BlackX Bootkit: Tam Yamalı Windows'ta Secure Boot Atlatma

BlackX bootkit, tam yamalı Windows makinelerde Secure Boot'u 2022'de yamalanmış bir açıkla atlattı. Yama neden yetmiyor, yarın sabah neye bakmalısınız?

İlker Pehlivan
6 dk okuma
Gravür çizim: tuğla duvardaki demir menteşeli ağır ahşap bir sahne kapısı açık duruyor, içerisi karanlık, kapı kasasının kenarından ve eşikteki taşların üstüne turuncu bir ışık düşüyor
Sahne kapısı seyirci gelmeden açılır. Secure Boot da Windows'tan önce neyin içeri gireceğine karar verir, BlackX bu kapıdan eski bir kartla geçti.

Bir konser salonunda seyirci kapıları açılmadan saatler önce sahne kurulur. Sahne kapısındaki görevli içeri gireni tanımaz. Yalnız boynundaki kulis kartına bakar: bu kart onaylı kartlardan biri mi? Değilse kimse içeri giremez.

Şimdi 2011 turnesi için basılmış kulis kartlarında kopyalanabilen bir kusur bulunduğunu düşünün. Organizatör yeni kartları çoktan bastı. Kapıdaki listeye “2011 kartı geçmez” satırını eklemek de mümkün. Ama bu satır kendiliğinden eklenmiyor. Salon yönetimi istemedikçe eski kartla gelen biri sahne arkasına girmeye devam ediyor.

Windows makinelerde sahne kapısının karşılığı Secure Boot. Makine açılırken, daha Windows yüklenmeden, çalışacak her önyükleme dosyasının güvenilen bir sertifikayla imzalı olup olmadığına bakar. Kaspersky’nin 22 Ekim’de yayımladığı rapora göre BlackX adlı bir bootkit, yani Windows’tan önce çalışan bir zararlı, bu denetimi tam yamalı makinelerde atlattı. Bu yazıda ne olduğunu, yamanın neden yetmediğini ve yarın sabah neye bakmanız gerektiğini anlatacağız.

Ne Oldu: BlackX ve Orta Asya’daki Kampanya

Kaspersky’nin raporuna göre saldırı 2026’nın başında fark edildi. Hedefler Tacikistan, Özbekistan ve Türkmenistan’daki diplomatik kurumlar. Kaspersky saldırganı orta güvenle APT41 adlı casusluk grubuna bağlıyor.

Önemli bir ayrıntı var: BlackX makineye ilk adımda girmiyor. Saldırganlar önce kurumun ağına sızdı ve yönetici yetkisi aldı. BlackX’i ondan sonra kurdu. Yani bu bootkit bir giriş kapısı değil, ele geçirilmiş bir makinede kalıcı olmanın yolu.

BleepingComputer’ın aktardığına göre Kaspersky’nin incelediği kurbanların hepsinde Windows tam yamalıydı. Yazının geri kalanı bu cümlenin nasıl mümkün olduğunu anlatıyor.

Baton Drop: 2022’de Yamalanan Açık Neden Hala Çalışıyor?

BlackX’in kullandığı açık yeni değil. Baton Drop adıyla bilinen CVE-2022-21894, 11 Ocak 2022’de Microsoft’un aylık güncellemesiyle yayımlandı. 2023’te BlackLotus adlı bootkit de aynı açığı kullanmıştı. Kaspersky’nin raporu BlackX’i bu yüzden BlackLotus’un yeniden canlandırılmış hali olarak anlatıyor.

Sorun yamanın yaptığında değil, yapmadığında. Açık, Microsoft’un 2011 tarihli Windows Production PCA 2011 sertifikasıyla imzalanmış eski boot manager dosyalarında. Yama yeni dosyaları getiriyor, ama eski imzalı dosyaların çalışmasını engellemiyor. Engellemek için o sertifikanın firmware’deki yasak listesine, DBX’e eklenmesi gerekiyor. Kaspersky’nin altını çizdiği nokta bu: iptal yamayla kendiliğinden gelmiyor, yönetici elle tetiklemek zorunda.

Örnekteki konser salonunun diliyle: yeni kartlar basıldı, ama kapıdaki listeye “2011 kartı geçmez” satırı eklenmedi. Saldırgan eski bir kartla geliyor ve görevli onu içeri alıyor.

Açığın asıl işi bir kapı açmak. Kaspersky’ye göre BlackX bu açıkla makineye kendi MOK’larını (Machine Owner Key, makine sahibi anahtarı) kaydediyor. Bu anahtarlar kaydedildikten sonra saldırganın imzaladığı her EFI dosyası açılışta çalışabiliyor. Örnekteki salonda bu, içeri girenin kendi adını kapıdaki ekip listesine yazması demek. Ertesi gün kart bile göstermesi gerekmiyor.

