istiyor mu? Çalışanları ve iş süreçlerini tanımayı gerektiren işler içeride daha hızlı yürür.
  3. Uzmanlık ne sıklıkta gerekiyor? Firewall kuralı yazmak ya da sunucu geçişi gibi yılda birkaç kez gereken uzmanlık için tam zamanlı personel tutmak çoğu zaman verimsizdir.
  4. Kesintinin bedeli ne? Bir saatlik kesintinin pahalıya patladığı sistemlerde, izleme ve müdahalenin sürekliliği kişiye bağlı kalmamalıdır.

Bu soruların cevabı çoğu kurumda karma bir yapı çıkarır: kullanıcıyı tanıyan bir iç sorumlu, sürekli altyapı işleri için bir bakım anlaşması ve büyük işler için proje bazlı destek. Örnekteki belediye de çöpü kendi ekibiyle toplar, ama köprü yapımını ihaleyle bir müteahhide verir. Bu kararların kurumda kimin sorumluluğunda olduğunu CIO nedir yazımızda anlattık. Bu işleri yapan rolleri BT departmanı nedir yazımızda anlattık.

Sonuç: BT Hizmetinin Modeli İşin Sürekliliğine Göre Seçilir

BT hizmetlerini doğru düzenlemenin anahtarı, her işin sürekli mi yoksa başı sonu belli mi olduğunu ayırmaktır. Sürekli işler aksadığı gün fark edilir ve kişiye bağlı kalmamalıdır, projeler ise bir teklif ve teslimle biter. Girişteki benzetmeye dönersek: belediye çöp toplamayı her hafta aynı ekiple yapar, yolu ise bir projeyle yapar. BT’de çöp toplamanın karşılığı izleme, yama ve yedek kontrolüdür, yol yapımının karşılığı kurulum ve geçiş projeleridir.

Kurumunuzdaki BT işlerinin hangisinin kimde olduğunu çıkarmak için bu yazıdaki altı türü bir liste olarak kullanabilirsiniz.

BT Hizmetleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Aynı işi anlatır. Bilgi işlem, kurumlarda bilgisayar sistemlerini yöneten birimin eski ve hala yaygın adıdır. BT (bilgi teknolojileri) bugün aynı alan için kullanılan daha geniş terimdir ve ağ, güvenlik, bulut ve kullanıcı desteğini de kapsar.
Gerekmez. Kendi personeli olmayan bir kurum, sürekli işleri aylık bir bakım anlaşmasıyla, projeleri ise teklif bazında dışarıdan alabilir. Kendi personeli olan kurumda dış hizmet ekibin yerine geçmez, uzmanlık gerektiren katmanlarda arkasında durur.
Olmaz, işin yeri değişir. E-posta gibi bir uygulamayı buluttan kiraladığınızda sunucunun bakımı sağlayıcıya geçer, ama kullanıcı hesapları, yetkiler, yedek ve güvenlik ayarları kurumda kalır. Buluttan sunucu kiraladığınızda işletim sisteminin yaması da sizde kalır.
Sunum modeline göre. Arıza başı destek saatlik ya da iş başına, kurulum projesi teklifle, yönetilen hizmet aylık sabit bedelle, bulut hizmeti kullanıcı ya da kullanım başına ücretlendirilir. Aynı kurum çoğu zaman bu modellerin birkaçını birlikte kullanır.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Benzer Makaleler

BT Dış Kaynak Hizmeti: Kurumsal Bakım Anlaşması ve IT Destek

BT dış kaynak hizmeti, aylık bakım anlaşmasıyla: tam yönetilen hizmette BT departmanınız biziz, uzman aboneliğinde ekibinizin arkasındayız. Kapsam ve fiyat.

13 dk okuma

BT Departmanı Nedir? BT Ekibindeki Roller ve Görevleri

BT departmanı nedir: ağı, sunucuları, desteği ve güvenliği yöneten birim. Helpdesk, sistemci, networkçü ve güvenlik rolleri, küçük ekipte kim ne yapar.

5 dk okuma

CIO Nedir, Ne Demek? CIO ile CTO Farkı

CIO ne demek: kurumun bilgi teknolojilerinden sorumlu en üst yönetici. Görevleri, CTO ile farkı ve CIO'su olmayan bir KOBİ'de bu kararları kimin verdiği.

5 dk okuma

MSP Nedir? Yönetilen Hizmet Sağlayıcı ve MSSP Farkı

MSP nedir: kurumun BT altyapısını aylık bedelle sürekli işleten yönetilen hizmet sağlayıcı. Arıza başı destekten ve MSSP'den farkı, sözleşmede aranacaklar.

7 dk okuma

SLA Nedir? Hizmet Seviyesi Anlaşması ve Ölçütleri

SLA nedir: hizmetin hangi seviyede verileceğini ölçülebilir hedeflerle yazan sözleşme. Yanıt ve çözüm süresi farkı, %99,9'un anlamı, SLO farkı ve okuma listesi.

6 dk okuma

GLPI Active Directory ve LDAP: LDAPS ile Bağlantı

GLPI Active Directory bağlantısı adım adım: LDAPS ve 636, salt okuma servis hesabı, DNS, içe aktarmadan önce daraltılan kapsam ve saatlik kullanıcı eşitlemesi.

14 dk okuma