MPLS Hatlarında QoS ile Video Konferans Projesi

Bu projeyi Sistem Kuşu kurulmadan önce, kurumun BT ekibinde çalıştığım dönemde ben yürüttüm.

Toplantı saatlerinde herkes aynı anda Zoom’a girdiğinde, ekranlar donuyor, sesler kesik kesik geliyordu. MPLS hattının sınırlı bant genişliğinde yaşanan bu kesilmeleri QoS ile çözdük.

Sorun

Lokasyonların bağlandığı MPLS hattı sınırlı bant genişliğine sahipti. Toplantı saatlerinde herkes aynı anda Zoom’a girince, video konferansın kullandığı UDP paketleri binadaki diğer kullanıcıların normal internet trafiği (TCP) tarafından eziliyordu.

Belirtinin şiddeti toplantı büyüklüğüne göre değişiyordu: küçük bir toplantıda fark edilmiyor, katılımcı sayısı arttıkça ses ve görüntü kopmaları belirginleşiyordu. Bu da sorunu teşhis etmeyi zorlaştırıyordu, çünkü “bazen oluyor” diye raporlanan bir arıza, ölçülmediği sürece kişisel bir izlenim gibi durur.

Neden bu yol?

Masadaki ilk seçenek hattı büyütmekti. Elenmesinin sebebi maliyet değil, orantısızlıktı: hat gün boyu dolu değildi, yalnızca toplantı saatlerinde doluyordu. Sürekli ödenen bir kapasite artışı, günün birkaç saatlik sorununu çözmek için kalan bütün saatleri de satın almak anlamına gelirdi.

İkinci seçenek trafiği birden fazla hatta dağıtan bir yapıya (SD-WAN) geçmekti. O da elendi ve gerekçesi aynı ölçüydü: kurulum ve abonelik maliyeti, kurumun toplantı sıklığına göre karşılığını vermiyordu.

Geriye kapasiteyi değil sırayı değiştiren seçenek kaldı. Hat dolduğunda kimin bekleyeceğine karar vermek, hattı büyütmeden de sorunu kapatabilirdi; çünkü sorun kapasitenin toplamında değil, o kapasiteyi aynı anda kimin kullandığındaydı.

Nasıl kurduk?

Firewall üzerinde bir traffic shaping policy’si kurup Zoom, Google Meet ve Microsoft Teams’in kullandığı UDP trafiğini önceliklendirdik, diğer TCP trafiğinin önceliğini düşürdük. Toplantı saati dışında kullanıcılar hattı normal şekilde paylaşıyor; hat dolduğunda öncelik video konferans paketlerine geçiyor.

Doğru eşik değerlerine tek seferde ulaşılmadı. Önceliklendirmede fazla agresif bir ayar, toplantı dışındaki işleri gereksiz yere yavaşlatıyor; fazla yumuşak bir ayar ise kopmaları bitirmiyordu. Aradaki dengeyi deneme yanılmayla bulduk, toplam 1 hafta sürdü.

Devreye alındıktan sonra

Ses ve görüntü kopmaları büyük ölçüde ortadan kalktı. Bunu yüzde yüz diyemiyoruz: çok kalabalık toplantılarda, herkesin aynı anda kamera ve ekran paylaşımı açtığı anlarda hâlâ hattın fiziksel kapasitesine dayanılıyor.

O eşiğe gelindiğinde yapılacak şey de belli: sıralamayla çözülebilecek kısım bitmiş, kapasite kararı gündeme gelmiş demektir. Kurumun toplantı sıklığı o kararı henüz haklı çıkarmadığı için bu yapı yerinde kaldı.