Microsoft’un iptali herkese otomatik uygulamamasının da bir sebebi var. Microsoft’un iptal belgesine göre DBX’e eklenen iptal, Secure Boot açık kaldıkça geri alınamıyor. Diski biçimlendirmek bile onu kaldırmıyor. Eski kurtarma ve kurulum medyası iptalden sonra açılmayabiliyor, bazı makineler BitLocker kurtarma ekranına düşebiliyor.

Microsoft iptali zorunlu kılacağı aşamanın tarihini hala açıklamadı. Örnekteki salonun diliyle: 2011 kartı yasaklanınca çekmecedeki eski yedek kartlar da kapıdan geçmez.

“Sertifikanın Süresi Doldu, Sorun Bitti” Yanılgısı

Windows Production PCA 2011 sertifikasının süresi 19 Ekim 2026’da doldu. Bu ilk bakışta iyi haber gibi duruyor. Değil. Kaspersky’ye göre süresi dolmuş sertifikayla imzalı açıklı dosyalar, sertifika DBX’e eklenmedikçe yüklenmeye devam ediyor. Açılışta sertifikanın tarihine değil, yasak listesinde olup olmadığına bakılıyor.

Örnekteki salonda 2011 turnesinin bitmiş olması kapıdaki görevliyi ilgilendirmez. Görevli takvime değil, elindeki listeye bakar.

İkinci yanılgı “Biz tam yamalıyız” cümlesi. BlackX’in kurbanları da tam yamalıydı. Bu olayda yama gerekli ama yeterli değil: yamanın getirdiği korumayı açan adım ayrı bir iş.

Bootkit Makineye Girdikten Sonra Ne Yapıyor?

BlackX açılışta bir kernel driver yüklüyor. Kaspersky’ye göre bu driver, güvenlik ürünlerinin süreç, thread ve registry olaylarını izlemek için kullandığı geri çağrıları kapatıyor. Windows’un olay izleme altyapısı ETW’yi (Event Tracing for Windows) de kurcalıyor. Makinede Kaspersky ya da Avast kuruluysa ek kurcalama adımları çalışıyor. Driver, Çince adlı bir firmaya verilmiş ve sonradan iptal edilmiş bir sertifikayla imzalı.

Bir ayrıntı daha var. Bir program bootkit’in dosyalarını açmak istediğinde driver araya giriyor ve ona calc.exe’yi, yani Windows’un hesap makinesini veriyor. Diskte dosyaya bakan bir inceleme aracı zararlıyı değil, hesap makinesini görüyor. Örnekteki salonun diliyle: biri içeri girenin sandığını açtığında içinde yalnız bir gitar görüyor.

Kurulan zararlılar komutlarını Google Drive, OneDrive ve Yandex.Disk gibi bulut depolama servisleri üzerinden alıyor. Bir başka parça googleupdate.exe adıyla çalışan bir programın yanına bıraktığı şifreli dosyayı açıyor ve archivetj[.]com adresiyle konuşuyor.

Yarın Sabah Ne Yapmalı?

  • Secure Boot’un açık olduğunu doğrulayın. Kapalı bir makinede bu yazıdaki hiçbir adımın anlamı yok, çünkü imza denetimi hiç yapılmıyor. Değer yönetici yetkisi gerekmeden okunur ve 1 olmalı. Kendi iş istasyonumda baktığımda 0 çıktı, yani Secure Boot kapalıydı.
  • 2023 sertifikasının durumuna bakın. Microsoft’un belgesine göre UEFICA2023Status değeri Updated olmalı. Benim makinemde NotStarted yazıyordu ve Windows’un güncelleme denemesi InstallerError kaydı bırakmıştı. İki değer şu komutla okunur:
PowerShell
Get-ItemProperty 'HKLM:\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\SecureBoot\State' | Select-Object UEFISecureBootEnabled
Get-ItemProperty 'HKLM:\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Secureboot\Servicing' | Select-Object UEFICA2023Status
  • Önce geri dönüş yolunu hazırlayın. BitLocker kurtarma anahtarları yedekli olmalı. Kurtarma ve kurulum USB’leri güncel medyayla yeniden hazırlanmalı. İptal geri alınamadığı için bu adım iptalden önce gelir.
  • Her donanım modelinde önce tek makinede deneyin. Microsoft’un sırası iki adımlı: önce 2023 sertifikası ve yeni boot manager, sonra eski sertifikanın iptali. İkinci adım geri alınamaz. Değer yazıldıktan sonra zamanlanmış görev çalıştırılır ve sonuç olay kaydında görülür: 1036 sertifikanın eklendiğini, 1799 yeni boot manager’ın uygulandığını, 1037 iptalin yapıldığını söyler.
PowerShell
# Yonetici PowerShell. 1. adim: 2023 sertifikasi ve yeni boot manager
Set-ItemProperty -Path 'HKLM:\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Secureboot' -Name AvailableUpdates -Value 0x5944
Start-ScheduledTask -TaskPath '\Microsoft\Windows\PI\' -TaskName 'Secure-Boot-Update'
# 2. adim, geri alinamaz: Windows Production PCA 2011 iptali (DBX)
Set-ItemProperty -Path 'HKLM:\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\Secureboot' -Name AvailableUpdates -Value 0x80
Start-ScheduledTask -TaskPath '\Microsoft\Windows\PI\' -TaskName 'Secure-Boot-Update'
# Sonuc: 1036, 1799 ve 1037 olaylari
Get-WinEvent -FilterHashtable @{LogName='System'; Id=1036,1799,1037} -MaxEvents 10
  • Yönetici yetkisini daraltın. BlackX ancak yönetici yetkisi ele geçtikten sonra kuruldu. Yerel yönetici parolası her makinede farklı olmalı, bunu Windows LAPS yapar. Yönetici hesapları da tier modeliyle katmanlara ayrılmalı, bir sunucuda çalınan hesap domain controller’a ulaşmamalı.
  • Güvenlik yazılımının sessizliğini de uyarı sayın. Kaspersky raporun sonunda her makinede güvenlik yazılımı bulundurmayı ve uyarıları sürekli izlemeyi öneriyor. BlackX’in driver’ı izleme geri çağrılarını kapattığı için bir makineden olay gelmemesi de bir işarettir. Bu sessizliği imza tabanlı antivirüs değil, merkezden izlenen EDR gösterir.
  • Raporun izlerini arayın. Diskte C:\ProgramData\Intel\inst.exe ya da googleupdate.exe ile aynı klasörde v8_context_snapshot.bin, DNS ve firewall kayıtlarında archivetj[.]com varsa makineyi ağdan ayırın ve olay müdahalesine öyle başlayın.

Biz Ne Yapıyoruz

Girişteki benzetmeye dönersek: Secure Boot konser salonunun sahne kapısıdır ve 2011 kartları yasak listesine yazılmadıkça kapıdan geçmeye devam eder. Yama yeni kartları getirir, yasak satırını yönetici ekler. Seyirci, yani Windows ve içindeki güvenlik yazılımı, salona sahne kurulduktan sonra girer.

Bu yüzden Secure Boot’u bir kez açılıp unutulan bir ayar olarak değil, her makinede izlenen bir envanter satırı olarak ele alıyoruz. Satırda üç bilgi durur: Secure Boot’un durumu, 2023 sertifikasının durumu ve iptalin durumu.

İptali her donanım modelinde önce tek makinede deniyoruz. BitLocker kurtarma anahtarlarını ve kurtarma medyasını iptalden önce hazırlıyoruz. Örnekteki salonun diliyle: 2011 kartını yasaklamadan önce çekmecedeki yedek kartları yenileriyle değiştiriyoruz.

BlackX ve Secure Boot Hakkında Sık Sorulan Sorular

Secure Boot kapalıysa açılışta imza denetimi hiç yapılmaz. Bir bootkit bu durumda BlackX gibi bir açığa bile ihtiyaç duymadan Windows'tan önce çalışabilir. Açmak firmware ayarından yapılır, ama iki ön koşulu var: Windows UEFI kipinde, GPT diskten açılıyor olmalı ve BitLocker kullanıyorsanız kurtarma anahtarı önceden yedeklenmiş olmalı. Secure Boot ayarının değişmesi BitLocker kurtarma ekranını getirebilir.
Microsoft'un belgesine göre üç şey. Eski kurtarma ve kurulum medyası açılmayabilir, bu yüzden önce güncel medya hazırlanır. Bazı makineler BitLocker kurtarma anahtarı ister. Bazı firmware'ler güncellemeyi kabul etmez. İptal Secure Boot açık kaldıkça geri alınamaz, diski biçimlendirmek de kaldırmaz. Bu yüzden her donanım modelinde önce tek makinede denenir.
Tek başına güvenilecek katman değil. BlackX'in yüklediği driver, güvenlik ürünlerinin süreç ve registry olaylarını izlediği geri çağrıları kapatıyor ve Windows'un olay izleme altyapısını kurcalıyor. Kaspersky kendi testinde bu adımların kendi ürünlerini etkilemediğini yazıyor. Yine de sıra şudur: önce yönetici yetkisinin ele geçmesini zorlaştırmak, sonra Secure Boot iptalini uygulamak, en son güvenlik yazılımının uyarılarını sürekli izlemek.
İlker Pehlivan
Yazan

BT Danışmanı | Ağ, Sistem ve Güvenlik Yönetimi

İlker Pehlivan, karmaşık BT altyapılarını ölçeklenebilir ve güvenli sistemlere dönüştürür. Buradaki rehberleri kendi laboratuvarında kurup ölçerek yazar.

LinkedIn

Sonraki Adım

Bu konuda destek almak ister misiniz?

İstanbul'da yerinde hizmet veriyoruz. Projenizi anlayıp size özel çözüm sunuyoruz. Aynı gün geri dönüş.